Gelecek ayın sonunda yapılması planlanan İsrail seçimleri her geçen gün daha da hareketlenirken, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetini değiştirmeyi hedefleyen muhalefet güçleri kendi içlerindeki çatışmaları azaltmaya çalışıyor. Bu sırada Seçim Komisyonu, Arap aday listelerinin seçimden men edilmesini talep eden dilekçeleri incelemeye başladı.
İsrail basınının yoğun eleştirilerine maruz kalan ve Netanyahu’ya yarar sağlayan kişisel ve parti içi “çocukça” çatışmalarla meşgul olmakla suçlanan dört muhalefet partisinin liderleri, cumartesi akşamı gayri resmî bir toplantı düzenleme kararı aldı. Gadi Eisenkot ile Avigdor Lieberman ise bu toplantı öncesinde bir araya geldi. İki lider, görüşmenin sonunda partileri arasındaki saldırgan kampanyaları durdurma ve Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmak için iş birliğine, ayrıca “değişim kampının” güçlendirilmesine odaklanma konusunda anlaştı.
Görüşmenin ardından yayımlanan açıklama, iki liderin iç çekişmelerden uzaklaşıp diğer muhalefet partileriyle koordinasyon içinde hareket etmeye ve seçimleri kazanmak için odaklanmaya karar verdiğini gösterdi. Açıklamada hedef, “7 Ekim katliamı hükümetinin” yerine yeni bir hükümet getirmek olarak ifade edildi.
Ancak medya kaynakları, Eisenkot’un Lieberman’ın talebi üzerine, kamuoyu yoklamalarında görüldüğü üzere kendisini en büyük partinin lideri olarak öne çıkaran kampanyayı durdurmayı ve bunun yerine bütün muhalefet partilerini kapsayan değişim kampını öne çıkarmayı kabul ettiğini bildirdi. Lieberman’ın da kendisini başbakanlık için aday olarak gösteren propaganda kampanyasını durdurmayı kabul ettiği ifade edildi.
Yair Lapid, müttefiki Naftali Bennett’in yanı sıra Eisenkot ve Lieberman ile Demokratlar Partisi lideri Yair Golan’ı, Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırma hedefini gerçekleştirecek bir seçim kampanyasının nasıl yürütüleceğini koordine etmek üzere toplantıya çağırmıştı.
Lapid’e yakın kaynaklar, son kamuoyu yoklamalarının ardından bu toplantı çağrısını yaptığını söyledi. Son anketlerde muhalefet ve hükümet bloklarının başa baş olduğu, bazı durumlarda Netanyahu bloğunun öne geçtiği görülürken, medya da muhalefet liderlerini Netanyahu’nun yürüttüğü kampanyaya kapılmakla eleştirmişti.
Yedioth Ahronoth gazetesi, yazar Aryeh Shavit’in kaleme aldığı başyazıda, değişim kampının liderlerinin “akılsızca” davrandığını ve Netanyahu’nun muhalefeti bölmek, kendi siyasi alanına çekmek ve kendi gündeminin içine sürükleyerek yenilgiye uğratmak için hazırladığı planı tam anlamıyla uyguladığını savundu.
Kanal 12’nin gece yayımladığı haftalık anket sonuçları da geçen haftaki sonuçlarla benzerdi. 120 sandalyenin bulunduğu Knesset’te değişim kampı 54, Netanyahu kampı ise 50 sandalye elde ediyor. İki kampın kendi içindeki dağılımda ise küçük değişiklikler görüldü.
Birleşik Arap Listesi 7 sandalye kazanırken, bu sayı kanalın bir önceki anketine göre bir sandalye geriledi. Birleşik Liste ise 5 sandalye aldı. Böylece iki Arap liste toplam 12 sandalye elde ediyor.
Arap partilerini seçimden men etme girişimi
Ancak Arap listelerinin son yıllarda elde ettiği bu sandalye sayıları, listelerin seçimden men edilmesine yönelik girişimlerle karşı karşıya. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre İsrail Merkez Seçim Komisyonu, bazı Arap parti liderlerinin ve listelerinin seçim dışı bırakılması yönündeki talepleri değerlendirmeye başladı. Bu süreç, daha önce defalarca tekrarlanan bir siyasi tartışmayı andırıyor.
