Stadyumlar yeni bir küresel salgının kaynağı olur mu?

2026 Dünya Kupası ve büyük bulaşma sınavı...

Görsel: Sara Padovan
Görsel: Sara Padovan
TT

Stadyumlar yeni bir küresel salgının kaynağı olur mu?

Görsel: Sara Padovan
Görsel: Sara Padovan

Muhammed Mansur

2026 Dünya Kupası, ABD, Kanada ve Meksika'da 48 milli takımı ve milyonlarca taraftarı bir araya getiren devasa bir spor organizasyonundan ibaret değil. Halk sağlığı perspektifinden bakıldığında bu büyük sor organizasyonu, son yılların en büyük ‘küresel insan teması’ sınavlarından birini temsil ediyor. Taraftarlar farklı kıtalardan geliyor, uçuşlar birbirini kovalıyor, havalimanları dolup taşıyor, oteller ve barlar tıka basa, toplu taşıma araçları ise haftalardır olağanüstü bir yük altında çalışıyor.

Bu tablo, Dünya Kupası'nın büyük bir salgını mutlaka tetikleyeceği anlamına gelmiyor. Tarih bize büyük spor organizasyonlarının tek başına geniş çaplı salgın felaketlerine yol açmadığını, özellikle güçlü sağlık altyapısına sahip ülkelerde bunun oldukça nadir görüldüğünü söylüyor. Fakat bu tür organizasyonlar belirli hastalıkların yayılması için ideal bir ortam yaratıyor. Kalabalıkta kolayca bulaşan solunum yolu hastalıkları, kızamık gibi son derece bulaşıcı enfeksiyonlar, norovirüs gibi bağırsak enfeksiyonları, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve sivrisineklerle taşınan salgınlar yeni bölgelerde kendine yer bulabilir.

Organizasyon riski yoktan var etmiyor ama var olanı büyütüyor. Bir ülkede kızamık yayılıyorsa, güney yarım kürede grip mevsimi aktifse ya da Latin Amerika'da dang humması yüksek seyrediyorsa, Dünya Kupası tüm bunları birbirine bağlayan hızlı bir insan taşıma ağına dönüşüyor. Bu yüzden halk sağlığı uzmanları ‘organizasyona hastalık gelir mi?’ diye sormuyorlar, daha ziyade ‘hangi hastalıklar gelecek?’ ve ‘hastalıklar yayılmak için uygun koşulları bulacak mı?’ diye soruyorlar.

Kamuoyunu korkutan tehlike: Ebola

Kamuoyunu genellikle en çok endişelendiren hastalıklar, başında Ebola'nın geldiği ürkütücü bir şöhrete sahip olanlar. Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda'da nadir görülen ve tıp tarihinin en büyük ve en tehlikeli ‘Bundibugyo’ suşu kaynaklı Ebola salgını göz önünde bulundurulduğunda, enfekte kişinin kalabalık bir stadyuma ulaştığı dramatik senaryoyu hayal etmek kolaylaşıyor. Ancak epidemiyolojik analiz korku üzerine değil, hastalığın bulaşma yolu ve gerçekçi olasılıkları üzerine kuruluyor.

grtbgrtbh
Fotoğrafta Kızıl Haç çalışanları, koruyucu ekipmanlar ve Ebola virüsü nedeniyle hayatını kaybeden bir erkeğin tabutuyla birlikte görülüyor. Bu arada yardım kuruluşları, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki virüs salgınına karşı mücadele çabalarını yoğunlaştırdı (Reuters)

Ebola virüsü grip ya da kızamık gibi bulaşmıyor. Enfekte bir kişinin tribünlerde başkasının yanında oturması bulaşma için yeterli değil; virüsün bulaşması kan, kusma, tükürük veya diğer vücut sıvılarıyla doğrudan temas gerektiriyor. Risk en çok korumasız sağlık bakımı sırasında veya salgın bölgelerinde cenazelerle temas halinde yüksek seyrediyor. Üstelik hasta kişi genellikle belirtiler ortaya çıkmadan önce bulaştırıcı olmuyor.

