Mısır ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti arasındaki ilişkiler, Büyük Göller bölgesinin tanık olduğu güvenlik ve siyasi zorlukların artması, Kinşasa'daki çalkantıların dizginlenmesine yönelik çabalar ve Mısır'ın Nil Nehri suları meselesinde koordinasyonu güçlendirme konusundaki hassasiyeti çerçevesinde gelişmeye devam ediyor.
Mısır Savunma Bakanı Orgeneral Eşref Salim Zahir, Kahire'de Demokratik Kongo Savunma Bakanı Guy Kabombo Muadiamvita ile bir araya gelerek iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin güçlendirilmesi yollarını görüştü. Görüşme, Mısır ordusunun cumartesi günü yaptığı açıklamada duyuruldu.
Muadiamvita’nın Kahire ziyareti, Demokratik Kongo Cumhurbaşkanı Felix Tshisekedi'nin başkent Kahire’ye yaptığı ve Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile bir araya geldiği ziyaretin üzerinden bir ay geçtikten sonra gerçekleşti.
The Middle East gazetesine konuşan bir askeri strateji uzmanı, iki ülke arasındaki ilişkilerin ‘tarihi olduğunu ve geçen yüzyılın altmışlı yıllarına dayandığını, son yıllarda ortaklığın hız kazandığını ve bunun özellikle su meselesi başta olmak üzere birçok bölgesel ve uluslararası konuda görüş birliğine yansıdığını’ belirtti. Uzman ayrıca Mısır'ın, Demokratik Kongo'nun doğusundaki çalkantıları durdurmaya yönelik arabuluculuk çabalarını da desteklediğini kaydetti.
Nil Nehri havzasına kıyısı bulunan ülkelerden biri olan Demokratik Kongo, Mısır tarafından yapılan resmi açıklamalara göre Etiyopya ve bazı diğer Afrika ülkelerinin öncülüğünde Nil Nehri sularının Etiyopya politikalarıyla uyumlu şekilde yeniden paylaştırılmasını amaçlayan Entebbe Anlaşması'nı henüz imzalamayan ülkeler arasında yer alıyor.
1999 yılında Nil havzası ülkeleri için, Uganda'nın Entebbe kentinden ismini alan bir çerçeve anlaşması ilan edilmişti. Anlaşma 2010 yılında Etiyopya, Ruanda, Tanzanya, Uganda ve Burundi tarafından imzaladı. Güney Sudan ise 2024 temmuzunda anlaşmaya katıldı. Anlaşmaya Mısır ve Sudan karşı çıkarken, Kenya ve Demokratik Kongo tarafından imzalanmadı.
Askeri görüşmeler
Mısır ordusu, Orgeneral Zahir'in Muadyamvita ile ‘bölgesel ve uluslararası düzeydeki gelişmeler ile bunların Afrika kıtası içindeki güvenlik ve istikrar üzerindeki yansımalarını, ayrıca iki ülke arasında askeri ve güvenlik alanındaki iş birliğinin artırılmasına yönelik mutabakatı’ ele aldığını bildirdi.
Zahir, görüşme sırasında ‘Mısır-Demokratik Kongo ortak ilişkilerinden duyduğu memnuniyeti ve koordinasyon ile ortak çalışmanın sürdürülmesinin, askeri iş birliğinin çeşitli alanlarında dayanışma ve destek bağlarının güçlendirilmesinin önemini’ dile getirdi. Demokratik Kongo Savunma Bakanı ise, Mısır'ın Afrika kıtasının tüm meselelerine verdiği desteği takdirle karşılayarak, ortak ilgi alanına giren konularda daha fazla koordinasyon kurulmasını umduğunu belirtti.
Geçtiğimiz 10 Haziran'da, Nil Nehri meselesi ile Demokratik Kongo'nun doğusundaki insani ve güvenlik durumu, Cumhurbaşkanı Sisi'nin Kongolu mevkidaşı Tshisekedi ile Kahire ziyareti sırasında gerçekleştirdiği görüşmelerin başında yer aldı. Bu ziyaret, geçtiğimiz yılın ekim ayında gerçekleştirilen ziyaretin ardından bir yıldan kısa bir süre içinde ikinci ziyaret niteliği taşıyordu.
Mısır Cumhurbaşkanlığı'nın o dönemki açıklamasına göre iki lider Nil havzası ülkeleri arasındaki iş birliğinin gelişimini ele aldı ve ‘sınır ötesi uluslararası nehirleri düzenleyen uluslararası hukuka saygı gösterilmesi gerekliliğini’ vurguladı.
Stratejik ve askeri uzman Tümgeneral Samir Ferec, Mısır'ın su güvenliğini koruma çabalarını güçlendirdiğini ve başta Demokratik Kongo olmak üzere tüm Nil havzası ülkeleriyle ilişkilerini pekiştirdiğini değerlendirdi. Ferec, Demokratik Kongo'nun, herkesin çıkarına hizmet edecek ve hiç kimseye zarar vermeyecek program ve projeler konusunda mutabakata varılması amacıyla tüm Nil havzası ülkeleri arasında diyalog ve müzakerenin sürdürülmesinin önemi konusunda Kahire ile aynı görüşü paylaştığını belirtti.
Öte yandan Mısır Cumhurbaşkanı Sisi, geçtiğimiz haziran ayında Kahire'de Demokratik Kongo Cumhurbaşkanı Tshisekedi ile düzenlediği ortak basın toplantısında, ülkesinin ‘Demokratik Kongo'nun doğusunda barışın tesisi, güvenlik ve istikrarın yeniden sağlanması çabalarını desteklemeye devam etme ve Afrikalı ile uluslararası arabulucuların gösterdiği çabalara destek verme’ konusundaki kararlılığını vurguladı. Sisi, ‘sonraki aşamalarda güven artırıcı önlemlerin desteklenmesi, barışın pekiştirilmesi ile yeniden inşa ve kalkınma çabalarına destek verilmesi’ konusunda hazır olduğunu da sözlerine ekledi.
Demokratik Kongo'nun doğusu, başta 23 Mart Hareketi olmak üzere isyancı gruplarla birlikte, terör örgütü DEAŞ'a bağlı radikal bir grubun da faaliyet gösterdiği güvenlik çalkantılarına sahne oluyor. Ülke aynı zamanda Ebola virüsü salgınıyla mücadele ediyor ve ülkede 7 milyon yerinden edilmiş kişi bulunuyor. Birleşmiş Milletler (BM), 2025 yılı başlarından bu yana tırmanan Kongo'nun doğusundaki çatışmayı ‘dünya üzerindeki en karmaşık ve en tehlikeli insani krizlerden biri’ olarak nitelendirdi.
Ferec, Mısır'ın ‘halihazırda sürdürülen uluslararası çabalar aracılığıyla Demokratik Kongo'daki istikrar çabalarını ve bunu sağlayacak her şeyi desteklediğini’ vurgulayarak, Mısır'ın Ebola'ya karşı sağlık desteğinin yanı sıra Afrika Birliği (AfB) kurumları ve bünyesindeki Barış ve Güvenlik Konseyi aracılığıyla arabuluculuk çabalarında rol oynamasının beklendiğini belirtti.
