Putin, Kiev’le diyaloğa açık kapı bırakıyor

Ülkesi ile Avrupa arasındaki kriz derinleşiyor... Rusya, Almanya’nın “kültürel varlığına” son veriyor

Lavrov, Putin ve başkanlık danışmanı Yuri Ushakov ile birlikte (EPA)
Lavrov, Putin ve başkanlık danışmanı Yuri Ushakov ile birlikte (EPA)
TT

Putin, Kiev’le diyaloğa açık kapı bırakıyor

Lavrov, Putin ve başkanlık danışmanı Yuri Ushakov ile birlikte (EPA)
Lavrov, Putin ve başkanlık danışmanı Yuri Ushakov ile birlikte (EPA)

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dün Vladivostok kentinde düzenlenen ve onlarca ülkeden lider ile temsilcinin katıldığı Doğu Ekonomik Forumu’na katılımı sırasında, Kiev’le bir çözüm için diyaloğa açık olduğunu belirterek, “Herhangi bir ihtimal var mı? Bana göre evet” ifadelerini kullandı.

Putin, barış diyaloğunun başlatılması ihtimaline ilişkin görüşünü ortaya koyarken, en azından ilk aşamada Avrupa’nın müzakere sürecinde herhangi bir rol üstlenmesine karşı çıktı. Putin, “Önce Moskova ve Kiev müzakere etmeli, ardından diğer ülkeler katkı sağlayabilir” dedi.

Rusya Devlet Başkanı, Avrupalıların gelecekteki görüşmelere katılımı için koşullarını da ortaya koydu. Buna göre Avrupa ülkelerinin Ukrayna’ya askeri yardımları durdurması ve Rusya topraklarının derinliklerine yönelik saldırılar konusunda net bir tutum açıklaması gerekiyor.

Bu açıklamalar, Almanya’nın Leipzig Havalimanı’nda patlayıcı yüklü bir insansız hava aracının (SİHA) bulunmasının ardından Rusya ile Avrupa ülkeleri arasındaki krizin büyüdüğüne ilişkin işaretlerin ortaya çıktığı bir dönemde geldi.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, dün yaptığı açıklamada, Almanya’nın Berlin’deki “Rus Evi”ni kapatmasına misilleme olarak, ülke genelinde Almanya’ya bağlı uluslararası kültür enstitüsünün şubelerini kapatacaklarını söyledi. Lavrov, Almanya’nın “Rus Evi”ne karşı attığı adımın Rusya’daki kültürel varlığının sona ermesi anlamına geldiğini bildiğini ifade etti.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre İngiltere de havalimanına yönelik saldırı girişimini kınamak üzere Rusya’nın maslahatgüzarını Dışişleri Bakanlığına çağırdı.



Trump, Tahran konusunda seçeneklerini açık tutuyor

 USS Boxer amfibi hücum gemisi bölgedeki operasyonları sırasında görülüyor. (CENTCOM)
 USS Boxer amfibi hücum gemisi bölgedeki operasyonları sırasında görülüyor. (CENTCOM)
TT

Trump, Tahran konusunda seçeneklerini açık tutuyor

 USS Boxer amfibi hücum gemisi bölgedeki operasyonları sırasında görülüyor. (CENTCOM)
 USS Boxer amfibi hücum gemisi bölgedeki operasyonları sırasında görülüyor. (CENTCOM)

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’a yönelik gerilimi artırma seçeneklerini açık tutarken, ABD güçlerinin İran’a “istediğimiz zaman” yeni saldırılar düzenlemeye hazır olduğunu söyledi. Bu açıklama, haftalardır süren çatışmaların en şiddetli hava saldırısı dalgasının ardından bölgede dün ihtiyatlı bir sakinliğin hâkim olduğu zamanda yapıldı.

İran, bu hafta hayatını kaybeden askerlerin sayısını en az 13 olarak açıkladı. Ölenler arasında düzenli ordudan 3’ü pilot, 6 asker bulunuyor. Ayrıca Devrim Muhafızları’nın füze birliğinden 4 asker, Besic güçlerinden 3 kişi hayatını kaybetti.

