Nijer Savunma Bakanlığı, bugün bir grup askerin hassas bir askeri üste ateş açtığını ve ardından Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na doğru ilerlediğini, ancak güvenlik güçleri tarafından püskürtüldüğünü açıkladı. Gelişme, 2023’ten beri askeri yönetim altında bulunan ve El Kaide ile DEAŞ saldırıları nedeniyle ciddi güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya olan ülkede, bir isyanın darbe girişimine dönüşmesi olarak değerlendiriliyor.
Savunma Bakanı Korgeneral Salifou Moudy’nin imzasını taşıyan açıklamada, “Disiplin ve askeri yönetmeliklere uymayan bir grup asker, Niamey’deki 101. Üs’te bazı silah arkadaşlarını alıkoydu ve başkentin bazı hassas noktalarına ateş açtı” denildi.
Devlet televizyonunda yayımlanan açıklamada, “Savunma ve güvenlik güçlerinin hızlı müdahalesi, bu hareketin kontrol altına alınmasını ve söz konusu noktaların kontrolünün kademeli olarak yeniden sağlanmasını mümkün kıldı” ifadelerine yer verildi. Bakanlık ayrıca vatandaşlara “sakin olmaları ve günlük faaliyetlerini özgürce sürdürmeleri” çağrısında bulundu.
Üsten saraya
Saldırı dün gece yerel saatle 01.00 sıralarında başladı. İlk saatlerde silah ve şiddetli patlama sesleri, 101. Askeri Üssü’nün bulunduğu Diori Hamani Uluslararası Havalimanı çevresinde yoğunlaştı. Stratejik öneme sahip üs, orduya ait uçakların yanı sıra Sahel Devletleri İttifakı’nın (Nijer, Mali ve Burkina Faso) ortak gücünün karargâhına ev sahipliği yapıyor. Üste ayrıca Rus ve Avrupalı güçler de konuşlanmış durumda.
Silahlı çatışmalar yedi saatten fazla sürerken, Cumhurbaşkanlığı Sarayı çevresinde yoğun ve kesintisiz silah sesleri duyuldu. Şarku'l Avsat'ın Reuters’ten aktardığına göre bir güvenlik kaynağı, saldırganların cumhurbaşkanlığı yerleşkesinin çevresindeki güvenlik çemberini aşmaya çalıştığını söyledi. Görgü tanıkları da saray çevresinde yoğun çatışmalar yaşandığını bildirdi.
AFP’nin bir güvenlik kaynağına dayandırdığı habere göre, Cumhurbaşkanlığı Muhafızları, Niamey’de “cumhurbaşkanlığı sarayına girmeye” çalışan “silahlı kuvvetlerden isyancıları” püskürttü. Buna rağmen saray çevresinde ve başkentin çeşitli mahallelerinde saatler boyunca silah sesleri gelmeye devam etti.
Dehşet dolu gece
Sabah saatlerinde ulusal televizyonun yayını bir saatten fazla kesildi. Yerel saatle yaklaşık 08.00’de ekran karardı, yayın 10.00 sıralarında yeniden başladı. Yayının başlamasının hemen ardından Savunma Bakanlığı’nın açıklaması yayımlandı ve durumun kontrol altına alındığı duyuruldu.
Nijer’i 2023’teki darbeden beri yöneten askeri konsey, Ulusal Vatanı Koruma Konseyi de sabah saat 07.00 civarında sosyal medya hesaplarından halka yönelik bir mesaj yayımladı. Mesajda, “Savunma ve güvenlik güçlerimiz vatanı savunmak üzere seferber olmuş durumda” denildi ve vatandaşlardan “sakinliklerini korumaları ve doğrulanmamış bilgileri yaymaktan kaçınmaları” istendi.
