Türkiye İsrail'i ilk kez 1949'da tanıdı ve iki ülke arasındaki ilişkiler, içinde bulunduğumuz 2026 yılı başlarında tarihi stratejik ortaklıktan açık ve uzun vadeli bir stratejik rekabete dönüştü. Bu radikal değişim, 7 Ekim 2023 saldırısı ve Gazze Savaşı'ndan sonra, Tel Aviv'in Türkiye'yi özellikle Suriye'de bölgesel nüfuzuna yönelik artan bir tehdit olarak algılamasıyla gerçekleşti.
2025-2026'ya gelindiğinde, diplomatik anlaşmazlık, İsrail'in Türkiye'yi “yeni İran” olarak nitelendiren açıklamalarıyla birlikte Suriye, Doğu Akdeniz ve Washington'un stratejik koridorlarında nüfuz için yapısal bir rekabete dönüştü. Buna rağmen, özellikle Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki güçlü kişisel ilişki göz önüne alındığında, Amerikan baskısı nedeniyle doğrudan gerilim sınırlı kalmayı sürdürüyor.
1. Bölgesel nüfuzu genişletme
Suriye, en öne çıkan saha
Aralık 2024'te Beşşar Esed rejiminin devrilmesi, yoğun bir rekabetin kapısını araladı. Türkiye, Ahmed eş-Şara liderliğindeki yeni hükümeti güçlü, birleşik bir merkezi devlet kurma konusunda destekliyor; silah, istihbarat ve teknik yardım sağlıyor. Suriye'de askeri üsler kurmayı da planlamıştı, ancak İsrail saldırılarından sonra bu planları geçici olarak durdurdu. Ayrıca “yeni Suriye” ile Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) anlaşması imzalamayı hedefliyor.
Suudi Arabistan, İsrail ile herhangi bir ilişkiyi reddetmeye ve onu tanımayı Filistin devletinin kuruluşu ile sonuçlanacak barış görüşmelerine bağlamaya devam ediyor. Aynı zamanda Riyad, Ankara'ya her zamankinden daha çok yaklaşıyor
İsrail ise Esed'in devrilmesinden sonraki ilk yedi ayda 988 hava saldırısı ve topçu bombardımanı gerçekleştirdi; bu, önceki yıllarda Esed rejimi döneminde gerçekleştirdiği saldırıların ortalama üç katı. İsrail, Türkiye'nin Suriye’de kurmak üzere olduğu hava üslerini hedef aldı, güney Suriye'deki varlığını genişletti ve özerklik isteyen Dürzi milislerine destek verdi. İsrail, yeni Suriye'yi hareket özgürlüğünü sınırlayacak potansiyel bir tehdit olarak görüyor ve Türkiye veya İran'ın burada herhangi bir şekilde nüfuz sahibi olmasını önlemek için Suriye'yi zayıf ve parçalanmış halde tutmaya çalışıyor.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara arasında Ankara'daki Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde NATO zirvesi sırasında yapılan görüşme, 8 Temmuz 2026 (Reuters)
Doğu Akdeniz ve Libya
Burada Türkiye, “Mavi Vatan” doktrinini uyguluyor ve 2019'da Libya ile MEB anlaşması imzaladı ve bunu Suriye ile genişletmeyi hedefliyor. İsrail, Yunanistan ve GKRY arasındaki artan askeri iş birliği (Aralık 2025'te ortak tatbikatlar) nedeniyle “kuşatılma” korkusu yaşıyor. İsrail, Doğu Akdeniz Gaz Forumu gibi Akdeniz'deki enerji ittifaklarının bir parçası.
Diğer bölgeler
Somali: Türkiye'nin 2017'den beri Somali'de askeri üssü bulunuyor; İsrail ise Somaliland'ı tanıyan ilk ülke oldu ve ABD raporlarına göre şu anda orada bir askeri üs inşa ediyor.
Kızıl Deniz, Yemen ve Sudan: Vekil güçler aracılığıyla aralarında dolaylı bir rekabet bulunuyor.
Bu genişleme, rekabeti durumsal olmaktan ziyade yapısal hale getiriyor.
2. İttifaklar kurma
İsrail:
Ortak askeri tatbikatlar ve iş birliği yoluyla Yunanistan ve GKRY, ayrıca BAE ve Hindistan ile ittifaklarını güçlendirdi. İran'a kıyasla üstün askeri yetenekleri, ona rekabet avantajı sağladı ve İran ile bir savaş durumunda askeri ürünleri için Körfez pazarları bulması bekleniyor.
Suudi Arabistan, İsrail ile herhangi bir ilişkiyi reddetmeye ve onu tanımayı Filistin devletinin kuruluşu ile sonuçlanacak barış görüşmelerine bağlamaya devam ediyor. Aynı zamanda Riyad, savunma sektörü de dahil olmak üzere Ankara'ya her zamankinden daha çok yaklaşıyor.
