İbrahim Celal
Yemen, devletinin geleceği için belirleyici bir savaşa girdi ve bunun yankıları bölgesel güvenliğe ve uluslararası ticarete kadar uzanıyor. 4 Ekim'de, Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Dr. Reşad el-Alimi, eylül ayında Kızıldeniz sahilindeki bölgeler dahil Husiler tarafından ele geçirilen bölgeleri geri almak ve tüm Yemen toprakları üzerinde devlet otoritesini yeniden kurmak için Yemen Şafağı Operasyonu'nun başlatıldığını duyurdu.
Yemen hükümeti, askeri ivmeyi, artan uluslararası desteği ve Arap Koalisyonu'nun askeri operasyonlarının yeniden başlamasını kalıcı stratejik kazanımlara dönüştürebilir mi?
Önceki operasyonlar çeşitli derecelerde başarı elde etti, ancak komuta ve kontrolün parçalı olması, uluslararası askeri hamleler arasındaki zayıf koordinasyon, çelişen bölgesel ve Batı öncelikleri, dalgalı dış destek ve Sana, el-Cevf, Marib ve Hudeyde'de geri alınan bölgelerin güvenliğinin sağlanamaması nedeniyle bu başarılar tökezledi. Ancak, bu yıl Başkanlık Konseyi'nin yeniden yapılandırılması, Güney Geçiş Konseyi'nin etkisinin gerilemesi ve Riyad'ın Arap Koalisyonu içindeki rolünün güçlenmesi, savaşı daha etkili bir şekilde yürütme fırsatı sunuyor. Bu fırsatın başarısı, siyasi uyumu birleşik askeri planlamaya ve sahada koordineli uygulamaya dönüştürmeye bağlıdır.
11 Eylül'den bu yana, İran Devrim Muhafızları'nın desteğiyle Husi saldırısı Taiz'in güney ve batı eteklerindeki devam eden baskı ile birlikte Tihama kıyısının ötesindeki bölgelere genişledi. Husiler, bölgeye bakan kırsal tepelerin büyük bölümlerinde kontrollerini sağlamlaştırdılar ve Aden'e giden yolu tehdit etmeye başladılar. Tedarik hatlarının kesilmesi, yakındaki daha fazla hükümet birliğini konumlarını değiştirmeye itebilirken, siviller 11 yıl sonra bir kez daha kuşatma tehdidiyle karşı karşıya bulunuyorlar. Yemen'in başkentinden sonra ikinci büyük şehri olan Taiz'de, yakıt ve temel ihtiyaç maddelerinin fiyatları keskin bir yükseliş yaşadı.
Toprak kazanımlarını pekiştirmek için Husiler, otuzdan fazla cephede saldırılar düzenleyerek, insansız hava araçları, füzeler ve roketlerin yoğun ve koordineli ateş desteği altında cepheye sürekli takviye birlikleri sevk ettiler.
Çatışmalar, el-Akrus, Cebel Han, el-Zubab, el-Vaziye, Kahbub ve el-Mahavla cephelerinde yoğunlaştı. Husiler, Taiz ve Lahic vilayetine girişler üzerindeki kontrollerini pekiştirmeye çalışıyorlar; bu da Babul Mendeb Boğazı çevresindeki çatışma kurallarını değiştirmelerine ve orada konuşlanmış hükümet güçlerinin etrafındaki çemberi daraltmalarına olanak tanıyacak.
Lahic'de, Kahbub, el-Mudaraba ve el-Ara'da devam eden çatışmalar, kıyı cephesine erişim yollarını tehdit etmeye devam ediyor. Bu arada Marib, enerji sektöründeki önemi, sosyal ve askeri önemi ve Yemen hükümetinin son büyük kalesi olması nedeniyle stratejik olarak hayati bir ağırlık merkezi olmaya devam ediyor.