Bu yüzden ithal bir vakanın ulaşması teorik olarak mümkün olmakla birlikte stadyum tribünleri için en olası senaryo değil. Böyle bir durum yaşansa bile asıl zorluk binlerce taraftar arasında geniş çaplı havayoluyla bulaşmayı önlemek değil; şüpheyi hızla tespit etmek, karantinaya almak ve temaslıları takip etmek olacak. Dolayısıyla sağlık yetkilileri, Ebola virüsünü ‘düşük olasılıklı, yüksek etkili’ kategorisine koyuyor.

Dünya Kupası'nda kızamık bulaşma tehlikesi yalnızca maç sırasında tribündeki hasta taraftarla sınırlı değil. Asıl tehlike maç sonrasında yaşananlardan kaynaklanıyor. Taraftarlar farklı eyaletlere, şehirlere ve ülkelere dönüyor.

Ebola haberleri manşetlere taşınırken pek çok sağlık uzmanını gerçek anlamda endişelendiren asıl hastalık ise kızamık. İnsanlar arasında en kolay yayılan hastalıklardan biri olan kızamık için bir havalimanında, barda, kalabalık alanda ya da kısmen kapalı bir tribünde tek bir bulaşıcı kişinin bulunması, aşısız çok sayıda kişiyi tehlikeyle yüz yüze getirmeye yetiyor.

Turnuvanın ABD, Kanada ve Meksika'nın kızamık vakalarında artış yaşadığı ve bazı topluluklarda aşılama oranlarının düştüğü ya da dengesizleştiği bir döneme denk gelmesi, durumu daha da hassas kılıyor. Kızamık, diğer bazı hastalıkların aksine uzun süreli yakın temas gerektirmiyor. Virüs, hasta kişinin ortamı terk etmesinin ardından bile havada asılı kalabiliyor. Bu da hızlı hareketliliğin yaşandığı kalabalık mekânları virüsün yayılması için ideal ortamlara dönüştürüyor.

Dünya Kupası'nda kızamığın tehlikesi yalnızca maç sırasında tribündeki hasta taraftarla sınırlı değil. Asıl tehlike maç sonrasında yaşananlardan kaynaklanıyor. Taraftarlar farklı eyaletlere, şehirlere ve ülkelere dönüyor. Kimisi ailesini ziyarete gidiyor, kimisi turistik gezisini sürdürüyor, kimisi belirtiler belirginleşmeden önce başka bir uçağa biniyor. Bu noktada epidemiyolojik takip son derece karmaşık bir hal alıyor.

Dolayısıyla kızamık, bireylerin bağışıklık düzeyinin değil, toplumsal bağışıklığın doğrudan sınavına dönüşüyor. Katılımcıların büyük çoğunluğu aşılandıysa bulaşma zinciri hızla kırılıyor. Virüs düşük aşılama oranına sahip kesimlere ulaştığında ise tek bir vaka zincirleme salgınlara dönüşebiliyor.

Tanıdık olan ancak etkisini yitirmeyen hastalıklar: Grip ve Kovid-19

Grip ve Kovid-19, salgın yıllarına kıyasla artık daha az korku salsa da küresel turnuva bağlamında çok daha gerçekçi bir tehdit oluşturuyor. Kalabalık, şarkı söyleme, bağırma, fiziksel yakınlık, uzun seyahat süreleri, uykusuzluk ve kapalı mekânlardaki kutlamalar solunum yolu virüslerinin yayılma olasılığını artıran etkenler arasında yer alıyor.

Kuzey Amerika'daki bir taraftar yaz mevsiminin grip mevsimi olmadığını düşünebilir ama Dünya Kupası yalnızca Kuzey Amerikalıları bir araya getirmiyor. Güney yarım küreden gelen taraftarlar, oyuncular, gazeteciler ve teknik ekipler, grip mevsiminin farklı seyrettiği bölgelerden turnuva şehirlerine aktif virüsler taşıyabilir. Büyük çaplı bir salgın yaşanmasa bile bu durum yerel enfeksiyon artışlarına, çalışanların işe gelememesine ve kliniklerde ve acil servislerde yoğunluğa neden olabilir.

