Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'e ev sahipliği yapan Türkiye, küresel enerji tüketiminde elektriğin payının artırılması hedefinin konferansın sonuç bildirgesine dahil edilmesi için girişimlerini sürdürüyor. Ancak bu girişim, elektrik kullanımına geçişin temiz enerji kaynaklarıyla ilişkilendirilmesi gerekip gerekmediği konusunda tartışmalara yol açarken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ülkesinde yeni petrol sahalarının keşfedilmesini kutladı.
Şarku’l Avsat’ın Reuters'tan aktardığı habere göre zirvede Avustralya ile birlikte müzakerelere öncülük eden Türkiye, elektriğin küresel toplam enerji talebindeki payını mevcut yaklaşık yüzde 20 seviyesinden 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarmayı amaçlayan gönüllü bir taahhüt üzerinde çalışıyor. Konuya yakın bir kaynağa göre Ankara, söz konusu hedefin konferansın resmî sonuç belgelerine dahil edilmesini istiyor.
COP31 Başkanı Murat Kurum, salı günü yaptığı açıklamada, bu hedefin emisyonların azaltılması, enerji güvenliğinin güçlendirilmesi ve ekonomik büyümenin desteklenmesi açısından önem taşıdığını belirtti. Kurum, “Elektrik çağı şekilleniyor. COP31, dönüşümün düğmesine bastığımız an olarak hatırlanacak” dedi.
Söz konusu taahhüt, otomobiller, fırınlar, kazanlar ve ocaklar dahil olmak üzere fosil yakıtlarla çalışan ekipmanların elektrikli alternatiflerle değiştirilmesini hızlandırmayı amaçlıyor. Böylece sera gazı emisyonlarının azaltılması hedefleniyor.
Ancak girişim, elektrik üretimindeki artışın düşük karbonlu kaynaklardan sağlanmasını şart koşmaması nedeniyle iklim alanında faaliyet gösteren kuruluşların eleştirileriyle karşılaşıyor. Bu durum, girişimin emisyonlarda gerçek ve sürdürülebilir bir düşüş sağlayıp sağlayamayacağı konusunda soru işaretlerine yol açıyor.
Reuters'ın haberine göre, müzakerelere öncülük eden Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, söz konusu taahhüdün zirvenin kapsamlı anlaşmasına dahil edilmesinin henüz kesinleşmediğini söyledi. Bowen, mümkün olduğunca fazla ülkenin taahhüdü imzalamasını sağlamanın yine de yararlı bir hedef olduğunu belirtti.
Bu çerçevede Portekiz, elektrik kullanımına geçiş hedefinin düşük karbonlu enerji kaynaklarının kullanılması şartına bağlanmasını istedi. Çevre Bakanı Maria da Graça Carvalho, Portekiz'in önerisinin yalnızca elektriğe geçişi değil, fosil yakıtlar yerine yenilenebilir kaynaklardan elde edilen temiz elektriğe geçişi öngördüğünü söyledi.
Tartışmalar, zirveye eş başkanlık eden iki ülkenin karşı karşıya olduğu zorlukları da gözler önüne seriyor. Türkiye ve Avustralya, elektrik üretiminde fosil yakıtlara bağımlılığını sürdürüyor. Reuters'ın aktardığı resmî verilere göre kömür, geçen yıl Türkiye'nin elektrik üretiminin yaklaşık üçte birini, Avustralya'nın elektrik üretiminin ise yüzde 40'tan fazlasını karşıladı.
Yeni petrol keşifleri
Fosil yakıtlardan uzaklaşmayı hızlandırma çabalarıyla çelişen bir gelişmede Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin güneydoğusundaki Gabar Dağı bölgesinde iki yeni petrol sahasının keşfedilmesini kutladı. Söz konusu sahalarda yaklaşık 135 milyon varil ham petrol bulunduğu tahmin ediliyor.
Fransız Haber Ajansı AFP’nin haberine göre Erdoğan, keşfi «müjdeli haber» olarak nitelendirerek bölgedeki petrol üretiminin 2027'nin ikinci yarısında günlük 100 bin varili aşacağını söyledi.
Duyuru, petrol, doğal gaz ve kömürün geleceğinin uluslararası iklim müzakerelerindeki en önemli anlaşmazlık konularından biri olmayı sürdürdüğü bir dönemde geldi. Özellikle çok sayıda ülkenin enerji ihtiyaçlarını karşılamak için bu kaynaklara bağımlılığını devam ettirmesi, tartışmaları derinleştiriyor.
Beklentiler düşük
Zirvenin sonuçlarına ilişkin beklentilerin sınırlı olduğuna işaret eden Avrupa Birliği İklim Komiseri Wopke Hoekstra, COP31'den beklentilerin düşük olduğunu ancak temiz elektrik konusunda somut ilerleme sağlanmasını umduğunu söyledi.
AFP'ye konuşan Hoekstra, “Beklentilerin düşük olması, yalnızca gerçeklerin bir yansıması” dedi. Hoekstra, elektrik kullanımına geçişin müzakerelerin temel başlıklarından biri haline getirilmesiyle sonuç elde etme fırsatı bulunduğunu da ifade etti.
Emisyonlarda düşüş
Öte yandan uluslararası bilim insanlarından oluşan bir koalisyonun hazırladığı analiz, küresel fosil yakıt kaynaklı karbon emisyonlarının bu yıl düşüşe geçmesinin beklendiğini ortaya koydu. Reuters'ın aktardığı analize göre bu düşüşte enerji fiyatlarındaki artış ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaşması etkili oluyor.
Analize öncülük eden East Anglia Üniversitesi Kraliyet Topluluğu Araştırma Profesörü Corinne Le Quéré ise düşüşün bir bölümünün benzin ve petrol fiyatlarındaki artışın tüketimi azaltmasından kaynaklandığına dikkat çekerek bu eğilimin sürdürülebilir olmadığını söyledi.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı da ekim ayında yayımladığı raporda, dünyanın sanayi öncesi döneme kıyasla küresel sıcaklık artışının 1,5 santigrat dereceyle sınırlandırılması hedefini aşma yolunda ilerlediği uyarısında bulunmuştu. Program, 2015 tarihli Paris İklim Anlaşması'nda belirlenen bu eşiğin aşılmasının sonuçlarını sınırlandırmak için emisyonlarda büyük çaplı kesintilere gidilmesi çağrısı yapmıştı.
COP31 kapsamındaki çalışmalar, Türkiye'nin Antalya kentinde 20 Kasım'a kadar devam edecek.