İran medyası, 6 askerin salı günü ülkenin güneyinde düzenlenen saldırılarda öldürüldüğünü, Besic mensuplarının ise Lavan Adası’nda hayatını kaybettiğini bildirdi. Devrim Muhafızları da ülkenin batısında 4 mensubunun öldürüldüğünü açıkladı.

Washington, saldırıların Hürmüz Boğazı yakınlarında Devrim Muhafızları ile bağlantılı askeri tesisler ile füze ve deniz gücünü hedef aldığını belirtti.

İranlı yüzlerce kişi dün yetkililerin Kohestek’te bir düğün töreninin yapıldığı bölgeye düzenlenen saldırıda öldürüldüğünü açıkladığı 4 kişinin cenazesine katıldı. Ölenler arasında 4 yaşında bir çocuk da bulunuyordu. Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi, misilleme tehdidini yineleyerek Kohestek’te hayatını kaybedenlerin kanının “yerde kalmayacağını” söyledi.

Şarku’l Avsat’ın Wall Street Journal’dan aktardığı habere göre Pentagon, bazı ABD birliklerinin bölgedeki konuşlandırılma süresini 2027’ye kadar uzattı. Bölgede yaklaşık 50 bin Amerikan askeri ile 19 savaş gemisinin tutulması planlanıyor.


Vance, kilo verme sırrını açıkladı: Sıkı beslenme programı ve lahana turşusu 

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance (AP)
ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance (AP)
TT

Vance, kilo verme sırrını açıkladı: Sıkı beslenme programı ve lahana turşusu 

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance (AP)
ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance (AP)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, kilo vermek amacıyla uyguladığı beslenme programının ayrıntılarını açıkladı. Vance, The Telegraph’ın haberine göre, Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ile şekerden kurtulma konusunda görüştükten sonra ağırlıklı olarak yüksek protein içeren gıdalar ve lahana turşusundan oluşan bir beslenme düzeni uyguladığını söyledi.

Vance, dün yaptığı açıklamada, bu beslenme programını Paskalya öncesi Büyük Perhiz’in döneminin başından beri uyguladığını belirterek, bunu bu dönemde “bir tür irade disiplini” göstermeye yönelik çabasının devamı olarak gördüğünü ifade etti.

Başkan Yardımcısı, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında, “Ben dindar bir Hristiyanım” dedi. Oruç döneminin kendisini şeker tüketmek ve sosyal medya kullanmak da dahil olmak üzere bazı alışkanlıklarından vazgeçmeyi düşünmeye yönelttiğini anlattı.

Vance, söz konusu beslenme programını nasıl keşfettiğini de şöyle anlattı: “Mardi Gras’ta (Şişman Salı- Yağlı Salı) eşime şekerden ve sosyal medyadan vazgeçmeyi düşündüğümü söyledim.”

Ardından Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr.’ı arayarak tavsiyesini istediğini belirten Vance, Kennedy’nin kendisine “biyotik” beslenme programından söz ettiğini belirtti.

Vance gazetecilere, “Bol miktarda protein açısından zengin gıda tüketiyorum ve bol miktarda lahana turşusu yiyorum...” dedi.

Vance sözlerini esprili bir tavsiyeyle tamamladı: “Dolayısıyla kilo vermek istiyorsanız Bobby Kennedy’yi arayın; yediğiniz yemekten keyif almak istiyorsanız Bobby Kennedy’yi aramayın.”

“Biyotik” beslenme programı

“Lahana turşusu diyeti” olarak da bilinen “biyotik beslenme programı”, bağırsak sağlığını desteklemek amacıyla lahana turşusu ve kimchi (geleneksel bir Kore yemeği ) gibi fermente gıdaların yanı sıra otla beslenen hayvanların etlerinin tüketilmesini öneriyor.

