İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Batı Şeria'dan sorumlu Merkez Komutanlığı Komutanı Tümgeneral Avi Blot'u görevden alma girişimiyle hem İsrail ordusunun hem de aşırı sağ çevreler ile yerleşimcilerin tepkisini çekti.
Katz, Filistinlilere yönelik saldırıları nedeniyle gözaltına alınan bir yerleşimciye kötü muamele edildiği gerekçesiyle Blot'u görevden almaya çalıştı.
Ancak İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir bu kararı kendisine yönelik bir müdahale olarak değerlendirdi ve Blot'u görevden almayı reddetti. Aşırı sağ çevrelerin de Blot'un görevde kalmasını istemesi üzerine Katz geri adım atmak zorunda kaldı. Böylece seçim hesaplarıyla aldığı kararın ters teptiği ve siyasi konumuna zarar verdiği yorumları yapıldı.
Kişisel hesaplar devlet kurumlarına yansıyor
Yaşanan kriz, İsrail'deki siyasi liderlikte doğal siyasi rekabetin kişisel ve parti içi hesaplaşmalara dönüştüğünü, yetkilerin ise ordu ve üst düzey komutanlar da dâhil olmak üzere kişisel çıkarlar doğrultusunda kullanılabildiğini ortaya koydu.
Olayın arka planında, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi içindeki güç mücadelesi bulunuyor.
Netanyahu'nun parti tüzüğünü değiştirerek gelecek seçimlerde aday listesine sekiz ismi doğrudan yerleştirme yetkisini almak istemesi, çok sayıda bakan ve milletvekilinin siyasi geleceğini riske attı.
Bunun üzerine parti içinde herkes kendi konumunu koruyabilmek için yasal ve siyasi tüm araçları kullanmaya başladı.
Yerleşimci oyları hesabı
İbranice yayımlanan basına göre Katz, Likud'un giderek daha fazla aşırı sağa kaydığını ve Batı Şeria'daki yerleşimcilerin parti içinde önemli bir siyasi güç hâline geldiğini görüyor.
Bu nedenle Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ile yakın iş birliği yürütüyor. Smotrich aynı zamanda Savunma Bakanlığı'nda yerleşim dosyasından sorumlu ikinci bakan olarak görev yapıyor.
İki isim birlikte Batı Şeria'da 80 yeni yerleşim birimi ve 150 tarımsal yerleşim noktası kurulmasını planlıyor.
Ayrıca yaklaşık bir milyon dönümlük Filistin toprağının yerleşim faaliyetlerine açılması ve 120 yerleşim noktasının genişletilmesi için çalışıyorlar.
İkili, yerleşim faaliyetlerini kolaylaştıracak yasa ve düzenlemelerde değişiklik yaparken, Filistinlilere yönelik saldırılar nedeniyle yerleşimcilere destek vermekle de suçlanıyor.
Yerleşimci krizi
İsrail basınına göre Katz, Yahudi aşırılık yanlılarına karşı idari gözaltı uygulanmasına da karşı çıkıyor ve ayrımcı bir güvenlik politikası izlemekle övünüyor.
Bu nedenle bazı İsrail gazeteleri onu, "Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde kendi aleyhine iddianame hazırlayan aptal" ifadeleriyle eleştirdi.
Geçen ay El Halil bölgesindeki Humsa köyünde Filistinlilere saldırırken görüntülenen yerleşim güvenlik sorumlusu Tal Yanon Dardik'in dosyası krizi daha da büyüttü.
Görüntülerin ortaya çıkmasının ardından güvenlik birimleri Dardik'i gözaltına almak zorunda kaldı.
Ordu hakkında dava açılmasını değerlendirirken, Dardik kendisine yöneltilen suçlamaların tamamen düşürülmesini istedi ve yaptıklarının "Yahudileri kendi vatanlarında savunmak" olduğunu belirterek açlık grevine başladı.
Seçim hesapları nedeniyle Katz, Dardik'in serbest bırakılmasını istedi.
Ancak Tümgeneral Avi Blot bunun yeni saldırıları teşvik edeceğini ve ordunun Batı Şeria'daki kontrolünü zayıflatacağını savundu.
Katz bunun üzerine benzeri görülmemiş bir adım atarak Dardik'i gözaltında ziyaret etti.
İsrail Ordu Radyosu bu ziyareti, "Katz güvenliğe zarar veriyor ve Yahudi terörünü teşvik ediyor." sözleriyle eleştirdi.
Katz ise bu açıklamanın Blot'a yakın isimlerden geldiğini düşünerek sert karşılık vermeye karar verdi.
Siyasi krize dönüştü
Katz, pazar gecesi sağ görüşlü Kanal 14 televizyonuna verdiği röportajda Avi Blot'un görevden alındığını ve yerine Tuğgeneral Dado Bar Kalifa'nın getirileceğini açıkladı.
Bu açıklama hem siyasi hem de askeri çevrelerde büyük yankı uyandırdı.
Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise üst düzey komutanların atanması ve görevden alınmasının kendi yetkisinde olduğunu belirterek, 2027 yılı başına kadar hiçbir general ataması yapılmayacağını açıkladı. Bu çıkış, Savunma Bakanı'na karşı açık bir meydan okuma olarak yorumlandı.
Zamir pazartesi günü Genelkurmay üyelerine, yaklaşan genel seçimler nedeniyle ordunun seçim kampanyalarının parçası hâline getirilmesine izin vermeyeceğini söyledi.
İsrail'de genel seçimlerin ekim ayı sonunda yapılması bekleniyor.
Yerleşimciler de Blot'a destek verdi
Batı Şeria'daki yerleşim konseylerinin liderleri ortak açıklama yaparak Avi Blot'un Merkez Komutanlığı görevinde kalmasını istedi.
Yerleşimci liderler, Blot'u bu görevi şimdiye kadar üstlenen en başarılı komutan olarak nitelendirdi.
Yaşanan tepkilerin ardından Katz hızla yeni bir açıklama yayımlayarak Blot'u görevden almadığını savundu.
Katz, Genelkurmay Başkanı Zamir ile Blot'un görev süresi sona erdiğinde yerine gelecek isim konusunda mutabakata vardıklarını belirterek muhalefeti ve medyayı kendisine iftira atmakla suçladı.
Yerleşimci kökenli bir general
Avi Blot'un kendisi de Batı Şeria'da yaşayan bir yerleşimci ve yerleşimci bir aileden geliyor.
İsrail kamuoyunda yerleşimcilere yakınlığıyla tanınan Blot'un, Filistinlilere karşı saldırılarda bulunan Yahudi yerleşimcilere cezai yaptırım uygulamak yerine onlara ateş açma konusunda daha geniş yetkiler tanıdığı yönünde eleştiriler bulunuyor.
Blot kısa süre önce yaptığı açıklamada, yasa dışı yerleşim noktalarının "güvenliği güçlendirdiğini ve İsrail ordusunun operasyonel konseptiyle uyumlu olduğunu" söylemişti.
Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise Blot'u "Merkez Komutanlığı'nın başına gelmiş en iyi general" olarak nitelendirmişti.
