Sudan Geçici Egemenlik Konseyi Başkanı ve Sudan Ordusu Komutanı Orgeneral Abdülfettah el-Burhan, pazartesi akşamı başkent Hartum'da Demokratik Blok Koalisyonu liderleriyle bir araya gelerek, Sudan içinde ulusal siyasi diyaloğun başlatılmasına ilişkin düzenlemeleri görüştü. Görüşme, Kenya'nın başkenti Nairobi'de Nairobi Bildirgesi çatısı altında bir araya gelen siyasi ve sivil güçlerin, savaşı sona erdirmenin yollarını ve insani krizin çözümünü ele almak üzere toplantılarını sürdürdüğü bir dönemde gerçekleşti.
Orgeneral Burhan ile görüşmeye katılan kaynaklar, Şarku’l Avsat gazetesine, görüşmenin, ülke içinden Sudanlı güçlerin öncülüğünde, herhangi bir vesayet veya dış müdahaleden uzak, kapsamlı bir sivil siyasi diyalog sürecinin başlatılması üzerinde odaklandığını belirtti. Kaynaklara göre bu süreç, siyasi ortamı, farklı tarafların katılımını ve diyalog sürecinin başarıya ulaşmasını garanti altına alacak şekilde hazırlayan pratik adımlara dayanacak.
Kaynaklar, Orgeneral Burhan'ın görüşme sırasında siyasi diyalog sürecine müdahale etmeyeceğini teyit ettiğini, Sudan dışındaki siyasi güçlerin yaklaşan diyaloğa katılmasına karşı çıkmadığını belirttiğini aktardı. Burhan ayrıca, ülke içindeki siyasi sürece katılmak isteyen herkesin korunmasını sağlamak için gerekli tüm önlemleri alma sözü vererek, seyahat özgürlüğünün garanti altına alınacağını ve yurt dışına seyahat etmek isteyen hiç kimsenin engellenmeyeceğini vurguladı.
Kaynaklar, görüşmede bazı kişi ve grupların gündeme getirdiği, başında Egemenlik Konseyi'nin geldiği mevcut geçiş dönemi yönetim kurumlarının feshedilmesi veya Burhan'a cumhurbaşkanlığı görevini üstlenmesi için yetki verilmesine ilişkin önerilerin ele alınmadığını belirtti. Egemenlik Konseyi Başkanı, Demokratik Blok Koalisyonu’nun üstlendiği role atıfta bulunarak, ülke içindeki siyasi faaliyetini ve hareketliliğini takdirle karşıladı.
Öte yandan Demokratik Blok Koalisyonu liderlerinden Toplumsal Adalet Demokratik İttifakı Başkanı Mübarek Erdol, Orgeneral Burhan ile yapılan görüşmeyi ‘yapıcı ve olumlu’ olarak nitelendirerek, önümüzdeki günlerde somut sonuçlara ulaşılmasını beklediğini belirtti. Erdol, sosyal medya platformu X üzerinden paylaştığı bir mesajda, koalisyonun Sudan'ın karşı karşıya olduğu zorlukların boyutunun farkında olduğunu, ülkeyi krizinden çıkarıp güvenli bir limana ulaştırmaya katkı sağlamak amacıyla ulusal sorumluluk ruhuyla çalışmaya devam edeceğini belirtti.
Erdol, koalisyonun, Afrika Birliği (AfB), Arap Birliği (AL), Avrupa Birliği (AB), Birleşmiş Milletler (BM) ve Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesi'nin (IGAD) oluşturduğu beşli uluslararası mekanizmanın himayesinde geçtiğimiz haziran ayında Devrimin Güçleri Sivil Demokratik İttifakı (Sumud) ve diğer siyasi gruplarla birlikte varılan Addis Ababa Anlaşması'na bağlılığını yineleyerek, koalisyonun ‘bu anlaşmadan asla vazgeçmeyeceğini’ vurguladı.
