Rusya ve Ukrayna, enerji tesislerini ve kritik altyapıyı hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenledi. Yeni gerilim, savaşın siviller üzerindeki etkilerinin daha da ağırlaşacağı endişelerini artırırken, on binlerce kişi elektriksiz kaldı ve Rusya’daki petrol tesislerinde yangınlar çıktı. Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın iki ülke arasında enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurmayı öngören bir ateşkes sağlandığını açıklamasına rağmen yaşandı.
Eş zamanlı saldırılar, kritik tesislerin hedef alınmasını sınırlamaya yönelik girişimlerin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyuyor. Moskova ve Kiev karşılıklı olarak anlaşmaları ihlal etmekle suçlanırken, kış mevsiminin yaklaşmasıyla elektrik ve yakıt tedarikine yönelik saldırıların etkileri konusunda endişeler artıyor.
Yüzlerce İHA ile saldırılar ve yangınlar
Ukrayna’ya ait insansız hava araçları (İHA), cumartesiyi pazara bağlayan gece St. Petersburg ve çevresindeki Leningrad bölgesinde petrol tesislerini ve sanayi altyapısını hedef aldı. Saldırılar sonucunda St. Petersburg petrol terminalinde, Ruçi petrol depolama tesisinde ve kentin güneyindeki sanayi depolarında yangınlar çıktı.
St. Petersburg Valisi Aleksandr Beglov, saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiğini, 5 kişinin yaralanarak hastaneye kaldırıldığını açıkladı. Yaklaşık 12 apartman binası ile iki müstakil evin de hasar gördüğünü bildirdi. Rus e-ticaret şirketi Ozon da lojistik merkezlerinden birinin İHA saldırısına uğradığını duyurdu.
Leningrad Bölgesi Valisi Aleksandr Drozdenko, hava savunma sistemlerinin gece boyunca 145 İHA düşürdüğünü açıkladı. Rusya’nın TASS haber ajansına göre bu, 2022’de savaşın başlamasından bu yana bölgede kaydedilen en yüksek İHA sayısı oldu. Drozdenko, saldırılar nedeniyle yaklaşık 20 bin kişinin elektriksiz kaldığını belirtti.
Rusya Savunma Bakanlığı ise gece boyunca ülkenin yaklaşık 15 bölgesinde, güney ve batı kesimleri ile Moskova bölgesi dahil olmak üzere, Ukrayna’ya ait bin 015 İHA’nın düşürüldüğünü açıkladı.
Saldırılar dijital altyapıya da yayıldı. Rus sosyal medya ağı VK, bölgedeki veri merkezlerinden birinin saldırıya uğradığını, ancak hizmetlerinin normal şekilde çalışmayı sürdürdüğünü bildirdi. Ukraynalı İHA üreticisi Fire Point, söz konusu merkezin Ukrayna ordusu tarafından hedef alındığını açıkladı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, St. Petersburg’a yönelik saldırıyı Kiev’in direnişinin bir göstergesi olarak nitelendirdi. Ancak bunun olayların seyrini değiştirmeyeceğini savunan Peskov, Rusya’nın Ukrayna saldırılarına geniş çaplı operasyonlarla karşılık vermeyi sürdürdüğünü belirtti.
Kiev, Moskova’yı ateşkesi ihlal etmekle suçladı
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise Rus güçlerinin Vinnitsa, Jitomir, Hmelnitski ve Odesa bölgelerindeki elektrik tesislerini hedef aldığını açıkladı. Saldırılar nedeniyle on binlerce hanenin elektriksiz kaldığını belirtti.
Zelenskiy, Rusya’nın geçen hafta yaklaşık 2 bin 700 İHA, bin 700 hava bombası ve çoğu balistik olmak üzere 66 füze kullandığını söyledi. Trump’ın ateşkesi duyurmasından bu yana Rusya’nın Ukrayna’daki enerji, petrol ve doğal gaz sektörlerine yönelik 76 saldırı gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Zelenskiy’nin açıklamasına göre Rus saldırılarında 2 kişi hayatını kaybetti, aralarında iki çocuğun da bulunduğu 12 kişi yaralandı. Elektrik kesintilerini gidermek için onarım ekiplerinin gece gündüz çalıştığı bildirildi.
Bu gelişmeler, Ukrayna’da son üç haftada yaşanan geniş çaplı elektrik kesintilerinin ardından geldi. Kışın yaklaşmasıyla ülkede enerji ihtiyacı da giderek artıyor.
ABD ile Ukrayna arasında görüş ayrılığı
Trump, Zelenskiy’ye Rusya’daki petrol rafinerileri ve depolarına yönelik saldırıları durdurması için defalarca çağrıda bulunmuş, bu saldırıların yakıt fiyatlarını yükselttiğini savunmuştu. Kiev ise saldırıların Rusya’nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik bombardımanlarına karşılık olduğunu ve Moskova’nın savaşı finanse etmekte kullandığı petrol gelirlerini azaltmayı amaçladığını belirtiyor.
Ancak ilan edilen ateşkes saldırıların yeniden başlamasını engelleyemedi. Ukrayna, perşembe günü Rusya’nın anlaşmalara uymadığını ileri sürerek, petrol rafinerilerine yönelik saldırıları yeniden başlatacağını duyurdu.
Trump’ın cuma günü imzaladığı başkanlık kararnamesi de gerilimi artırdı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre, kararnameyle Rusya’nın petrol gelirlerini hedef alan bazı yaptırım ve gümrük vergileri askıya alındı. Bu adımın, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Rus dizel yakıtının ABD ve dünya pazarlarına ihracatının yeniden başlatılması karşılığında yaptırımların hafifletilmesi konusunda varılan mutabakatın ardından atıldığı belirtildi. Ukrayna karara tepki gösterdi.
Washington gerilimi kontrol altına almaya çalışırken, karşılıklı saldırılar enerji tesislerinin askeri ve ekonomik mücadelenin merkezinde kalmaya devam ettiğini gösteriyor. Karşılıklı bağlılıkla desteklenmeyen herhangi bir ateşkesin bozulma riski yüksek kalırken, siviller elektrik kesintileri, yakıt tedarikindeki aksamalar ve temel hizmetlerin zarar görmesi tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor.
