Mısır’dan gelen domateslerin, arz açığını kapatmak amacıyla kısa süre önce Tunus pazarına girmesi ülkede geniş çaplı tartışmalara yol açtı. Domates ithalatı, fiyatların yükseldiği bir döneme denk gelirken, bazı kesimler iki ülkenin nüfusları arasındaki büyük farka rağmen Tunus’un üretim kapasitesinin gerilemesini, Mısır’ın ise üretimini artırmasını sorguladı. Mısır domateslerinin kalitesi tartışılıyor. Ürünlerin kanalizasyon suyuyla sulandığı yönündeki iddialar, sosyal medyada Mısırlı kullanıcıların tepkisini ve öfkesini çekti.
Mısır Tarım Karantina Kurumu Başkanı Dr. Muhammed el-Mensi, Mısır’da yetiştirilen ürünlerin atık suyla sulandığı iddialarını reddetti. Şarku’l Avsat’a konuşan el-Mensi, “Bu iddialar eski. Mısır’a düşman gruplar tarafından ortaya atılıyor ve hiçbir dayanağı bulunmuyor. Gerek iç piyasada tüketilen gerekse yurt dışına ihraç edilen ürünlerin sulanmasında kanalizasyon suyu kullanılmıyor” dedi.
El-Mensi, ihraç edilen bütün Mısır ürünlerinin gönderildikleri ülkelerin standartlarına uygun olması gerektiğini vurgulayarak, Avrupa ülkeleri ve dünyanın farklı pazarlarına gönderilen domateslerin de bu kurallara tabi olduğunu belirtti.
Bazı Tunuslular, Mısır’dan geldiğini öne sürdükleri zararlı organizmalardan etkilenmiş ve bozulmuş domateslere ait görüntüleri sosyal medyada paylaştı. Ancak el-Mensi, Mısır Tarım Karantina Kurumu’na gerek ülke içinden gerekse başka pazarlardan bu yönde resmî bir şikâyet ulaşmadığını söyledi.
Kahire Ticaret Odası Sebze ve Meyve Bölümü Başkan Yardımcısı Hatem Necib de Tunus’ta Mısır domateslerine ait olduğu belirtilerek paylaşılan fotoğrafların doğruluğunu sorguladı. Şarku’l Avsat’a konuşan Necib, “İhraç edilen Mısır ürünleri sıkı denetimden geçiyor. Tarım karantina birimleri, ürünleri ihracattan önce analiz ediyor. Bu nedenle dolaşıma sokulan domateslerin büyük olasılıkla bizim ürünlerimiz arasında yer almadığını düşünüyoruz” dedi.
Necib, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bir buçuk ya da iki yıl önce, ihracat koşullarını karşılamayan bazı Mısır ürünlerinin yurt dışı pazarlarına ulaşması mümkündü. İhraç edildikten sonra geri gönderilen çilek ürünlerinde böyle durumlar yaşanmıştı. Ancak ihraç edilen ürünlere yönelik denetimlerin sıkılaştırılmasıyla artık bunun yaşanması mümkün değil.”
İhracat işlemlerinin her sevkiyatın hangi firma tarafından gönderildiğinin belirlenmesini sağlayan kodlarla takip edildiğini belirten Necib, bu nedenle ürünlerin menşei konusunda manipülasyon yapılmasının söz konusu olmadığını ifade etti.
Ziraat araştırmacısı ve Ecdn standartlarına göre belirlenen ayrıntılı teknik ve denetim koşullarına tabi olduğunu söyledi. Bu süreçte pestisit kalıntılarının analiz edildiğini, izin verilen sınırların ve yasaklı ad Tarım Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Mühendis Abdurrahman Akile de aynı görüşü dile getirdi. Şarku’l Avsat’a konuşan Akile, tarım ürünleri ihracatının, ithalatçı ülkelerimaddelere ilişkin kuralların gözetildiğini, ayrıca sevkiyatların ihracat öncesinde denetlendiğini kaydetti.