Bu beslenme programını uygulayanlar ayrıca alkol ve aşırı işlenmiş gıdalardan uzak durarak karın bölgesindeki yağlanmayı ve iltihaplanma düzeylerini azaltmayı hedefliyor.

Vance, 2024’te yaptığı açıklamada, 2022’de Senato koltuğunu kazanmasının ardından geçen iki yıl içinde yaklaşık 13,6 kilogram verdiğini açıklamıştı.

Bu değişimin “beslenme düzenini iyileştirmesinden” kaynaklandığını söyleyen Vance, aynı zamanda herhangi bir zayıflama ilacı kullanmadığını belirtmişti.

Başkan Donald Trump da nisan ayında düzenlenen Paskalya yemeği sırasında Vance’in kilo kaybına değinmişti.

Trump, “JD nerede? Kilo vermiş. Biraz zayıflamış. Dolgun yapılı bir adam arıyordum, şimdi ise ideal bir model buldum” demişti.


ABD baskısı İran ekonomisini yıpratmaya başladı

2 Eylül 2026'da Tahran'da bir sokak, (AFP)
2 Eylül 2026'da Tahran'da bir sokak, (AFP)
TT

ABD baskısı İran ekonomisini yıpratmaya başladı

2 Eylül 2026'da Tahran'da bir sokak, (AFP)
2 Eylül 2026'da Tahran'da bir sokak, (AFP)

ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar ve ekonomik ablukayı sıkılaştırmaya yönelik kampanyası, petrol ihracatındaki düşüş, finansman kanallarının daralması ve riyalin rekor seviyelerde değer kaybetmesiyle ülke ekonomisi üzerindeki etkilerini daha belirgin biçimde göstermeye başladı. Bu süreçte ABD yaptırımlarını aşmak da giderek zorlaşıyor.

Şarku’l Avsatın Reuters'ten aktardığına göre üç üst düzey İranlı kaynak yaptığı açıklamada, son dönemde alınan önlemlerin Tahran’ın dövize erişimini ve ithalatı finanse etme kapasitesini önemli ölçüde azalttığını söyledi. İran, yıllardır yaptırımları aşmak amacıyla paralel finans ve ticaret ağlarına dayanıyordu.

Washington son haftalarda İran üzerindeki ekonomik baskı araçlarını artırarak gelecekte yapılabilecek müzakerelerde Tahran’dan taviz koparmaya çalışıyor. Bu adım, altı aylık çatışmanın aynı hedeflere ulaşmada başarısız olmasının ardından atıldı.

Bir kadın, 2 Eylül 2026’da Tahran’da İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in posterinin önünden geçiyor. (AFP)
Bir kadın, 2 Eylül 2026’da Tahran’da İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in posterinin önünden geçiyor. (AFP)

Kaynaklara göre İran yönetimi onlarca yıl boyunca paralel finans ve ticaret ağları üzerinden yaptırımları aşmayı başardı. Ancak son ABD önlemleri, dövize erişim ve ithalat finansmanı için kullanılabilecek kanalların azalmasıyla Tahran’ın hareket alanını daralttı.

Kaynaklar, Washington’un İran’ın diğer ülkelerdeki uluslararası finans ağlarına erişimini kesme çabalarının Tahran için doğrudan bir tehdit haline geldiğini belirtti. İran uzun süredir para akışını ve ekonomik faaliyetlerini sürdürebilmek için bu ağlara güveniyordu.

Ekonomik baskının aylardır süren çıkmazı kırabileceğine ilişkin işaretler, Washington’daki karar vericilerin bu araçlara yönelik beklentilerini güçlendirebilir. Ancak Tahran, baskının artırılmasının daha fazla askeri gerilimle karşılık bulabileceği uyarısında bulundu.

Benzin stokları azalıyor, riyal çöküyor

ABD’nin İran’ın Körfez kıyıları boyunca saldırılar düzenlemesinin ardından bu hafta yeniden açık çatışmalar başladı. Tahran ise bölgedeki ABD üslerine saldırılarla karşılık verdi.