Kaynaklara göre koalisyon, önümüzdeki günlerde ulusal diyalog gelişmelerine ilişkin ortak bir vizyon oluşturmak amacıyla bazı iç toplantılar düzenlemeyi, bunun yanı sıra Sudan içindeki ve dışındaki farklı siyasi ve sivil güçlerle istişareler ve temaslar gerçekleştirmeyi planlıyor. Bu adımlar, siyasi ortamı hazırlama prosedürleri ve bu konuda hükümete başvurma mekanizmaları üzerinde anlaşmayı amaçlıyor.
Burhan, geçtiğimiz mayıs ayında, Sudanlıların sivil demokratik geçiş sürecini tamamlamaya karar vereceği kapsamlı bir siyasi diyaloğun ülke içinde başlatılmasına yönelik düzenlemeleri açıklamış, hükümetin bu sürecin başarıya ulaşması için gerekli her şeyi sağlayacağını vurgulamıştı.
Demokratik Blok Koalisyonu, Cafer el-Mirgani kanadının liderliğindeki Demokratik Birlik Partisi (Asl), Minni Arko Minnawi liderliğindeki Sudan Kurtuluş Hareketi (SLM/A) ve Dr. Cibril İbrahim liderliğindeki Sudan Adalet ve Eşitlik Hareketi (JEM) başta olmak üzere bazı siyasi güç ve silahlı hareketlerin yanı sıra başka siyasi ve sivil güç ile partileri de bünyesinde barındırıyor.
Nairobi görüşmeleri
Paralel bir siyasi süreçte, Sudan İlkeler Bildirgesi güçleri, 19-21 Temmuz tarihleri arasında partiler ve siyasi ile sivil güçlerin katılımıyla Kenya'nın başkenti Nairobi'de düzenlenen ve savaşın gelişmelerini, insani durumu ve Sudan'daki siyasi süreci ele alan toplantılarını sona erdirdi.
Kapanış açıklamasında, El-Ubeyyid kenti ve çevresi ile Kordofan, Darfur ve Mavi Nil eyaletlerindeki askeri çatışma risklerinin tırmanması kınandı ve katılımcı güçlerin, uluslararası hukuka uygun şekilde suçları izlemek ve doğrulamak amacıyla bağımsız uluslararası mekanizmalar aracılığıyla ihlallerin belgelenmesi çabalarına verdikleri destek yenilendi. Toplantıya katılanlar ayrıca, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan bölgesel ve uluslararası çabaların seyrini ele alarak, bu çabaların Uluslararası Dörtlü Mekanizma’nın Beşli Mekanizma ile koordineli şekilde onayladığı yol haritasında yer alan ilkelere dayanan köklü revizyonlara ihtiyaç duyduğunu değerlendirdi.
Açıklamada, herhangi bir siyasi sürecin, sivil demokratik güçlerin rolünü güçlendirecek ve savaşan tarafların kendi gündemlerini dayatmasını veya siyasi sürecin sonuçlarını kontrol altına almasını engelleyecek şekilde, Sudanlıların liderliği ve sahipliğinde olması gerektiği vurgulandı.
Katılımcı güçler, Ulusal Kongre Partisi, İslami Hareket ve bunların cephe kuruluşlarının herhangi bir siyasi sürece katılmasını reddetme kararlılıklarını yineleyerek, devlet kurumlarını zayıflatma, savaşları başlatma ve demokratik dönüşümü engelleme konusundaki temel sorumluluğu bu yapılara yükledi ve ‘Sudan'ın geleceğinde bunlara yer olmadığını’ vurguladı. Toplantıda, önümüzdeki döneme ilişkin ortak bir siyasi vizyon kabul edildi. Bu vizyon, Sudan İlkeler Bildirgesi güçleri arasındaki koordinasyonu insani, kitlesel, siyasi, medya, diplomatik ve hukuki çalışma alanları aracılığıyla güçlendirmeye odaklanan üç aylık bir eylem programını da içeriyor.
