Sudan’daki insansız hava aracı (İHA) savaşında, ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki karşılıklı saldırıların genişleyerek askeri mevzileri, elektrik santrallerini, petrol tesislerini, hayati sivil altyapıyı, pazar yerlerini ve yerleşim bölgelerini hedef almasıyla tehlikeli bir aşamaya geçildi.
Yaklaşık 24 saat içinde, HDK’ye ait İHA’lar 6 elektrik trafo merkezini hedef aldı. Bunların sonuncusu, Omdurman’daki el-Merhiyat elektrik trafo merkezi oldu. Saldırılar sonucunda başkentte ve diğer eyaletlerde geniş bölgelerde elektrik kesintileri yaşandı. Öte yandan, Güney Darfur eyaletinin başkenti Nyala’daki bir pazara düzenlenen İHA saldırısında 21 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı. Bu saldırı, Güney Sudan ile ihtilaflı Abyei bölgesindeki bir pazara yönelik, can kayıplarına yol açan saldırıdan yalnızca birkaç gün sonra gerçekleşti. Son iki saldırı, çatışmanın iki tarafı arasında her gün düzenlenmeye başlayan karşılıklı hava saldırılarının yoğunlaştığı bir dönemde meydana geldi.
Hartum eyaletinde dün şafak vakti, Omdurman kentinin kuzeybatısında bulunan el-Merhiyat trafo merkezini hedef alan İHA saldırısının ardından geniş çaplı elektrik kesintisi yaşandı. Saldırı sonucunda trafo merkezi devre dışı kaldı. Yerel kaynaklar Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, saldırının merkezde yangına yol açtığını ve Omdurman’ın geniş kesimleriyle başkentin diğer mahallelerinde elektriklerin kesildiğini bildirdi.
Kaynaklar, son arızadan önce de bölge sakinlerinin her gün 10 ila 12 saat arasında değişen elektrik kesintileriyle karşı karşıya kaldığını belirterek, trafo merkezinin onarılması ve elektrik hizmetinin yeniden sağlanması için gereken sürenin açıklanmasını beklediklerini ifade etti.
Hartum Valisi Ahmed Osman Hamza, trafo merkezinin ağır hasar gördüğünü ve bu nedenle hizmet dışı kaldığını, ancak tesiste çalışanlar arasında yaralanan olmadığını söyledi.
Hamza, HDK’yi hizmet tesislerini ve sivil hedefleri vurmakla suçlayarak, bunun HDK’nin ‘öldürme, zorla yerinden etme ve sivillerin altyapısını ve hizmet tesislerini tahrip etme’ yaklaşımıyla örtüştüğünü belirtti. Vali, trafo merkezinin mümkün olan en kısa sürede yeniden hizmete alınması için gerekli desteğin sağlanacağını taahhüt etti. Ayrıca eyalet yönetiminin, elektrik kesintisinden etkilenen hayati tesislerin işletilmesini sürdürmek amacıyla alternatif çözümlere başvuracağını kaydetti.
Daha sonra Sudan resmi haber ajansı SUNA, Enerji ve Petrol Bakanı’nın saldırının yol açtığı hasarı elektrik yetkilileriyle görüştüğünü bildirdi. Saldırı, Nil Nehri eyaletinin bazı kesimleri ile diğer eyaletlerde de elektrik kesintilerine neden oldu. Sudan Elektrik Holding Şirketi Genel Müdürü, teknik ekiplerin onarım çalışmalarına hazırlık amacıyla hasarın boyutunu belirlemek üzere çalıştığını söyledi.
Nyala’da ölü ve yaralılar
Ülkenin batısında ise dün bir sağlıkçı ile görgü tanıklarının AFP’ye verdiği bilgilere göre, Nyala kentindeki bir pazarı hedef alan İHA saldırısında 21 kişi hayatını kaybetti, en az 40 kişi yaralandı.
Şarku’l Avsat’ın Sudan Tribune internet sitesinden aktardığına göre yerel kaynaklar, pazartesi akşamı kentteki bazı noktaların hava saldırılarına hedef olduğunu bildirdi. Saldırıların, HDK’ye ait binaları ve askeri mevzileri, HDK mensubu komutanların evlerini ve Nyala Uluslararası Havalimanı yakınlarındaki hava savunma sistemlerini hedef aldığı belirtildi. İnternet sitesi, HDK mensuplarının da aralarında bulunduğu ölü ve yaralıların olduğunu aktardı. Ancak yerel kaynakların bildirdiği can kaybı sayısına, AFP’nin haberleştirdiği pazar saldırısında hayatını kaybedenlerin dahil olup olmadığı henüz netlik kazanmadı.