Kovid-19'a gelince, artık 2020'deki gibi dünyayı durma noktasına getirmese de özellikle yaşlılar, kronik hastalığı olanlar ve bağışıklığı zayıf bireyler arasında hastaneye yatışlara yol açmaya devam ediyor. Dünya Kupası gibi bir organizasyonda soru yalnızca vaka sayısıyla sınırlı kalmıyor. Hangi grupların etkileneceği de kritik önem taşıyor. Genç bir taraftar hızla iyileşebilir. Ancak daha sonra bu enfeksiyonu yaşlı bir yakınına ya da kronik hastaya bulaştırabilir.

“Sivrisineklerle bulaşan hastalıklar farklı bir risk katmanı oluşturuyor. Bu hastalıklar tribünlerde bir taraftardan diğerine doğrudan bulaşmıyor. Enfekte bir kişiyi ısırıp ardından virüsü veya paraziti başka birine aktaran canlı bir taşıyıcıya, yani sivrisineğe ihtiyaç duyuyorlar.

Arka planda ise bilim insanları, başta ABD'deki süt inekleri olmak üzere kuşlarda ve bazı memelilerde dolaşımını sürdüren kuş gribini yakından izliyor. Şarku’l Avsat’ın al Majalla'dan aktardığı analize göre şimdiye kadar insana istikrarlı bulaşmaya dair herhangi bir kanıt yok insandan. Bu da belirleyici etken olmayı sürdürüyor. Virüs insanlar arasında verimli biçimde yayılma kapasitesinden yoksun kaldığı sürece stadyumlarda kitlesel bir tehdit haline gelmeyecek.

Bununla birlikte milyonlarca gezginin varlığı gözetim faaliyetlerinin önemini ortadan kaldırmıyor. Virüse insandan insana bulaşma yeteneği kazandıracak herhangi bir genetik değişim, Dünya Kupası'ndan bağımsız olarak son derece kritik bir gelişme niteliği taşıyacak.

Sivrisinekler maça giriyor

Sivrisineklerle bulaşan hastalıklar farklı bir risk katmanı oluşturuyor. Bu hastalıklar tribünlerde bir taraftardan diğerine doğrudan bulaşmıyor. Enfekte bir kişiyi ısırıp ardından virüsü veya paraziti başka birine aktaran canlı bir taşıyıcıya, yani sivrisineğe ihtiyaç duyuyorlar. Bu nedenle bu hastalıkların riski hava koşullarına, sivrisinek yoğunluğuna, endemik bölgelerden gelen vakaların varlığına ve sağlık sisteminin erken teşhis kapasitesine bağlı olarak şekilleniyor.

csd
2026 Dünya Kupası (Reuters)

ABD'nin güney şehirlerinde ve Meksika'da yaz sıcaklarıyla birlikte bu riskler daha da önem kazanıyor. Dang humması özellikle son yıllarda dünya genelinde yayılma alanını genişletti. Latin Amerika ve Karayipler ise bu hastalığın ağır yük taşıdığı bölgeler arasında yer alıyor. ABD'deki vakaların büyük çoğunluğu seyahatle bağlantılı olsa da bazı bölgelerde yerel vakaların görülmesi, iklim değişikliği ve taşıyıcı sivrisineğin yayılmasıyla birlikte ‘ithal hastalık’ ile ‘sınırlı yerel bulaşma’ arasındaki sınırın giderek bulanıklaşabileceğini hatırlatıyor.

