Kuzey Suriye’deki kamplardan yeni bir gönüllü geri dönüş konvoyu dün yola çıktı. Yaklaşık 106 aileyi kapsayan konvoyun, Hama’nın kuzey kırsalındaki Kefr Zeyta’ya gitmesi planlanıyor. Öte yandan, Haseke vilayetine bağlı Resulayn kırsalındaki yerinden edilmiş kişilerin dönüşüne hazırlık kapsamında Zirkan-Tel Temir yolunda mayın temizleme çalışmalarına başlandı.
Söz konusu adımlar, Acil Durum ve Afet Yönetimi Bakanlığı’nın himayesinde ve uygulamasında, İdlib ile Hama illerindeki Sosyal İşler Müdürlükleri, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve insani yardım kuruluşlarının iş birliğiyle yürütülen Kamplarsız Suriye vizyonu çerçevesinde gerçekleştiriliyor.
Kamplarsız Suriye girişimi, halkın yaşadığı bölgelere dönüşünü desteklemeyi, yerel topluluklarda istikrarı güçlendirmeyi ve iç göç dosyasını sonlandırmayı hedefliyor. Bu kapsamda, zarar gören bölgelerin rehabilitasyonu ve halkın kendi yerleşim yerlerine dönüşü için uygun koşulların oluşturulmasını öngören 59 sayılı kararname uygulanıyor.
Suriye resmi haber ajansı SANA’ya konuşan UNHCR Kamp Sektörü Koordinasyon ve Yönetim Sorumlusu Menaf Hammam, konvoyun, ilgili yerel kurumlarla koordinasyon içinde yürütülen gönüllü geri dönüş programları kapsamında düzenlendiğini söyledi. Hammam, ailelerin eşyalarıyla birlikte taşınmasını sağlayacak ulaşım imkânlarının temin edildiğini, ayrıca gıda dışı insani yardım malzemelerinin dağıtıldığını belirterek, bunun güvenli ve onurlu bir geri dönüşü sağlamayı amaçladığını ifade etti. Hammam, geri dönenlerin kalıcı olarak yerleşebilmesi için temel ihtiyaçların karşılanmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.
700 aile yakında geri dönecek
Sosyal İşler ve Çalışma Müdürlüğü Kuzey Dairesi Müdürü Muhammed Bakir ise müdürlüğün, gelecek haftanın başından itibaren Hama ve İdlib kırsalına yaklaşık 700 ailenin dönüşünü sağlamayı sürdüreceğini belirtti. Bakir, tüm konvoyların tamamlanmasına kadar her gün ortalama 100 ailenin bölgeye sevk edileceğini söyledi.
Geri dönenlerden Muhammed Abdullah Kasım, 14 yıl süren zorunlu göçün ardından memleketine dönmenin mutluluğunu yaşadığını ifade etti. Sürgün yıllarını ‘acı, sıkıntı ve baskıyla dolu’ olarak nitelendiren Kasım, bu süreçte ailesinden beş kişiyi kaybettiğini belirtti. Kasım, dönüş kararı almasında sağlanan insani yardım ve desteğin belirleyici rol oynadığını vurguladı.
Geçtiğimiz ay da Kuzey Suriye’deki kamplardan gönüllü geri dönüş konvoyları düzenlenmişti. Bu kapsamda 29 Temmuz’da yaklaşık 98 aileden oluşan bir konvoy, Hama’nın kuzey kırsalındaki Kefr Nebuda’ya döndü.
Ayın 21’inde ise İdlib’teki kamplardan 300’den fazla ailenin, İdlib ve Hama kırsalındaki kasaba ve köylerine dönüşünü sağlayan bir konvoy yola çıkmıştı. Ayrıca 16 Temmuz’da 77 aileden oluşan bir başka gönüllü dönüş konvoyu da bölgeye hareket etmişti.
Suriye’nin bir başka bölgesinde ise uzman ekipler, Resulayn kırsalındaki Zirkan-Tel Temir hattı boyunca mayın ve savaş kalıntılarının temizlenmesine başladı. Çalışmaların, bölgenin güvenliğini sağlamak ve siviller ile yerinden edilmiş kişilerin köy ve evlerine dönüşü için uygun koşulları oluşturmayı amaçladığı bildirildi.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne (SOHR) konuşan yerel kaynaklar, çalışmalar kapsamında eski çatışma hattı boyunca bulunan bölgelerde tarama yapıldığını, yıllar süren askeri çatışmaların geride bıraktığı mayınlar ile patlamamış mühimmatın tespit edilerek imha edileceğini aktardı. Böylece yolların ve tarım arazilerinin yeniden güvenli hale getirilmesinin hedeflendiği ifade edildi.
Kaynaklar, mayın temizleme çalışmalarının, özellikle Zirkan ile Tel Temir arasındaki köyler başta olmak üzere, Resulayn kırsalında yaşanan çatışmalar nedeniyle son yıllarda evlerini terk etmek zorunda kalan binlerce yerinden edilmiş kişinin dönüşünü kolaylaştırmaya yönelik çabaların bir parçası olduğunu vurguladı.
Bölge halkı, mayın temizleme çalışmalarının kendi yerleşim bölgelerine dönüş sürecini hızlandırmasını ve savaşın zarar verdiği köylerin yeniden canlanmasına katkı sağlamasını umut ediyor. Ancak bölge sakinleri, bununla eş zamanlı olarak temel kamu hizmetlerinin sağlanması ve savaş nedeniyle tahrip olan altyapının yeniden inşa edilmesi yönündeki taleplerini de sürdürüyor.
Haseke Vali Yardımcısı Ahmed el-Hilali, daha önce yaptığı açıklamada, Afrinlilerin dönüşü için yeni bir konvoyun 16 Temmuz sabahı Kamışlı’dan hareket edeceğini duyurmuştu. Cumhurbaşkanlığı ekibi ve İç Güvenlik Güçleri gözetiminde düzenlenen konvoyun yaklaşık bin aileyi kapsadığı ve Haseke vilayetinde kalan son Afrinli ailelerin dönüşünü sağladığı belirtilmişti.
Öte yandan, Birleşmiş Milletler’in (BM) Suriye Mukim İnsani Yardım Koordinatörü Nathalie Fustier, geçtiğimiz mayıs ayında uluslararası kuruluşun ‘sıfır çadır’ vizyonunu desteklemeye ve yerinden edilmiş ailelerin yeniden inşa ile kendi bölgelerine dönüş sürecine katkı sunmaya hazır olduğunu açıklamıştı. Açıklama, BM Suriye Misyonu’nun X platformunda, Fustier’in Halep Valisi Azzam el-Garib ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yayımlanmıştı.
Görüşmede, BM’nin toparlanma sürecine vereceği destek ile savaş mağdurlarına yönelik sürdürülebilir çözümler ele alındı. Fustier, yerel yönetimler, toplumlar ve uluslararası ortaklar arasındaki iş birliğini överek, Halep deneyiminin ortak çabaların neler başarabileceğini gösterdiğini ifade etti. BM Suriye Misyonu ise Halep’i, yerel kurumlar ile uluslararası ortaklar arasındaki iş birliğinin örnek modeli olarak nitelendirdi. Bu değerlendirme, vilayetin yerinden edilme dosyasının yönetimi ve güvenli geri dönüş için uygun ortamın hazırlanmasına yönelik çabalarının BM tarafından takdir edildiğine işaret etti.