Husiler, önemli yolları ele geçirmek, ikmal hatlarını kesmek ve hükümet yanlısı askeri birlikleri kuşatmak amacıyla etraflarını sarma manevraları, elektronik savaş, keskin nişancıların mevzilerini güçlendirme ve savunma hatlarını tahkim etme gibi taktikler kullanıyorlar. Bu taktiklerin etkileri, hükümet güçlerinin operasyonel ivmelerini tüketmekle tehdit eden yoğun baskı altında kaldığı, karşı saldırılarını sekteye uğrattığı el-Muha ve Taiz kırsalında zaten görüldü.
Muha ve Zubab'ı ele geçirdikten sonra Husiler, Yemen silahlı kuvvetlerinin ilerlemesini engellemek için siperler kazarak ve geniş mayın tarlaları döşeyerek hakim tepeleri hızla tahkim ettiler. Hükümetin önceliği, Husiler savunmalarını sağlamlaştırmadan önce Zubab ve Babul Mendeb'i geri almak ve yeniden kontrol ettiği tanımlanmış ateş bölgesinden faydalanmaktı.
Havha ve Hudeyde'ye doğru ilerlemek muhtemelen daha yavaş ve daha maliyetli olacak, çünkü mayın temizleme kabiliyeti, korumalı mühendislik araçları, insansız hava araçlarına karşı savunma sistemleri ve güvenli askeri ikmal hatları gerektiriyor. Sonuç olarak, ilerleme hızından ziyade, savaşı sürdürme ve direnme gücü savaşın sonucunu belirleyecektir.
Yemen hükümeti, askeri ivmeyi, artan uluslararası desteği ve Arap koalisyonunun askeri operasyonlarının yeniden başlamasını kalıcı stratejik kazanımlara dönüştürebilecek mi?
Kapasitelerinin ötesinde savaşan güçler
Husilerin elde ettiği göreceli kazanımlara rağmen, çatışmaların genişleyen kapsamı, savaşçıları mobilize etme ve savaşı sürdürme imkanlarını ciddi şekilde test ediyor. Haberler, çocuk askerleri, önde gelen ideolojik liderlerini, polis ve güvenlik güçleri üyelerini ön cephelere gönderdiklerini gösteriyor; bu da güçlerinin birden fazla cepheye dağılarak yetersiz kaldığını düşündürüyor. Husiler yeni bölgelere doğru ilerledikçe, arka hatları saldırılara karşı giderek daha savunmasız hale geliyor.
Ancak bu göstergeler yakın bir çöküşe işaret etmiyor, çünkü Husiler hâlâ daha güvenli askeri iletişim kanallarına güvenerek birden fazla cephede planlama, mobilize olma ve saldırı başlatma konusunda önemli yeteneklere sahipler. Ancak tükenmez bir insan gücü kaynağına sahip olduklarına dair ünleri, savaş kapasitelerinin sınırlı olduğu gerçeğini gizlememeli. Savaşçıları mobilize etmek bir şey; birden fazla ve sürekli genişleyen cephelerde savaşma kapasitelerini korumak ise bambaşka bir şeydir.
Yemen hükümetinin aksine, Husiler herhangi bir büyük cephede daha fazla toprağı kontrol etmek için on binlerce savaşçıyı feda etmekten çekinmezler.
Suudi Arabistan'a saldırıların artması
Yemen'in kuzey sınırının diğer tarafında, saldırılar artıyor ve son derece ciddi bir tehdit oluşturuyor. Husilerin füze ve insansız hava aracı programı, İran silah sistemlerine ve teknolojisine, ayrıca Tahran'ın sağladığı askeri, istihbarat, teknik uzmanlık ve lojistik desteğe büyük ölçüde dayanıyor. Bu durum, Husilerin saldırılarının coğrafi kapsamını Suudi Arabistan'ın güney illerinden Riyad, Taif, Mekke, Doğu Bölgesi ve Yanbu'ya kadar genişletmelerini sağladı ve özellikle de hayati önem taşıyan enerji ve havacılık tesislerine odaklandılar.
Eylül başından 14 Ekim 2026'ya kadar Suudi Arabistan, Husilerin bir dizi saldırısına maruz kaldı; bu saldırılar arasında tek bir haftada beş havaalanını hedef alan dokuz saldırı da yer aldı. Resmi Suudi rakamlarına göre, bu saldırılar 19 can kaybına ve yüzlerce yaralanmaya neden oldu.