Taraflardan hiçbiri şu ana kadar karşı tarafın talep ettiği tavizleri vermeye hazır olduğunu göstermedi. Bu durum, ekonomik baskının İran içinde etkisini genişlettiğine ilişkin işaretlere rağmen, çatışmanın maliyetli bir çıkmaza sürüklenmesine neden oldu.

İran’ın seyrüseferi aksatma girişimlerine rağmen Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışının artmasıyla ABD ablukası, Tahran’ın başlıca döviz geliri kaynağı olan petrol ihracatını azalttı.

İran ekonomisi savaş öncesinde de derin kriz içindeydi. Para biriminin çökmesi ve yüksek enflasyonun yanı sıra aylar süren bombardıman, askeri operasyonlar sırasında zarar gören sanayi tesisleri ve altyapının yeniden inşası için ağır bir maliyet yarattı.

 İnsanlar, 2 Eylül 2026’da Tahran’ın merkezindeki İnkıllap Meydanı’nda ABD karşıtı bir reklam panosunun önünden geçiyor. (AFP)
İnsanlar, 2 Eylül 2026’da Tahran’ın merkezindeki Enghelab Meydanı’nda ABD karşıtı bir reklam panosunun önünden geçiyor. (AFP)

Kaynaklara göre likiditedeki azalma, Tahran’ın yaptırımları aşmaya yönelik ağlarını işletme kapasitesini de sınırlamaya başladı. İran artık yasa dışı kaçakçılık yöntemlerinin gerektirdiği yüksek primleri ödemekte daha fazla zorlanıyor.

İran riyali son günlerde tarihinin en düşük seviyesine geriledi. Kaynaklardan biri, ülkenin sadece yaklaşık iki aylık benzin stokuna sahip olduğunu ve rafineri kapasitesinin yetersizliği nedeniyle petrol üreticisi olmasına rağmen benzin ithal etmek zorunda kaldığını söyledi.

İran yönetimi, ekonomik krizin derinleşmesi ve geniş çaplı protestoların yeniden başlaması ihtimalinin farkında. Ülke genelinde ocak ayında düzenlenen ve güvenlik güçlerinin müdahalesiyle bastırılan gösterilerde binlerce protestocu hayatını kaybetmişti.

İskoçya’daki St Andrews Üniversitesi’nde modern tarih profesörü Ali Ansari, “İran çok ağır ekonomik baskı altında. Boğaz üzerindeki kontrolünü kaybediyor. Asıl soru, müzakere etmeyi seçip seçmeyeceği. Bence buna mecbur kalacak” değerlendirmesinde bulundu.

Savaş, tarafların iç siyasi hesaplarına da yansıyor. Üst düzey bir İranlı yetkili, Tahran’ın yüksek enflasyonun ABD Başkanı Donald Trump yönetimini kasım ayındaki ara seçimler öncesinde daha fazla gerilimden kaçınmaya zorlayacağını düşündüğünü belirtti. Washington ise İran yönetimi üzerindeki iç baskıyı artırmaya çalışıyor.

İkincil yaptırımlar kıskacı daraltıyor

ABD son dönemde İran’la ticaret yapan ülke ve kuruluşlara yönelik ikincil yaptırımların kapsamını genişletti. Washington böylece İran’ın petrol satışlarını dolar üzerinden gerçekleştirmesini ve hayati önem taşıyan mal ve ham madde ithalatını finanse etmesini engellemeye çalışıyor.

Üç kaynak, yeni önlemlerin paravan şirketler, kayıtsız petrol tankerleri ve kaçakçılık güzergâhları da dahil olmak üzere mevcut yaptırımdan kaçınrma ağlarının işletme maliyetini artırdığını ve bu yöntemlerin kullanımını daha da zorlaştırdığını belirtti.

