Körfez ülkeleri, İran savaşında petrol tedarikini devam ettirmenin alternatif yollarını bulsa da analistlere göre bunlar uzun vadede sürdürülebilir değil.
İran savaşı nedeniyle gemi trafiğinin durma noktasına geldiği Hürmüz Boğazı'nda günlük yaklaşık 15 milyon varillik petrol akışı kesildi. Buna rağmen alternatif tedarik güzergahları oluşturulması, mevcut petrol stoklarının kullanılması ve talepteki düşüş sayesinde küresel arz şimdilik karşılanıyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki saldırılarıyla başlayan savaşın ilk haftalarında petrol sevkıyatlarını sürdürmek için alternatif boru hatlarına yöneldi.
Riyad, petrolü Doğu-Batı boru hattıyla Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'na taşıyarak buradan Babülmendep üzerinden Asya'ya gönderirken, BAE de Umman üzerinden Füceyre'ye uzanan boru hattını kullandı.
AP'nin görüştüğü ABD'li yetkililer de Hürmüz'deki güney koridorunun enerji akışını sürdürmedeki rolüne dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı'nın Umman tarafına, yani güney kıyısına yakın seyreden bu bölge ABD'nin gözetiminde.
Norveç merkezli enerji analizi şirketi Rystad Energy'den Rahul Choudhary'ye göre, günde yaklaşık 6-7 milyon varil petrol güney güzergahından, 2 milyon varil de Füceyre'deki boru hattından geçiyor. Böylece savaş öncesinde kesilen günlük 15 milyon varillik akışın yaklaşık 8 milyon varili yeniden sağlanmış durumda.
Choudhary, bu nedenle ham petrol fiyatlarında beklendiği kadar büyük bir yükseliş olmadığı değerlendirmesini yapıyor. Fiyatların yılın son üç ayında 85-90 dolara, Hürmüz'ün yeniden açılması halinde gelecek yıl 80-82 dolara gerileyeceğini öngörüyor.
Diğer yandan 13 Eylül'deki drone saldırılarının ardından faaliyetlerini durduran Doğu-Batı boru hattı bu hafta tekrar açıldı. Saldırının Irak'taki İran destekli milisler tarafından düzenlendiği öne sürülmüştü. Ancak Şii milis güçlerden oluşan "Irak'taki İslami Direniş" örgütü iddiaları yalanlamıştı.
Analizde, alternatif rotaların ve süper tankerlere yönelik artan talebin navlun fiyatlarını da yükselttiğine dikkat çekiliyor.
Normalde günlük 30-50 bin dolar olan spot tanker kiraları, Windward verilerine göre 11 Eylül'de Hürmüz geçişleri için günlük 1 milyon dolara ulaştı. Bu, taşımacılık maliyetinin varil başına yaklaşık 26 dolara çıkması, yani 100 dolarlık bir varilin fiyatının yaklaşık dörtte birinin taşımacılıktan kaynaklanması anlamına geliyor. Normalde taşımacılığın petrol fiyatındaki payı yalnızca yüzde 1-3 civarında.
Buna ek olarak petrolün Kızıldeniz yerine Süveyş Kanalı üzerinden Asya'ya gönderilmesi tedariki bir aya kadar uzatabiliyor. Hürmüz'deki gemiden gemiye transferlerde de tankerlerin Umman Körfezi'nde en az bir buçuk gün beklemesi gerekiyor.
Independent Türkçe, AP, Economic Times