Bu sırada askerlerin cumhurbaşkanlığı yerleşkesine ve ulusal televizyon binasına giden yolları kapattığı, araç sürücülerini geldikleri yöne geri dönmeye zorladığı bildirildi. Niamey sakinleri, havalimanı yakınındaki mahallelerde zırhlı araçların konuşlandırıldığını gösteren görüntüler paylaştı.
Cumhurbaşkanlığı Sarayı yakınındaki Yantala Mahallesi’nde yaşayan bir kişi öğle saatlerinde “Her şey yeniden sakinleşti, artık silah sesi duymuyoruz” dedi. Bir güvenlik kaynağı ise saldırganların bazılarının “etkisiz hale getirildiğini”, bazılarının kaçtığını ve güvenlik güçlerinin arama-tarama operasyonlarına başladığını belirtti.
Görgü tanıkları çatışmaların şiddetli olduğunu ifade etti. Havalimanına birkaç kilometre uzaklıktaki La Poudrière Mahallesi’nde yaşayan bir kadın, “Çok korktuk. Çok fazla silah sesi vardı, korkudan yatağın altına saklandım” dedi. Havalimanı yakınındaki Taladji Mahallesi’nden bir başka kişi ise “Duvarlar titriyordu, kulaklarım çınlıyordu” ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanlığı Muhafızları belirleyici oldu
Sabah saatlerinde bir güvenlik kaynağı AFP’ye yaptığı açıklamada, “Nijer silahlı kuvvetlerinden isyancılar tarafından cumhurbaşkanlığı sarayına girme girişiminde bulunuldu. Cumhurbaşkanlığı Muhafızları tarafından püskürtüldüler” dedi.
Niamey’de bulunan Afrikalı bir diplomat, mevcut durumda muhafızların General Abdourahamane Tiani’ye bağlılığını koruduğunun açık olduğunu söyledi.
Nijer Danışma Bürosu üyesi ve Sahel Devletleri İttifakı Parlamentosu Milletvekili Bana Wagana Ibrahim de Facebook üzerinden yaptığı açıklamada, saldırganların 101. Üs’ü hedef aldığını, ancak savunma ve güvenlik güçlerinin üssün kontrolünü yeniden ele geçirdiğini belirtti.
Eski cumhurbaşkanı adayı ve eski Nijer Milletvekili Abderrahmane Oumar ise “Durum tamamen Cumhurbaşkanlığı Muhafızları’nın kontrolünde” açıklamasını yaptı.
Ordu içinde gerilim
Yeni isyan, Nijer silahlı kuvvetleri içinde bir çatlak bulunduğunu ve özellikle ordu ile doğrudan General Abdourahamane Tiani’ye bağlı Cumhurbaşkanlığı Muhafızları arasında şiddetli çatışmalar yaşandığını ortaya koydu.
Kaynaklara göre gerilimin temelinde, ordunun son dönemde El Kaide ve DEAŞ’a karşı yürütülen çatışmalarda ağır kayıplar vermesi bulunuyor. Bazı askerlerin bu durum karşısında başlattığı protesto hareketinin silahlı bir isyana dönüştüğü ve isyanın bazı liderlerinin hâlen havalimanı yakınındaki 101. Askeri Üs’te bulunduğu belirtiliyor.
Askeri kaynaklar, General Abdourahamane Tiani’nin talimatları doğrultusunda hareket ettiği düşünülen Cumhurbaşkanlığı Muhafızları’nın, isyanı yöneten ve havalimanı bölgesinde bulunan asker ve subaylara karşı askeri müdahalede bulunma ihtimalini değerlendirdiğini aktardı.
Kaynaklar, durumun öfkeli askerlerin başlattığı bir “isyan” olmaktan çıkarak ordu içinde bir bölünmeye ve ordu ile Cumhurbaşkanlığı Muhafızları arasında çatışmaya dönüşmesinden endişe ediyor. Ülkenin iç kesimlerinden bazı ordu birliklerinin başkent Niamey’e doğru hareket ettiği yönündeki haberler de bu endişeleri artırıyor.