Türkiye, düşük maliyet ve kanıtlanmış savaş performansı sayesinde Afrika, Asya ve Ortadoğu'da pazar payını artırırken, İsrail yüksek teknoloji sektörlerindeki hakimiyetini sürdürüyor
Türkiye:
Katar ile ittifakını güçlendirdi, ancak Tahran ile doğrudan çatışmaya girmekten kaçındı ve İran tehditlerine karşı müttefiklerini desteklemekten uzak durdu. Ankara, Azerbaycan ile askeri ortaklığını genişletti ve Dağlık Karabağ'da insansız hava araçları (İHA) ile somut başarılar elde etti. Türkiye ayrıca Somali'deki askeri üssü aracılığıyla Güney Kızıldeniz'de varlığını sürdürüyor, ancak Bab’ul Mendeb'deki Yemen Husi krizine müdahale etmedi. Şarku’l Avsat’ın al Majalla'dan aktardığı analize göre Türkiye, yeni Suriye hükümetine verdiği kapsamlı destek ile orada da güçlü bir varlığa sahip. Ankara, Suudi Arabistan ve Mısır başta olmak üzere bazı Arap devletleriyle ilişkilerini geliştirme girişimlerinde başarı elde etti ve dizginsiz İsrail'e karşı istikrarlı bir güç olarak konumlandı.
Hem İsrail hem de Türkiye Washington'da nüfuz kazanmak için yarışıyor, ancak Ankara şu anda Erdoğan'ın Trump ile olan kişisel ilişkisinden faydalanırken, ABD-İsrail ilişkileri Netanyahu ve Trump arasında İran ve Lübnan krizlerinin çözümü konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle gergin durumda.
Dünyanın en büyük uçak gemisi USS Gerald R. Ford, Girit'teki Suda Körfezi Deniz Üssü'ne varıyor, 23 Mart 2026 (AFP)
3. Askeri sanayi ve rekabet
Her iki ülke de bu alanda önemli ihracatçı güçler, ancak insansız hava araçları ve insansız sistemler pazarlarında rekabet halindedirler.
Türkiye
Muazzam bir başarı elde etti. Savunma ve havacılık alanında ihracatı 2025 yılında 10 milyar doları aşarak 2021’deki ihracat rakamının neredeyse üç katına ulaştı ve 2026 için de sürekli büyüme öngörülüyor. Baykar önde gelen bir şirket ve TB2 insansız hava aracı 30'dan fazla ülkede konuşlandırılmış olup Ukrayna, Libya, Suriye ve Azerbaycan'da başarıyla kullanıldı.
Bazı tahminlere göre Türkiye, düşük fiyatlar ve esnek ihracat koşullarıyla (ve daha az siyasi koşulla) dünyanın silahlı insansız hava araçlarının yaklaşık yüzde 65'ini tedarik ediyor. Suudi Arabistan, Ankara için askeri üretimde önemli bir ortak haline geldi.
İsrail
Savunma ihracatında rekor seviyeye ulaştı (bazı haberlere göre 2025 yılında yaklaşık 19,2 milyar dolar). Heron gibi insansız hava araçları, Demir Kubbe, füzeler, siber yetenekler ve istihbarat gibi gelişmiş teknolojilerde üstünlüğe sahip. BAE ve Hindistan gibi ülkelerle üretim ortaklıkları bulunuyor.
Rekabet
Türkiye, düşük maliyet ve kanıtlanmış savaş performansı sayesinde Afrika, Asya ve Türkiye'nin NATO ile entegrasyonunu derinleştirmeye çalışmasıyla dolaylı bir silahlanma yarışı yaşanıyor.
Trump, İsrail'in güçlü itirazlarına rağmen, Türkiye'ye F-35 savaş uçakları satma ve yaptırımları kaldırma konusunda büyük bir açılım gösterdi. Netanyahu, anlaşmanın “askeri dengeyi bozacağı” konusunda uyardı
4. Siyasi pozisyonlar ve diplomatik gerilim
Türkiye
Hamas'ı siyasi olarak destekledi ve İsrail'i “terör devleti” ve “soykırımcı” olarak nitelendirdi. Kasım 2024'te tüm diplomatik ilişkilerini kesti. Ağustos 2025'te İsrail uçaklarına hava sahasını kapattı ve ticareti kesti. Kasım 2025'te, Netanyahu ve 36 İsrailli yetkili hakkında soykırım suçlamasıyla tutuklama emri çıkardı. Şubat 2026'da ise bir İsrail casus hücresini çökertti.