Riyad ve Dammam havaalanlarına yapılan sonraki saldırılar, Husilerin sivil havacılığa yönelik tehdidini artırdı ve grubun bölgesel seyahati aksatma çabalarının uygulama aşamasına geçtiğini ortaya koydu. Ayrıca savunma sistemlerindeki zaafları ortaya çıkardılar ve Riyad'ın Yemen hükümetine verdiği desteğin maliyetini artırdılar.
Ancak, bu yüksek gerilim, Riyad'ın yıllarca çabalarını Husi tehdidini kontrol altına almaya veya diplomatik kanallar aracılığıyla başa çıkmaya odaklamasının ardından, Husi tehdidini ortadan kaldırma kararlılığını güçlendirdi.
Kesişen emeller
Husiler, İran'ın bölgesel stratejisinden sadece faydalanmanın ötesine geçerek, onun vekili haline geldiler. Yemen'deki emelleri, Tahran'ın Körfez ülkeleri ve genel olarak Arap Yarımadası üzerinde baskı kurma gücünü artırma çabalarıyla örtüşüyor. İran'ın Hürmüz Boğazı ve Babul Mendeb'i kontrol etme yönündeki paralel çabaları, Suudi Arabistan ve Körfez ihracatına baskı yapma, küresel enerji ticaretini felç etme ve daha geniş anlamda deniz trafiğini aksatma konusunda açık bir niyeti ortaya koyuyor.
Irak'ta, İran yanlısı milisler, Krallık üzerindeki baskıyı artırmak için hayati önem taşıyan Suudi tesislerine saldırılar düzenliyor.
İran Devrim Muhafızları ve Hizbullah'ın desteği ve katılımı sayesinde Husiler, diğer milis grupların başaramadığını başardılar; savaş alanındaki mücadelelerini, gerçek askeri ve ekonomik ağırlıklarının çok ötesinde jeopolitik bir etkiye dönüştürdüler. Ancak ayakta kalabilme gücü yenilmezliği garanti etmez ve stratejik önem kazanmak kalıcı bir güç sağlamaz. Husilerin askeri yetenekleri geliştikçe, sınır ötesi saldırıları giderek daha yıkıcı ve tahmin edilemez hale geliyor.
Saldırıları engelleme kapasitesini güçlendirmek ve deniz savunmasını yoğunlaştırmak bu tehdidi azaltmaya yardımcı olsa da, Husiler coğrafi derinliklerini, uzun menzilli askeri yeteneklerini, altyapılarını ve dış kaçakçılık ağlarını korudukları sürece, bu tehditleri etkisiz hale getirmek için yeterli değildir.
Saldırıları engelleme kapasitesini güçlendirmek ve deniz savunmasını yoğunlaştırmak bu tehdidi azaltmaya yardımcı olsa da, Husiler coğrafi derinliklerini, uzun menzilli askeri yeteneklerini, altyapılarını ve dış kaçakçılık ağlarını korudukları sürece, bu tehditleri etkisiz hale getirmek için yeterli değildir
Sana geri alınamaz değil
Husilerin yenilmez bir güç olduğunu söylemek, en iyi ihtimalle bir slogan, en kötü ihtimalle ise askeri tarihin seçici bir yorumudur. Vietnam ve Afganistan savaşları, silahlı hareketlerin rakipleri tükenene kadar her zaman dayanabileceğini ve ayakta kalabileceğini kanıtlamak için sıklıkla örnek gösterilir. Ancak askeri tarih başaka kanıtlar da sunmaktadır.
Latin Amerika'da Peru, 1992'de kurucusunun tutuklanmasının ardından Aydınlık Yol (Sendero Luminoso) olarak bilinen Peru Komünist Partisi'ni bitirmeyi başardı. Kolombiya'da askeri baskı, Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri'ni (FARC) 2016'da bir barış anlaşmasına varmaya ve savaşçılarını terhis etmeye zorladı. Güney Asya'da Sri Lanka, 2009'da Tamil Elam Kurtuluş Kaplanları'nın (LTTE) yürüttüğü silahlı mücadeleyi sona erdirdi. Benzer şekilde, DEAŞ 2019'da Irak ve Suriye'deki son kalelerini kaybetti ve böylece kendi kendine deklare ettiği halifeliği sona erdi.
