İspanyol yetkililer, Fas'a komşu İspanya toprağı Sebte'ye (Ceuta) ulaşmaya çalışırken hayatını kaybeden 9 kişinin cansız bedenine ulaşıldığını açıkladı. Son günlerde 1.500'den fazla düzensiz göçmenin kente ulaşmasının ardından Perşembe günü yüzlerce kişi daha Sebte'ye akın ederken, yetkililer yaşanan durumu "insani acil durum" olarak nitelendirdi.
Bu gelişme, 2021 yılında Fas ile İspanya arasında yaşanan diplomatik kriz sırasında yaklaşık 10 bin göçmenin Sebte'ye ulaşmasından bu yana kente yönelik en büyük düzensiz göç dalgası olarak kayıtlara geçti.
Yüzlerce göçmen sınıra yöneldi
AFP muhabiri, Perşembe akşamı Fas'ın kuzeyinde, Sebte sınırına giden yol üzerinde çoğunluğu gençlerden oluşan yüzlerce kişiyi gözlemledi. Göçmenlerin gruplar halinde yürüyerek, motosikletlerle veya araçlarla sınıra doğru ilerlediği belirtildi.
Sınırdaki Fnidek kentine yaklaşık 15 kilometre uzaklıktaki Belyounech kasabasında bulunan bazı göçmenler, Sebte'ye geçmek istediklerini söyledi.
Göçmenlerden biri, yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Tanca'dan yürüyerek geldiğini belirterek, "Sınırın açıldığı söylendi" dedi. Diğer grupların ise Fas jandarmasının kontrol noktalarından kaçınmak için tali yolları kullandığı görüldü.
AFP'nin daha önce aktardığına göre, Çarşamba gecesinden itibaren Fnidek'te sınırın Perşembe sabahı açılacağı yönünde söylentiler yayıldı. Bunun üzerine çoğu genç yaştaki onlarca göçmen kente geldi. Bazıları Fnidek sahilinden yüzerek Sebte'ye ulaşmaya çalıştı.
Diğer göçmenler ise kara sınır kapısından geçti. Çoğunluğu erkek ve ergenlerden oluşan grupların, "Hoşça kal Fas, merhaba İspanya!" sloganları attığı aktarıldı.
Göç yeniden siyasi krize dönüşüyor
Fas'tan İspanya'nın Sebte ve Melilla kentlerine yönelik düzensiz göç, uzun yıllardır iki komşu ülke arasında hassas siyasi konuların başında geliyor. Ancak mevcut göç dalgası, iki ülke ilişkilerinin olumlu seyrettiği bir dönemde kısa sürede beklenmedik şekilde büyüdü.
Göç hareketliliği, Fas'ta Taht Günü kutlamalarıyla aynı döneme denk geldi. Kral 6. Muhammed, Perşembe günü Fnidek'e yaklaşık 20 kilometre uzaklıktaki M'diq kentinde geleneksel Taht Günü resepsiyonuna başkanlık etti. Fas makamlarından Perşembe akşamına kadar resmi bir açıklama yapılmadı.
İtalya'dan schengen çıkışı
Yaşanan gelişmeler üzerine İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Perşembe günü yaptığı açıklamada, "Kontrolsüz ve düzensiz göç ulusal güvenlik açısından risk oluşturuyor" diyerek İspanya'nın Schengen Bölgesi'nden çıkarılmasını önerdi.
İtalya Başbakan Yardımcısı ve aşırı sağcı Lig Partisi lideri Matteo Salvini de Schengen Anlaşması'nın askıya alınması ve Avrupa sınırlarının korunması çağrısında bulundu.
İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ise X platformundaki paylaşımında, Tajani'nin açıklamalarını "uygunsuz" olarak nitelendirerek, "Dost ve ortak bir ülkeden parti söylemleri değil, Avrupa dayanışması bekliyoruz" dedi. Albares ayrıca, Cuma günü İtalya'nın Madrid Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağıracağını duyurdu.
Fas ve İspanya koordinasyonu artırıyor
İsmini vermek istemeyen Faslı resmi bir kaynak, olayların ardından iki ülke yetkilileri arasında temaslar gerçekleştirildiğini belirtti.
