Rusya-Ukrayna Savaşı'nın spor dünyasındaki mali yansımaları sürerken, Rus futbolu 2022'den bu yana kulüpleri ve milli takımları büyük turnuvalardan men edilmesine rağmen uluslararası kuruluşlardan finansman almaya devam ediyor. Bu durum, söz konusu kaynakların Rus ekonomisine ve savaşın finansmanına nasıl katkı sağladığına ilişkin tartışmaları beraberinde getiriyor.
Şarku’l Avsat’ın İngiliz gazetesi The Telegraph'dan aktardığı habere göre Rus kulüpleri savaşın başlangıcından bu yana Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) ve Avrupa Futbol Federasyonları Birliği'nden (UEFA) 30 milyon sterlinden fazla gelir elde etti. Henüz açıklanmayan ödemeler de hesaba katıldığında, Rusya Futbol Federasyonu'na yapılan toplam ödemelerin 45 milyon sterlini aşmış olabileceği değerlendiriliyor.
Araştırmada, FIFA'nın üye federasyonları desteklemek amacıyla yürüttüğü FIFA Forward programı kapsamında 2023-2026 yılları arasında Rusya Futbol Federasyonu'na yaklaşık 8 milyon dolar aktardığı belirtildi. Ayrıca 2022 Dünya Kupası'nın ardından uygulanan kulüp teşvik programı kapsamında da 1,19 milyon dolar ödeme yapıldığı kaydedildi. FIFA'nın 2026 Dünya Kupası'yla bağlantılı olarak Rusya'ya yaptığı ödemelerin tutarı ise henüz açıklanmadı.
UEFA'nın ise 2021-2022 sezonundan 2024-2025 sezonunun sonuna kadar Rusya Futbol Federasyonu'na yaklaşık 33 milyon dolar ödeme yaptığı bildirildi. Milli takımlara yönelik yatırımlar, yıllık dayanışma ödemeleri ve Şampiyonlar Ligi'ne katılamayan kulüplere sağlanan destekler aracılığıyla yapılan ödemelerin miktarı, son sezonda 10,4 milyon dolara ulaştı. 2025-2026 sezonunda bu tutarın 13,2 milyon dolara yaklaşması bekleniyor.
The Telegraph'ın araştırmasına göre söz konusu para transferleri, Rusya'nın uluslararası ve Avrupa futbol federasyonlarındaki üyeliğini koruduğu bir dönemde gerçekleşti. Rus kulüpleri ve milli takımları, Şubat 2022'de başlayan işgalden yalnızca dört gün sonra FIFA ve UEFA organizasyonlarından men edilmişti.
Buna karşın Rusya Futbol Federasyonu, her iki kuruluşta da üyeliğini sürdürürken seçimlerde oy kullanma ve etkili komisyonlarda görev alma haklarını da korudu.
Rus enerji şirketi Gazprom'un Yönetim Kurulu Başkanı ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yakın isimlerden Aleksandr Dyukov, aynı zamanda Rusya Futbol Federasyonu Başkanlığı görevini yürütüyor. Dyukov, UEFA Ulusal Federasyonlar Komitesi Başkan Yardımcılığı görevini üstlenirken FIFA'nın Erkekler Kulüp Müsabakaları Komitesi'nde de yer alıyor. UEFA komisyonlarında 9, FIFA komisyonlarında ise 4 Rus yetkili görev yapıyor.
Rus kulüpleri transferlerden de gelir elde etti
Rus futbolunun kazancı resmi federasyon ödemeleriyle sınırlı kalmadı. Araştırmaya göre Avrupa kulüpleri, Şubat 2022'den bu yana Rus kulüplerinden futbolcu transfer etmek için yaklaşık 217,6 milyon dolar ödedi. Bu rakam, Transfermarkt internet sitesinin verilerine dayanıyor.
Söz konusu transferlerin en dikkat çekenlerinden biri, Rus kaleci Matvey Safonov'un 2024 yılında Krasnodar'dan Paris Saint-Germain'e yaklaşık 22,4 milyon dolar karşılığında transfer olmasıydı. Safonov, Fransız ekibiyle UEFA Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu da yaşadı.
