Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, ordunun savaşı ‘onur ve izzetle, herhangi bir dış tarafın müdahalesi olmadan’ sürdürdüğünü belirterek, bunun ‘tüm Sudanlıların savaşı olduğunu, kendileri açısından ise bir varoluş savaşı’ olduğunu vurguladı. Bu açıklamalar, ordunun müttefiki bir silahlı gruba mensup bir bakanın görevden alınmasının ardından hükümet içinde bir siyasi kriz belirtilerinin ortaya çıkmaya başladığı bir dönemde geldi.
Sudan Silahlı Kuvvetleri'nin Facebook'taki resmi sayfasında yayımlanan görüntülü bir kayıtta Orgeneral Burhan, ordunun belirli Sudan kabile veya gruplarına karşı değil, ‘isyancı’ olarak nitelendirdiği taraflara karşı savaştığını ekledi. Orgeneral Burhan, Darfur bölgesindeki yerel yönetim liderlerini, çocuklarını çatışmaya katılmaya itmeyi amaçladığını belirttiği Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) cazibelerine yanıt vermemeye çağırdı.
Sudan devleti ve ordusunun, belirli kabile veya nüfus bileşenlerini hedef almadan ‘onur savaşı’ olarak nitelendirdiği mücadeleyi sürdürdüğünü vurgulayan Orgeneral Burhan, "Herkese karşı zulmeden, ihlaller ve suçlar işleyen isyancılarla savaşıyoruz ve Sudan halkını bu isyandan kurtarmak için onlarla mücadele ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Siyasi kriz
Öte yandan Sudan ordusu ile müttefik silahlı bir grup olan Hamis Abdullah Abbeker kanadına bağlı Sudan Kurtuluş Ordusu Hareketi ile Sudan hükümeti arasında, hareketin mensubu olan Din İşleri ve Vakıflar Bakanı Beşir Harun Abdulkerim'in görevden alınmasının ardından siyasi kriz belirtileri ortaya çıktı.
Hareket, cumartesi günü yayımladığı bir basın açıklamasında, kendisiyle istişare edilmeden alınan görevden alma kararı karşısında şaşkınlığa uğradığını belirterek, bu adımı, 2020 yılında imzalanan Sudan Barışı için Cuba Anlaşması’nda kabul edilen prosedürlere açık bir aykırılık ve bunların aşılması olarak değerlendirdi.
Hareket, anlaşma gereğince kendisine ayrılan bakanlık koltuğuna bağlılığını teyit ederek, kısa süre içinde bakanlık görevini üstlenecek yeni bir aday sunacağını belirtti.
Sudan Başbakanı Kamil İdris, geçtiğimiz perşembe günü Din İşleri ve Vakıflar Bakanı'nı görevinden alma kararı vererek, ilgili birimlere kararın uygulanması için gerekli işlemlerin yapılması talimatını vermişti. Hareket, Cuba Anlaşması metinlerine yönelik herhangi bir aşımı veya ihlali kabul etmeyeceğini, kendisini dışlama veya anlaşmanın kendisine tanıdığı hakları kısıtlama yönündeki herhangi bir girişimi de reddettiğini vurguladı.
Cuba Anlaşması, 2019 tarihli anayasal belgeye dayanarak, silahlı gruplara beş bakanlık koltuğu tanıdı. Anlaşmanın 20. maddesi, anlaşmayı imzalayan barış süreci taraflarının temsilcilerinin, bu haklara ilişkin genel prosedürlerden muaf tutulmasını öngörüyordu.
Hareket, ülkenin içinde bulunduğu mevcut aşamanın, özellikle iktidar ve zenginlik paylaşımı ile güvenlik düzenlemelerine ilişkin protokoller olmak üzere, imzalanan anlaşmalara saygı gösterilmesini ve Cuba Anlaşması'na tam bağlılığı gerektirdiğini yeniden vurguladı.
Cuba Anlaşması, silahlı grupların güçlerinin Sudan Silahlı Kuvvetleri'ne entegre edilmesini öngörüyordu, ancak anlaşmanın imzalanmasının üzerinden yaklaşık altı yıl geçmesine rağmen bu madde uygulanmadı. Uygulama fiilen, hareket liderlerinin Egemenlik ve Bakanlar Kurulu'nda üst düzey görevler elde ettiği iktidar paylaşımı protokolüyle sınırlı kaldı; güvenlik düzenlemeleri ise askıda kalmaya devam etti.
Çatışmaların yeniden başlaması
Sahada, Sudan Silahlı Kuvvetleri ile HDK arasında, Batı Darfur eyaletinde şiddetli çatışmalar yeniden başladı. Eyalet Valisi Bahreddin Adem Kerame, Facebook'ta yayımladığı bir mesajda, ordu ve kendisine destek veren silahlı mücadele hareketlerine bağlı güçlerin, cumartesi sabahı HDK’nın, eyaletin yönetim şehri El-Cuneyna kentinin kuzeyinde yaklaşık otuz kilometre uzaklıkta bulunan Bi’r Suleybe bölgesine düzenlediği geniş çaplı saldırıya karşılık verdiğini belirtti. Kerame, ordu güçlerinin saldırgan güç ve teçhizatı arasında ağır kayıplara yol açtığını, bazı unsurlarını da esir aldığını da sözlerine ekledi.
Öte yandan Darfur Bölgesi Valisi ve Sudan Kurtuluş Hareketi Başkanı Minni Arko Minnawi, HDK’nın bölgede konuşlu güçleri iki eksenden kuşatmaya çalıştığını, ancak ağır kayıplara uğradığını belirtti.
Silahlı Mücadele Hareketleri Ortak Gücü, üyelerinin Bi’r Suleybe bölgesindeki konuşlanmasını gösteren video kayıtlarını sosyal medya platformlarında paylaşarak HDK’nın ani bir saldırısını boşa çıkardığını teyit etti.
Sudan ordusu ve müttefiki Silahlı Mücadele Hareketleri Ortak Gücü, son dönemde Batı Darfur ve Kuzey Darfur eyaletlerinde sınır bölgelerini ve stratejik öneme sahip diğer bölgeleri hedef alan askeri operasyonlar gerçekleştirdi. Bu operasyonlar, sahadaki nüfuzlarını güçlendirme ve yeni çatışma cepheleri açma çabalarının bir parçası olarak gerçekleştirildi.
Darfur bölgesinin beş eyaletinin çoğunu, Sudan ordusu ve müttefiki Silahlı Mücadele Hareketleri Ortak Gücü’nün konuşlu olduğu bölgenin kuzeyi ve batısındaki sınırlı bölgeler dışında hâlâ kontrol altında tutan HDK’dan ise henüz bir açıklama yapılmadı.