Bu dört vakanın izlediği farklı yollara ve bu örgütlerin bazılarıyla bağlantılı hücrelerin varlığını sürdürmesine rağmen, popüler sloganların öne sürdüğünden daha spesifik ve kalıcı bir ders sunuyorlar. Silahlı örgütlerin sahada yeni gerçeklikler dayatma gücü, toprak ve kaynakları kontrol etmeye, komuta ve kontrol sistemlerine, silahlara, satın alma ve tedarik ağlarına sahip olmaya dayanır. Bu temeller, ciddi ve etkili bir baskıya maruz kaldıklarında zayıflatılabilir ve ortadan kaldırılabilir.
Bir fikir, onu benimseyen ve taşıyan hareketin ortadan kalkmasından sonra bile dış destek sayesinde hayatta kalabilir, ancak sahada kontrol kurma yeteneği de onunla birlikte ortadan kaybolabilir. Bu deneyimler, uygun strateji ve gerekli kaynaklar mevcut olduğu takdirde, güçlü bir konumda iken barışın sağlanabileceğini ve devletin otoritesi dışında faaliyet gösteren silahlı örgütlerin yenilgiye uğratılacak kadar zayıflatılabileceğini teyit ediyor.
Yemen savaşının ilk yıllarındaki deneyimi, bu sonucu bizzat destekleyen kanıtlar sunmaktadır. 2015 yılında, Husi milislerinin Yemen'in önemli bir bölümünü ele geçirmelerinden aylar sonra, yerel direniş güçleri ve Yemen hükümeti, Arap Koalisyonu'nun desteğiyle, Aden, Lahic, ed-Dali, Ebyen ve Şabva dahil olmak üzere birçok şehirden Husi milislerini çıkarmayı başardı. Hükümet güçleri 2016'da Sana'nın eteklerine, ardından 2018'de Hudeyde'ye ulaştı; ancak Stockholm Anlaşması, hükümetin Husi kontrolündeki toprakları geri almak için sürdürdüğü savaşı dondurdu.
Zamanla Husi direnişiyle ilgili algı büyüdü; oysa bahsi geçen askeri operasyonlar esas olarak diplomatik kısıtlamalar, liderlik yapısı içinde baş gösteren bölünmeler ve insani baskılar nedeniyle engellendi. Yine de bu operasyonların durması, Husileri yenmenin imkansızlığının veya Yemen silahlı kuvvetlerinin onlarla başa çıkma yetersizliğinin kanıtı değil.
Bununla birlikte, 2026'da Husiler 2014'tekinden çok daha tehlikeliler ve Sana'nın geri alınması olasılığına dair herhangi bir ciddi değerlendirme, abartıya kaçmadan bu değişimi hesaba katmalı. Yine de Husi güçleri geniş bir cepheye yayılmaları sonucu ciddi şekilde yorulmuş ve yıpranmış bir durumda.
Bu açıdan bakıldığında, Sana'nın geri alınması ulaşılabilir bir stratejik hedef olarak ele alınmalıdır. Bu hedefe giden yol, hükümetin kaybettiği toprakların çoğunu geri kazanmaktan, Marib, Cevf ve el-Bayda çevresindeki savunma derinliğini genişletmekten, Taiz üzerindeki baskıyı azaltmaktan, Babul Mendeb ve Kızıldeniz kıyılarını güvence altına almaktan, Husilerin ve İran Devrim Muhafızlarının savaş çabalarını besleyen tedarik hatları, silah tedarik ağları ve finansman kaynakları üzerindeki baskıyı artırmaktan geçiyor.