 Bir adam, 25 Ağustos 2026 Salı günü Tahran çarşısında kumaş rulosu taşıyor. (AP)
 Bir adam, 25 Ağustos 2026 Salı günü Tahran çarşısında kumaş rulosu taşıyor. (AP)

Kpler verilerine göre İran’ın ham petrol sevkiyatı bu ay günlük yaklaşık 260 bin varile geriledi. Bu rakam, bir yıl önceki günlük yaklaşık 1,7 milyon varillik seviyenin oldukça altında.

İran limanlarından artık yalnızca sınırlı miktarda petrol çıkarken, diğer sevkiyatlar kamyon, tren veya küçük teknelerle Hazar Denizi üzerinden taşınıyor.

Kaynaklardan biri, Tahran’ın yaptırım ablukasının dışında tankerlerde depolanan on milyonlarca varil petrolü bulunduğunu ve bunların satılabileceğini savunduğunu söyledi. Ancak yeni yaptırımların aracıları piyasadan çekilmeye veya bu petrolün ticaretinde daha yüksek prim talep etmeye itebileceği belirtildi.

ABD’ye ait F/A-18 Super Hornet tipi savaş uçağı, 27 Ağustos 2026’da George Washington uçak gemisinin güvertesinde. (AFP)
ABD’ye ait F/A-18 Super Hornet tipi savaş uçağı, 27 Ağustos 2026’da George Washington uçak gemisinin güvertesinde. (AFP)

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, toplam ticaret hacminin yüzde 25 ila 35 arasında gerilediğini ve ithalatın ihracattan daha hızlı daraldığını açıkladı. Pezeşkiyan, son haftalarda ekonomik koşulların hızla kötüleştiği konusunda uyarıda bulunan üst düzey yetkililerden biri oldu.

İran’ın başlıca ticaret kanallarından biri de ABD baskısının ve çatışmanın tırmandığı bir dönemde Birleşik Arap Emirlikleri’nin 19 Ağustos’ta Tahran’la bütün ticari ve finansal işlemleri yeni bir duyuruya kadar askıya aldığını açıklamasıyla daha fazla baskı altına girdi.

Tahran’da mal ithalatı yapan İranlı bir tüccar, “Bu kanallar kapalı kalırsa tedarikçi nakit ödeme talep edecek. Bu ise işlemin başka bir ülkeden geçirilmesi gerektiği anlamına gelir. Sonuç olarak sevkiyat daha geç ulaşır ve fiyatı daha yüksek olur” dedi.

Enflasyon gelirleri aşıyor

Riyalin değeri, bir yıl önce dolar karşısında yaklaşık 1 milyon riyal seviyesindeyken bugün 2,2 milyon riyalin üzerine çıktı.

Para birimindeki sert değer kaybı ve fiyatlardaki artış, yaşam standartlarını doğrudan etkiledi. Resmi verilere göre son 12 aydaki ortalama enflasyon yüzde 69,9 olurken, gıda, içecek ve tütün fiyatları bu oranın yaklaşık iki katı hızla yükseldi.

Ziyaretçiler cumartesi günü Tahran’daki Büyük Çarşı’da mağaza ve tezgâhların arasında dolaşıyor. (AFP)
Ziyaretçiler cumartesi günü Tahran’daki Büyük Çarşı’da mağaza ve tezgâhların arasında dolaşıyor. (AFP)

Resmi işsizlik oranı ilkbaharda yüzde 9,1’e yükselirken, çalışan sayısı bir önceki yıla göre yaklaşık 450 bin kişi azaldı. Bu düşüş, iş gücüne katılım oranındaki daha geniş çaplı gerilemeyle eş zamanlı gerçekleşti.

Aylık ortalama yaklaşık 125 dolar olan maaş, resmi verilere göre bir ailenin aylık yaklaşık 450 dolar olarak hesaplanan temel ihtiyaçlarının yalnızca sınırlı bir bölümünü karşılayabiliyor.

34 yaşındaki özel sektör çalışanı soyadının yayımlanmasını istemeyen Mehnaz, “Her geçen gün daha da yoksullaşıyoruz” ifadelerini kullandı.