İsrail
Türkiye'yi “çifte standart” uygulamakla (Kıbrıs'ı işgal etmek ve Suriye'ye müdahale etmek) itham ederken, Netanyahu da Türkiye'yi “Ermeni soykırımı” yapmakla suçladı. Şubat 2026'da Naftali Bennett gibi İsrailli yetkililer, Türkiye'yi İsrail'i kuşatmaya çalışan “yeni İran” olarak tanımladı. İsrail basınında yaklaşan Türk tehdidini ele alan haber ve makaleler arttı.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara'da düzenlenen 36. NATO Zirvesi öncesinde ABD Başkanı Donald Trump'ı Ankara Havalimanı'nda karşılıyor, 7 Temmuz 2026 (Reuters)
5. Trump'ı memnun etme çabası ve ABD ile ilişkiler
Türkiye, Erdoğan ve Trump arasındaki yakın kişisel ilişkiden (Trump'ın “dostluk” ve “karşılıklı saygı” olarak tanımladığı) faydalandı.
Erdoğan, Trump'ı 2024’deki zaferi için tebrik eden ilk isimlerden biriydi.
Erdoğan, Eylül 2025'te Beyaz Saray'ı ziyaret etti.
Ekim 2025'te Trump, Türkiye'yi Mısır, Katar ve ABD ile birlikte Gazze ateşkesinin dört garantöründen biri ve yeniden inşa ile uluslararası istikrar çabalarında potansiyel bir ortak olarak adlandırdı. Türkiye, Hamas'ı anlaşmayı kabul etmeye ikna etmeye yardımcı oldu.
Türkiye için F-35 krizi
Temmuz 2026'da Ankara'daki NATO zirvesinden kısa bir süre önce veya zirve sırasında, Trump, İsrail'in güçlü itirazlarına rağmen, Türkiye'ye F-35 savaş uçakları satma ve yaptırımları kaldırma konusunda büyük bir açılım gösterdi. Netanyahu, anlaşmanın “askeri dengeyi bozacağı” konusunda uyardı ve Türkiye'yi “dost olmayan bir müttefik” olarak tanımladı. Erdoğan, ABD'nin vaatlerini yerine getireceği konusunda iyimser olduğunu ifade etti. Trump ayrıca, İran ile gerilimin artması bağlamında, Türkiye'nin İsrail ve ABD'ye karşı bir savaşa katılmasını kendisinin engellediğini iddia etti.
Türkiye şu anda askeri üretim kapasitesinin esnekliğinden ve Trump ile olan ilişkisinden faydalanırken, İsrail teknolojik üstünlüğüne, Batı ve Körfez’deki ittifaklarına güveniyor
Türkiye, İran ile gerilimi artırma konusunda temkinli davrandı ve ABD güçlerinin Türkiye'deki askeri üssünü İran'a doğrudan saldırılar düzenlemek için kullandığı yönündeki haberlere rağmen savaşa girmedi. Türkiye bu haberleri reddetti ve İran da çatışmanın başında Türk topraklarını hedef alsa da daha sonra saldırılarını durdurdu. Ankara, Suriye'de ve F-35 programı konusunda Trump ile iyi ilişkilerinden faydalanarak avantaj elde etmeye çalışıyor.
Gelecek beklentileri
Türk-İsrail rekabeti yapısal ve uzun süreli hale geldi ve Gazze'nin ötesine, Suriye'ye, Doğu Akdeniz'e ve küresel nüfuz alanlarına yayıldı. İsrail baskısının yeni hükümeti zayıflatabileceği ve kaosa veya doğrudan Türk müdahalesine kapı açabileceği Suriye'deki yanlış bir hesap, en büyük riski oluşturuyor.
Porto Riko, Ceiba'daki eski Roosevelt Roads Deniz Üssü'nde ABD Deniz Piyadelerine bağlı iki F-35 uçağı pistte ilerliyor, 29 Ekim 2025 (Reuters)
Buna rağmen, ABD'nin rolü sayesinde yakın vadede bir doğrudan gerilim olasılığı düşük olmayı sürdürüyor. Trump, Erdoğan'ın kendisine duyduğu saygı nedeniyle “ben başkan olduğum sürece bu olmayacak” diye ısrar ediyor. Rekabet, Suriye'deki çatışmaları durdurma mekanizması gibi gerilimi azaltma mekanizmalarıyla yönetilebilir, ancak İran zayıflatıldıktan sonra yeni Ortadoğu'yu şekillendirmeye devam edecektir.
Türkiye şu anda askeri üretim kapasitesinin esnekliğinden ve Trump ile olan ilişkisinden faydalanırken, İsrail teknolojik üstünlüğüne, Batı ve Körfez’deki ittifaklarına güveniyor. Ancak gelecek, Gazze ve Suriye'deki gelişmelere ve Washington'un iki müttefiki arasında ne kadar denge kurabileceğine bağlı.
Bu rekabet sadece diplomatik bir anlaşmazlık değil, gelecekteki bölgesel düzenin şekli üzerine bir mücadeledir.
*"Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Londra merkezli al Majalla dergisinden çevrilmiştir."
Eski İran dini lideri Ali Hamaney'in cenaze törenine katılanlar ve aile üyeleri, Meşhed'deki İmam Rıza Türbesi'nde gerçekleştirilen defin töreni sırasında, (AFP)
Tahran'daki törene milyonlarca kişi katıldı (AP)
