Donald Trump yönetiminin Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmek için yürüttüğü diplomatik girişimler hızlanırken, Avrupa Birliği (AB) liderleri müzakerelerde kendilerini kimin temsil edeceği konusunda anlaşmazlık yaşıyor.
ABD arabuluculuğunda 9 ay aradan sonra Rusya ve Ukrayna heyetleri 10-11 Kasım'da Abu Dabi'de bir araya geldi. Taraflar esir takasında anlaşmaya varsa da toprak ve savaş sonrası güvenlik garantileri gibi temel konularda uzlaşamadı.
ABD Başkanı Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Trump'ın damadı ve Özel Temsilcisi Jared Kushner, ertesi gün Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le bir araya gelerek Abu Dabi görüşmelerini değerlendirdi.
Witkoff, toplantının ardından dün (12 Kasım) yaptığı açıklamada, bir sonraki müzakere turunda Avrupalı temsilcilerin de masada olacağını belirtti. Ancak Kremlin, Avrupa'nın katılımının henüz kesinleşmediğini açıkladı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, bunun Avrupa ülkelerinin barış sürecine katkıda bulunmaya hazır olduklarını göstermelerine bağlı olduğunu söyledi.
Reuters, Putin'in Witkoff ve Kushner'la görüşmesinde, "Avrupa'yla diyalog kurmaya hiçbir zaman karşı çıkmadık ve bu diyaloğu hiçbir zaman kesmedik. Rusya Federasyonu'yla diyaloğu kesenler onlar oldu" dediğini aktarıyor.
Politico, Avrupa'nın müzakerelere katılımının olumlu bir gelişme olduğunu ancak Brüksel'in henüz müzakere sürecinde AB'yi temsil edecek bir isimde uzlaşamadığını yazıyor.
Analize göre AB içinde temsilci belirlenmesine yönelik en az üç farklı görüş öne çıkıyor. Bir grup, AB Zirvesi Başkanı António Costa'nın AB'yi temsil etmesini destekliyor.
Bir grup, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın AB'yi temsil etmesini destekliyor. Estonya Başbakanı Kristen Michal, bu seçeneğe destek veren ilk lider oldu. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin yanı sıra Lüksemburg ve Polonya liderleri de Costa'ya sıcak baktıklarını açıkladı.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da adaylar arasında. Ancak bazı Avrupalı diplomatlar, Rusya'ya karşı sert tutumuyla bilinen eski Estonya başbakanının Kremlin tarafından kabul görmeyebileceğini savunuyor. Bazı kesimlerse tam da bu katı tutumun Putin karşısında Brüksel'e avantaj sağlayabileceğini düşünüyor.
Diğer yandan Fransa ve Almanya, Avrupa'yı temsil yetkisinin tamamen Brüksel'e devredilmesine sıcak bakmıyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, perşembe günü (12 Kasım) yaptığı açıklamada Ukrayna görüşmelerinde Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, İtalya ve Polonya'nın yer aldığı beşli formatın (E5) korunması gerektiğini savundu.
AB'nin nükleer silaha sahip tek ülkesi olan Fransa da müzakerelerde belirleyici rol oynamak istiyor.
AB'nin 27 üye ülkesinin liderleri bugün Dublin'de gayriresmi AB liderler zirvesi için bir araya geldi. Kallas, açıklamasında "Rusların beni istemediğini biliyorum ancak Rusya'yı kimin temsil edeceği konusunda bizim söz hakkımız var mı? Hayır, yok" dedi. Rusya’yla görüşmelerde Avrupa'yı kimin temsil edeceğine ilişkin tartışmalar yerine enerjinin müzakerelerin içeriğine yöneltilmesi gerektiğini savundu.
Witkoff ve Kushner da Dublin'e giderek Moskova'daki görüşmeyle ilgili Zelenski'yi bilgilendirdi. Görüşmenin ardından basına konuşan Zelenski, savaşı bitireceklerine dair umudunu koruduğunu ifade etti.
Politico'ya konuşan üst düzey bir AB yetkilisi, zirvede resmi bir temsilci atanmasının beklenmediğini ancak temsil konusunda genel bir uzlaşmaya varılabileceğini söyledi. Zelenski ise Avrupa'nın müzakere temsilcisini en geç kasım sonuna kadar belirlemesini istiyor.
Diğer yandan Rus devletine ait medya kuruluşu RT'nin analizinde, zamanın Zelenski'nin lehine işlemediği vurgulanıyor. Yazıda, "En yakın müttefikleri müzakerelerin dışında kaldıkça, Rusya'yla ABD'nin Ukrayna açısından elverişsiz bir anlaşma imzalama riski o kadar artıyor" ifadelerine yer veriliyor.
Independent Türkçe, Politico, Reuters, RT