The Telegraph'a konuşan ABD'nin Ohio eyaletindeki Muskingum Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Richard Arnold, bu kaynakların Rus ekonomisi açısından önem taşıdığını ve doğrudan savaş çabalarına katkıda bulunabileceğini söyledi. Ancak Rusya hükümetine ulaşan paranın miktarını kesin olarak belirlemenin güç olduğunu kaydeden Arnold, rubledeki değer kaybına ve ülkedeki ekonomik koşullara dikkati çekti.
Rusya'nın uluslararası futbola dönüş ihtimali güçleniyor
Öte yandan Rusya'nın uluslararası spor organizasyonlarına yeniden dahil edilmesine yönelik işaretler de artıyor. FIFA Başkanı Gianni Infantino, geçen şubat ayında Rus milli takımlarına yönelik yasağın sürdürülmesini eleştirerek, bunun yalnızca daha fazla hayal kırıklığı ve nefrete yol açtığını savunmuş ve Rusya'nın yeniden müsabakalara katılmasının faydalı olabileceğini belirtmişti.
Infantino'nun açıklamaları, gelecek mart ayında yapılması planlanan FIFA başkanlık seçimleri öncesinde ayrıca önem taşıyor. Araştırmada, Rusya'nın uluslararası müsabakalara yeniden dahil edilmesi ihtimalini gündeme getiren Infantino'nun bu tutumunun, seçimlerde Rusya Futbol Federasyonu'nun desteğini almasına katkı sağlayabileceği değerlendirmesine yer verildi.
Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) de geçen temmuz ayında Rusya Olimpiyat Komitesi'nin üyeliğine yönelik askıya alma kararını geçici olarak kaldırmıştı. Bu adım, Rus sporcuların 2028 Los Angeles Olimpiyatları'na katılımının önünü açabilecek bir gelişme olarak değerlendirilmişti.
Rus sporcular bu yıl Gençlik Olimpiyat Oyunları'nda da mücadele etti. Ayrıca işgalin başlamasından bu yana ilk kez, IOC bünyesindeki bir organizasyonda Rus milli marşı çalındı.
Ancak Rusya'nın uluslararası spor organizasyonlarına dönüş süreci itirazlarla karşılaşıyor. UEFA, savaş sona erene kadar Rus kulüpleri ve milli takımlarına yönelik men kararının sürdürülmesinden yana tavrını koruyor. Bazı Avrupa ülkeleri de çeşitli organizasyonlarda Rus takımlarıyla karşılaşmayı reddettiklerini açıkladı.
Bu çerçevede İngiliz Parlamentosu üyesi ve Ukrayna'ya ilişkin Parlamento Grubu Başkanı Alex Sobel, Rusya'ya Güney Afrika'da apartheid döneminde uygulananlara benzer bir spor boykotu getirilmesi çağrısında bulundu. Sobel, Rus milli takımıyla resmi olmayan karşılaşmalara çıkan ülkelerin İngiltere ve diğer Britanya milli takımlarıyla karşılaşmasının engellenmesini istedi.
Uzmanlar, sporun Rusya'da siyasi amaçlarla kullanılmasının yeni bir durum olmadığına işaret ediyor. San Diego'daki California Üniversitesi'nde Rusya'da spor ve siyaset alanında uzmanlaşan Yakov Zon, futbolun Sovyetler Birliği döneminden bu yana propaganda aracı olarak kullanıldığını belirtti. Zon'a göre futbol, ulusal söylemi güçlendirmek ve savaşı haklı bir mücadele olarak sunmak amacıyla da kullanılıyor.
Tüm bu gelişmeler, Rusya'nın spor alanında uluslararası düzeyde tecrit edilmesine rağmen küresel futbol sistemiyle mali ve kurumsal ilişkilerini sürdürdüğünü ortaya koyuyor. Rusya'nın uluslararası müsabakalara dönüşüne ilişkin tartışmalar yoğunlaşırken, savaş sona ermeden yeniden sisteme dahil edilmesinin Kremlin'e yeni bir siyasi kazanım sağlayabileceği yönündeki uyarılar da artıyor.