Kaynak, Fas ve İspanya'nın göç akınını durdurmak amacıyla koordinasyonu güçlendirme konusunda anlaştığını ve Sebte'ye yasa dışı yollarla giren kişilerin en kısa sürede Fas'a iade edilmesi için gerekli adımların atılacağını ifade etti.
Kuzey İnsan Hakları Gözlemevi Başkanı Muhammed Bin İsa ise güvenlik güçlerinin kara sınır kapısını kapatarak göçmen akışını durdurduğunu, Kraliyet Donanması'nın da sahilde önlem aldığını söyledi. Ancak buna rağmen çok sayıda kişinin hâlâ Fnidek'e ulaşmaya devam ettiğini belirtti.
9 kişi hayatını kaybetti
İspanyol makamları, yüzlerce göçmenin Sebte'ye ulaşmaya çalıştığı sırada 9 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.
Hükümet sözcüsü, "Dokuz kişinin cansız bedenine ulaşıldı" dedi. Göçmenlerin büyük bölümünün sınır çitini deniz yoluyla dolaşarak geçmeye çalıştığı belirtildi.
"İnsani ve sosyal acil durum"
Sebte Valisi Juan Jesus Vivas, İspanyol televizyonuna yaptığı açıklamada, "Tam anlamıyla insani ve sosyal bir acil durumla karşı karşıyayız" dedi.
Vivas, Çarşamba günü yaptığı başka bir açıklamada ise son birkaç gün içinde deniz yoluyla 1.500'den fazla yetişkin ve refakatsiz çocuğun Sebte'ye ulaştığını söyledi.
Vali, "Barınma merkezlerimiz tamamen dolu ve yeni gelenleri kabul edecek kapasitemiz kalmadı. Dün açıklanan verilere göre günlük giriş sayısı 200'ü aştı" ifadelerini kullandı.
Perşembe günü resmi kaynaklardan güncellenmiş göçmen sayısına ulaşılamadı.
İspanya orduyu gönderiyor
İspanya İçişleri Bakanlığı, Sebte'ye asker sevk edileceğini duyurdu.
Bakanlık açıklamasında, "Silahlı kuvvetler, kamu düzeninin korunması amacıyla Sivil Muhafızlara (Guardia Civil) destek verecek ve gerekli görülen diğer görevleri yerine getirecek" denildi.
Ayrıca bölgeye dalış ekipleri ile sahil güvenlik gemilerinin de gönderileceği bildirildi.
Madrid: Fas yakın iş birliği içinde
İspanya İçişleri Bakanlığı, Fas hükümetinin İspanya ile "iyi niyet çerçevesinde sürekli ve yakın iş birliği içinde çalıştığını" belirterek, Fas güvenlik güçlerinin sınırı geçmeye çalışan çok sayıda kişiyi engellediğini vurguladı.
Buna karşın ana muhalefetteki Halk Partisi lideri Alberto Núñez Feijóo, hükümetin krizi yönetme biçimini eleştirerek yaşananları "katlanılamaz bir durum ve ulusal güvenlik krizi" olarak değerlendirdi.
İspanya İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 15 Temmuz'a kadar Sebte'ye deniz yoluyla hiçbir düzensiz göçmen ulaşmamıştı. Kentte 2025 yılı boyunca yalnızca 4, 2024 yılında ise 28 düzensiz göçmen kaydedilmişti.
2021 krizini hatırlattı
Yaşanan gelişmeler, İspanya'nın 2021 yılında Batı Sahra'da bağımsızlık talep eden Polisario Cephesi liderini tedavi amacıyla kabul etmesi üzerine iki ülke arasında patlak veren diplomatik krizi yeniden gündeme getirdi.
Taraflar, İspanya'nın 2022 yılında Fas'ın Batı Sahra için önerdiği özerklik planını desteklediğini açıklamasıyla ilişkilerini normalleştirmişti. Bu karar, Polisario'yu destekleyen Cezayir'in tepkisini çekmişti.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in 20 Temmuz'da Cezayir'e yaptığı, son dört yılın ilk ziyareti de Madrid-Cezayir ilişkilerindeki normalleşmeyi pekiştirmişti.
İspanya Dışişleri Bakanlığı'ndan bir kaynak ise Madrid ile Rabat arasındaki ilişkilerin bu ziyaret nedeniyle "hiçbir şekilde etkilenmediğini" vurguladı.