En önemli stratejik soru, Husilerle çatışmanın uzun vadeli maliyeti ile onların sürekli uzun menzilli saldırı tehditleriyle birlikte yaşamanın maliyeti arasında denge kurmaktır. Yıllardır, stratejik hesaplarda ikinci seçeneğin maliyeti hafife alındı.
İran'ın, arabuluculuk rolü oynayanlar da dahil olmak üzere Körfez ülkelerine yönelik saldırıları, çatışmadan uzak durmanın çatışmanın yayılmasını engellemediğini ve sonuçlarından muaf olmayı sağlamadığını gösterdi.
Bu denklemde ekonomik boyut özellikle önemli. Enerji piyasalarının etkilenmesi için Hürmüz Boğazı veya Babul Mendeb Boğazı'nın tamamen kapatılması gerekmiyor. Süregelen belirsizlik, artan sigorta primleri ve alternatif ihracat yollarının güvenilirliği hakkındaki yenilenen şüpheler, enerji fiyatlarını yüksek tutmak için yeterli. Son haftalar, tehdit altındaki deniz yollarına alternatifler sunan Suudi ihracat tesislerinin bu testin merkezinde olduğunu gösterdi.
Yemen Şafağı Operasyonu, çok önemli bir soruyu yanıtlamaya yardımcı olacaktır: Husiler genişleyen askeri nüfuzlarını kalıcı toprak kontrolüne dönüştürebilecekler mi, yoksa savaş, güç kullanarak iradelerini dayatma yeteneklerinin gerçek sınırlarını mı ortaya çıkaracak?
Belirleyici sınav
Husilerin artan zayıflıklarının, askeri olarak genişleme çabalarını sürdürmeleri nedeniyle Yemen hükümeti için otomatik olarak kazanımlara dönüşmesi olası değil. Başarı büyük ölçüde hükümet güçlerinin ortaklaşa hareket etme, takviyeleri hızlı bir şekilde ulaştırma, düşman takviyelerini kesme ve farklı cephelerde askeri planlamaları birleştirme yeteneğine bağlıdır.
Bu ayrıca, mühendislik, lojistik ve mayın temizleme yeteneklerinin askeri planlara entegre edilmesini, ayrıca geri alınan bölgelerin tahkim edilmesini ve istikrara kavuşturulmasını da gerektiriyor. Bu, toprak kazanımlarının korunmasını sağlayacak ve güçlerin güvence altına alma ve savunma kapasitelerinin ötesindeki konumlara ilerlemesini önleyecektir.
Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Yemen hükümeti ve bölgesel müttefikleri ve ortakları, ulaşılabilir ara hedefler belirleyebilirler. Yemen silahlı kuvvetlerinin Suudi Arabistan, Körfez ve Batı desteğiyle yürüttüğü operasyonlar çerçevesinde siyasi ve askeri hedeflerin koordinasyonu ve bunların gerçekleştirilmesi için yeterli kaynakların sağlanması, yıllarca yeteneklerini geliştiren, yeni savaş taktikleri icat eden ve operasyonlarını sınır boyunca genişleten bir tehdidi zayıflatmaya katkıda bulunacaktır.
Fotoğraf: Yemen hükümet güçlerinden bir savaşçı, hükümet güçlerinin Yemen'in Taiz şehrindeki Zubab yakınlarında Husilere karşı ilerleyişi sırasında bir araca monte edilmiş bir silahla ateş ediyor, 5 Ekim 2026 (Güney Devler Tugayları/Reuters)
Yemen Şafağı Operasyonu, çok önemli bir soruyu yanıtlamaya yardımcı olacaktır: Husiler genişleyen askeri nüfuzlarını kalıcı toprak kontrolüne dönüştürebilecekler mi, yoksa savaş, güç kullanarak iradelerini zorla dayatma yeteneklerinin gerçek sınırlarını mı ortaya çıkaracak?
Sonuç olarak, Yemen devlet kurumlarını ve işleyiş kapasitelerini yeniden kurmalı, topraklarını ve sınırlarını güvence altına almalı ve Husilerin vatandaşlarını, komşularını ve uluslararası denizciliği tehdit etme gücünü engellemelidir.