Ürün güvenliğinin tarlada başladığını vurgulayan Akile, iyi tarım uygulamalarının ve entegre mücadele programlarının hayata geçirilmesinin, biyolojik ilaçlar ile güvenli organik alternatiflerin kullanımının yaygınlaştırılmasının önemine dikkat çekti. Akile, Mısır tarım ürünlerinin yurt dışı pazarlardaki itibarının ve konumunun korunması için bilgilerin paylaşılmasında titiz davranılması gerektiğini belirtti.
Su açığı tartışması
Tunus’ta Mısır tarım ürünlerine yönelik yorumlar, sosyal medyada Mısırlı kullanıcıların tepkisine neden oldu. Bazı kullanıcılar eleştirilere, Mısır’ın tarım ürünlerini ihraç ettiği pazarların genişliğine ve yüksek standartlara sahip Avrupa ülkelerine yapılan sevkiyatlara dikkat çekerek yanıt verdi.
Diğer kullanıcılar ise hükümet yetkililerinden, su açığını gidermek için suyun yeniden kullanılması konusundaki açıklamalarına son vermelerini istedi. Bu açıklamaların Mısır ürünlerini kötülemek için kullanıldığı öne sürüldü.
Mısır Sulama Bakanlığı, yaklaşık 60 milyar metreküp olarak hesaplanan su açığını kapatmaya yönelik planı kapsamında tarımsal atık suları arıtarak yeni tarım alanlarının sulanmasında kullanıyor.
Domates tartışmasının bir bölümü ürünlerin kalitesine ilişkin iddialar etrafında şekillenirken, diğer bölümü Mısır’ın hem iç talebi karşılayabilmesi hem de tarım ürünleri ihraç edebilmesi üzerinde yoğunlaştı.
Tunuslu milletvekili Yasin Mami, parlamentodaki bir oturumda, Tunus mutfağının vazgeçilmez ürünlerinden biri olan domatesin 12 milyonluk nüfus için neden temin edilemediğini sorgulamıştı. Mami, Mısır’ın 110 milyon kişiyi besleyebildiği gibi üretim fazlasını da ihraç edebildiğine dikkat çekmişti.
Tunuslu milletvekilinin bu sorusu Mısır medyasında da geniş yer buldu. Mısırlı sosyal medya kullanıcıları ise ülkelerinin tarım alanında kaydettiği ilerlemeyi öne çıkaran paylaşımlarda bulundu.
Resmî tahminlere göre Mısır’ın tarım ürünleri ihracatı 2025 yılında yaklaşık 9,5 milyon tona ulaştı. Bu miktar, 2024 yılına kıyasla yaklaşık 800 bin tonluk artışa işaret ediyor.
İklim değişikliğinin etkisi
Mısır Çiftçiler Sendikası Başkanı Hüseyin Ebu Sıddam, Tunus’un yanı sıra Kuzey Afrika’daki diğer ülkelerde de domates üretiminde yaşanan sıkıntıları iklim değişikliğine bağladı. İklim koşullarındaki değişimin birçok ülkede ürün verimini olumsuz etkilediğini belirten Ebu Saddam, bu durumun Mısır’ı da etkilediğini ancak domates ve diğer ürünlerin ekildiği tarım alanlarının genişletilmesi sayesinde olumsuz sonuçların önüne geçildiğini söyledi.
Ebu Saddam, Mısır’da farklı bölgelerde yıl boyunca domates yetiştirilmesini sağlayan çeşitli ekim dönemlerinin de üretimin sürekliliğine katkıda bulunduğunu ifade etti.
Şarku’l Avsat’a konuşan Ebu Saddam, Mısır’ın Kuzey Afrika ülkeleri için tarım ürünleri bakımından “ideal bir gıda sepeti” konumunda olduğunu belirtti. Mısır’dan Libya, Cezayir, Tunus ve diğer ülkelere kara yoluyla yapılan sevkiyatların, jeopolitik gelişmeler nedeniyle küresel deniz taşımacılığında yaşanan aksamalardan etkilenmediğine dikkat çekti.
Ebu Saddam, Mısır tarım ürünlerine yönelik iddiaların ve karalama kampanyalarının ülkenin uluslararası itibarına zarar vermesini beklemediğini belirterek, ürünlerin birçok pazarda kalitesini kanıtladığını vurguladı.
