Avrupa'nın son duvarı da yıkıldı: İspanya ile Cebelitarık arasında tarihi anlaşma

İngiltere yönetimindeki bölge ile Madrid arasında serbest dolaşım anlaşması yarın yürürlüğe giriyor, sınır gerginlikleri sayfası kapanıyor

İspanya ile İngiltere'ye bağlı Cebelitarık arasındaki sınırı ortadan kaldırmaya yönelik inşaat çalışmaları (AFP) 

İngiltere yönetimindeki Cebelitarık ile İspanya arasında serbest dolaşımı öngören anlaşmanın bugün yürürlüğe girmesiyle, binlerce İspanyol ve İngiliz işçinin günlük gidiş gelişleri çok daha kolay hale gelecek. Bu adım, sınırda yıllarca süren uzun kuyruklar ve yorucu bekleyişlerin ardından atıldı.

Anlaşma dün Brüksel'de Avrupa Komisyonu himayesinde imzalandı. Bu adım, İngiltere’nin Avrupa Birliği'nden (AB) resmen ayrılmasının (Brexit) üzerinden altı yıl geçtikten sonra, İber Yarımadası'nın en güneyinde yer alan Cebelitarık ile İspanya arasındaki serbest dolaşıma getirilen kısıtlamaların kaldırılmasına imkan tanıyor.

Nüfusu yaklaşık 40 bin kişi olan küçük bir İngiliz bölgesi olan Cebelitarık, her gün yaklaşık 15 bin İspanyol işçiyi ağırlıyor. Bu da bölgenin iş gücünün neredeyse yarısına denk geliyor.

Cebelitarık Küçük İşletmeler Federasyonu Başkanı Owen Smith, sınırdaki akıcılığın İspanya'da ikamet eden işçilerin ‘hayatını kolaylaştıracağını’ ve Cebelitarık'taki şirketlerin bu işçileri çekmesine ve elde tutmasına yardımcı olacağını belirtti.

Anlaşma, Brexit'in ardından Londra ile Brüksel arasında yaşanan gerginliğin sonucunda geçen zorlu müzakere yıllarının ardından hayata geçirildi.

ABD uçak gemisi USS Gerald Ford, Cebelitarık Boğazı'ndan geçerken (AFP)

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares dün Cadena SER Radyosu’na yaptığı açıklamada, anlaşmanın ‘yeni bir dönemin kapılarını araladığını’ ve ‘üç yüzyılın ardından muazzam ufuklar açtığını’ belirtti.

Son duvarın yıkılışı

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez'in yarın sınır bölgesini ziyaret etmesi bekleniyor. Cebelitarık'ı İspanya'dan ayıran eski metal çit ile geçiş noktalarının sökülmesi çalışmaları haftalardır devam ederken Sánchez, "Nihayet, yüzlerce yılın ardından, Avrupa Birliği'nde hâlâ ayakta duran son duvarı yıkmak mümkün olacak" ifadelerini kullandı.

Cebelitarık Başbakanı Fabian Picardo ise anlaşmanın, ‘gerginlikle nitelenen bir dönemden kalan fiziksel engellerin’ kaldırılmasına imkan tanıdığını, bununla birlikte ‘kendi kapımızın anahtarlarının’ korunmaya devam edeceğini belirtti.

Gerginlikler 1969 yılında zirveye ulaşmış, diktatör Francisco Franco rejimi, Cebelitarık sakinlerinin bir referandumda ezici bir çoğunlukla İngiliz egemenliği altında kalmayı tercih etmesinin ardından sınırı kapatmıştı. Sınırlar ancak 1985 yılında tamamen yeniden açılabilmişti.

Diplomatik gerginlikler

Sınırın yeniden açılmasından bu yana, Madrid ile Londra arasında bölgenin egemenliği konusunda yaşanan diplomatik gerginlik düzeyine bağlı olarak uzun kuyruklar oluşuyordu; bu durum İspanya'yı denetim tedbirlerini sıkılaştırmaya itiyordu.

İspanya'nın Campo de Gibraltar bölgesindeki Comisiones Obreras (İşçi Komisyonları) Sendikası’nın bölgesel genel sekreteri Manuel Triano Paulete, birçok işçinin işe zamanında yetişmek için evlerinden ne zaman ayrılmaları gerektiğini bilmediğini, hangi saatte evlerine dönebileceklerini de kestiremediklerini belirtti. Paulete, işçilerin başları üzerinde asılı duran bu belirsizliğin sona ermesinin önemli olduğunu da sözlerine ekledi.

Yüzölçümü Paris'teki Vincennes Ormanı'ndan daha küçük olan Cebelitarık'ın ekonomisi, finansal hizmetler ve çevrimiçi kumar sektörüne dayanıyor. Bölge, dünyadaki en yüksek kişi başına düşen gelir seviyelerinden birine sahip.

İngiltere’nin 2020 yılında AB’den ayrılması, tarihi olarak İngilizler için önemli bir askeri üs niteliği taşıyan Cebelitarık ile AB arasındaki ilişkiyi çözümsüz bıraktı.

Madrid ile Londra, 2020 yılı sonlarında İspanya ile Cebelitarık arasındaki sınırda serbest dolaşımı korumak amacıyla son anda geçici bir anlaşmaya vardı, ancak nihai bir anlaşmanın imzalanması sürüncemede kaldı.

İspanya, 1713 tarihli Utrecht Antlaşması uyarınca Cebelitarık'tan İngiltere hükümeti lehine feragat etmişti, ancak o tarihten bu yana bölge üzerindeki egemenlik talebinden vazgeçmedi. Bu durum Madrid ile Londra arasında zaman zaman gerginliklere yol açtı.