El-Merhiyat trafo merkezinin hedef alınması, Sudan’ın çeşitli eyaletlerindeki elektrik santrallerine yönelik bir dizi İHA saldırısından 24 saatten kısa bir süre sonra gerçekleşti. Sudan Elektrik Holding Şirketi, söz konusu saldırıları HDK’nin düzenlediğini öne sürdü.
Şirket, pazartesi günü yayımladığı açıklamada, saldırıların beş bölgede bulunan elektrik tesislerini hedef aldığını bildirdi. Söz konusu saldırılar, ekipmanlarda ağır hasara yol açarak söz konusu eyaletlerde elektrik hizmetinin kesilmesine neden oldu.
Şirket, saldırıların ulusal elektrik şebekesinin istikrarını tehdit eder hale geldiği uyarısında bulundu. Enerji tesislerine yönelik devam eden tırmanış kapsamında, Beyaz Nil eyaletindeki Tendelti elektrik santrali de birkaç gün önce saldırıya uğramıştı.
Elektrik ve yakıt tesislerine yönelik tekrarlanan saldırıların, içme suyu tedarikinde aksamalara yol açabileceği, hastanelerin ve diğer hayati tesislerin faaliyetlerini sekteye uğratabileceği yönündeki endişeler giderek artıyor.
Önceki İHA saldırıları
İHA saldırıları daha önce de Sudan’ın farklı bölgelerindeki enerji ve ulaşım tesislerinde büyük hasara yol açmış, elektrik kesintilerine ve hizmetlerin değişen sürelerle aksamasına neden olmuştu.
13 Ocak 2025’te ülkenin kuzeyinde bulunan Merowe Barajı ile bağlantılı elektrik tesisleri hedef alınmış, ana trafolardan biri hasar görmüş ve bunun sonucunda geniş bölgelerde elektrik kesintisi yaşanmıştı. Santral daha sonra da başka saldırılara maruz kalmıştı. Geçtiğimiz nisan ayında düzenlenen bir saldırıda, Kuzey eyaletine elektrik sağlayan bir trafo hasar görmüş; Omdurman’ın bazı kesimleri ile Kuzey eyaletinin bazı bölgelerinde elektrik kesintisi meydana gelmişti.
Aynı yılın ocak ayında, Gadarif eyaletindeki eş-Şevk trafo merkezi de saldırıya uğradı ve ülkenin doğusundaki bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşandı. Beyaz Nil eyaletindeki Ümmü Debakir termik santrali ile Nil Nehri eyaletinin Atbara ve Berber kentlerindeki trafo merkezleri de hedef alındı. Saldırılar, tekrarlanan elektrik kesintilerine yol açtı.
Saldırılar yalnızca elektrik santralleriyle sınırlı kalmadı. 9 Eylül 2025’te İHA’lar, başkentin kuzeyindeki Ceyli bölgesinde bulunan Hartum Rafinerisi’ni, Bahri ve Omdurman’daki elektrik santrallerini ve Hartum’un güneyindeki bir yakıt deposunu hedef aldı.
Ülkenin ana limanına ve insani yardım operasyonlarının merkezine ev sahipliği yapan Port Sudan kenti de Mayıs 2025’te saldırılara maruz kaldı. Liman ve havalimanı yakınlarındaki stratejik yakıt depolarını hedef alan saldırılar büyük yangınlara neden oldu. Elektrik santrali ve havalimanı da saldırıların hedefi oldu. Bunun sonucunda elektrik kesintileri yaşanırken uçuşlar aksadı. Ülkenin diğer bölgelerine yönelik ikmal ve insani yardım sevkiyatlarının da bu saldırılardan etkilenebileceği yönündeki endişeler arttı.
Ekim 2025’te, yeniden açılışa hazırlık çalışmaları sırasında Hartum Uluslararası Havalimanı’nı hedef alan İHA saldırıları nedeniyle havalimanından uçuşların yeniden başlatılması ertelendi. Havalimanı, savaşın başında patlak veren çatışmalar sırasında da büyük çaplı hasar görmüştü.
Kuzey Kordofan eyaletinin en büyük kenti olan el-Ubeyd’de ise 2026 yılı boyunca elektrik ve yakıt tesisleriyle hizmet noktalarını hedef alan tekrarlanan saldırılar yaşandı. Kentteki bu saldırılar, su ve gıda krizinin derinleşmesine ve sağlık hizmetlerinin aksamasına katkıda bulunurken, kente ikmal malzemelerinin ulaştırılması da güçlüklerle karşılaştı.
Bu gelişmeler, İHA savaşının etkilerinin doğrudan hedef alınan noktaların çok ötesine yayıldığını gösteriyor. Bir elektrik santralinin devre dışı kalması veya bir yakıt deposunun yanması, artık kentlerin ve eyaletlerin tamamında yaşayan insanların günlük hayatını ve temel hizmetleri etkiliyor.