Komisyon, Knesset’te temsil edilen partilerin temsilcilerinden oluşuyor. Komisyonun çoğunluğu sağ görüşlü ve Arap karşıtı partilerin temsilcilerinden oluşurken, kararların siyasi ve misillemeye dayalı hesaplardan etkilendiği yönünde eleştiriler bulunuyor. Komisyon ayrıca popülist söylemlerin dile getirildiği bir platform olmakla suçlanıyor. Ancak nihai aşamada kararlar Yüksek Mahkeme’nin onayına sunuluyor ve mahkeme genellikle seçimden men kararlarının çoğunu iptal ediyor.
Komisyon incelemelerini çarşamba ve perşembe günleri olmak üzere iki tam gün sürdürecek. Yüksek Mahkeme ise seçimden men kararları konusunda nihai değerlendirmeyi gelecek perşembe günü yapacak.
Seçimden men taleplerinin gerçek bir hukuki temele dayanmadığını savunan çevreler, mahkemenin komisyon kararlarının çoğunu iptal etmesini bekliyor. Bununla birlikte liberal çevreler ve Arap partileri, bu kez yargıçların aşırı sağcı siyasi atmosferden etkilenerek bazı men kararlarını onaylamasından endişe ediyor.
Komisyonun gündeminde siyasi parti ve isimlerin seçimden men edilmesine yönelik 10 başvuru bulunuyor. Bunların çoğu, Arap partilerinin iki bloğuna karşı yapıldı. Söz konusu bloklar arasında Yusuf Cabarin liderliğindeki Demokratik Cephe, Milletvekili Ahmed Tibi liderliğindeki Arap Değişim Hareketi, Sami Ebu Şehade liderliğindeki Balad ve Milletvekili Mansur Abbas liderliğindeki Birleşik Arap Listesi yer alıyor.
Ayrıca aşırı sağdan, Golan liderliğindeki sol görüşlü Demokratlar Partisi’nin seçimden men edilmesi talebi geldi. Sol partiler de Itamar Ben-Gvir’in partisi ile Bezalel Smotrich liderliğindeki Dini Siyonizm ve Moşe Feiglin’in partilerinin seçimden men edilmesi için başvuruda bulundu.
Başvurular, seçim yasasında yer alan ve her parti ile adayın İsrail’i Yahudi ve demokratik bir devlet olarak kabul etmesini, ırkçılığı reddetmesini, Bağımsızlık Bildirgesi’ni desteklemesini ve terör örgütleri ya da devlete karşı düşmanlık ve şiddet uygulayan devletlerle özdeşleşmemesini şart koşan hükümlere dayanıyor. Başvuruyu yapan taraflar, karşı tarafın bu yükümlülükleri ihlal ettiğini savunuyor.
Komisyon, Sami Ebu Şehade’nin 8 Ekim 2023’te, Hamas’ın İsrail’e yönelik saldırısının ertesi günü kaleme aldığı ve saldırıyı “yücelttiği” öne sürülen bir makale nedeniyle seçimden men edilmesine karar verdi.
Ebu Şehade çarşamba günü komisyon önünde yaptığı savunmada, yazıyı saldırı sırasında yaşanan “vahşi uygulamaları” henüz bilmediği bir dönemde kaleme aldığını söyledi. Yazıyı yazmış olmasını hata olarak değerlendirdiğini ve bugün yazacak olsa farklı bir şekilde kaleme alacağını belirtti.
Komisyon ayrıca sol görüşlü Yahudi akademisyen ve Demokratik Cephe üyesi Milletvekili Ofer Cassif’in yanı sıra Birleşik Arap Listesi ile Birleşik Liste’nin de seçimden men edilmesine karar verdi.
Arap parti liderleri ise bu kararları Araplara ve demokrasiye karşı ırkçı ve düşmanca bir tutum olarak nitelendirdi ve bunun siyasi ve ahlaki gerilemeye işaret ettiğini savundu. Liderler, konunun Yüksek Mahkeme’de ele alınması konusunda iyimser olduklarını ifade etti.