Chikungunya virüsü, sıtma ve Oropouche virüsü de gözetim listesinde yer alıyor. Görece az tanınan Oropouche virüsü Latin Amerika'da büyük çaplı bir salgın yaşadı. Bazı vakalarda nörolojik veya hemorajik komplikasyonlara yol açabiliyor ve gebelik üzerindeki etkileri konusunda da kaygılar dile getiriliyor. Sarı humma ise ABD'de endemik bir hastalık olmasa da Afrika ve Güney Amerika'nın belirli bölgelerinden gelen gezginler için önemini koruyor.

Spor haberlerinde yeterince dikkati çekmeyen bir sağlık konusu da cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar.

Bu durumda tehlike bir salgının baş göstermesinden ziyade ithal vakaların şüphe listesinde yer almaması halinde doktorları yanıltabilmesi. Amerikalı bir acil servis doktoru ateş, baş ağrısı ve genel ağrı belirtileriyle başvuran hastada grip ya da Kovid olduğunu düşünebilir. Oysa hasta dang humması veya sıtmanın yaygın olduğu bir bölgeden dönüyor olabilir. Bu nedenle turnuva panik değil, tanısal uyanıklık gerektiriyor.

Spor haberlerinde yeterince yer bulmayan bir sağlık boyutu daha var, o da cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar. Büyük organizasyonlar yalnızca maçlar, ulaşım araçları ve havalimanları demek değil, aynı zamanda kutlamalar, alkol, seyahat, gelip geçici ilişkiler ve zaman zaman alışılmışın ötesinde riskli davranışlar demek.

Frengi ve belsoğukluğu

Seyahat araştırmaları, uluslararası yolcuların bir bölümünün gelip geçici cinsel ilişkilere girdiğini ve bu ilişkilerin önemli bir kısmının korumasız biçimde gerçekleşebildiğini ortaya koyuyor. Bu durum belsoğukluğu, klamidya ve frengi gibi enfeksiyonların bulaşma olasılığını artırıyor. Bu hastalıkların hemen tespit edilmesi daha güç. Çünkü hasta belirtiler göstermeyebilir, belirtileri görmezden gelebilir ya da tanı konulmadan ülkesine dönebilir. Bu nedenle bu hastalıklarla başa çıkabilmek için ahlaki veya cezalandırıcı bir dil kullanmadan kondom temini, kolay erişilebilir test imkânı, damgalama kaygısının azaltılması ve açık bilgilendirme gibi pratik halk sağlığı mesajlarına ihtiyaç var.

Her büyük kalabalıkta bağırsak enfeksiyonları da hesaba katılmak zorunda. Norovirüs son derece bulaşıcıdır. Yüzeyler, yiyecekler veya yakın temas yoluyla yayılabilir ve şiddetli kusma ile ishale yol açar. Sağlıklı bireyler için genellikle ölümcül olmasa da seyahatleri mahvedebilecek, iş gücünü aksatabilecek ve otellerde, seferlerde ya da kapalı alanlarda hızlı enfeksiyon dalgaları yaratabilecek düzeyde olabiliyor.

Dünya Kupası'nı rastgele bir açık hava festivalinden ayıran en önemli fark stadyumların daha organize kanalizasyon altyapısına, düzenlenmiş restoranlara ve daha yüksek gıda güvenliği standartlarına sahip olması. Bu, tamamen ortadan kalkmasa da riski azaltıyor. Özellikle gayri resmi taraftar bölgelerinde, sokak yemeğine dayanan toplanma alanlarında ve düzenli el yıkamanın güç olduğu mekânlarda bu risk sürüyor.

Bazı araştırma modelleri, Dünya Kupası'nın Kuzey Amerika'nın hastalık haritasını köklü biçimde değiştirmeyeceğini öngörüyor. Bunun nedeni ABD, Kanada ve Meksika'nın zaten her yıl dünyanın dört bir yanından milyonlarca gezgini ağırlaması.

Bu analiz turnuvayı gerçekçi boyutlarına oturtmaktadır: Seyahat ve temas artışı var. Ancak her ithal vaka salgına dönüşmüyor. Pek çok hastalık stadyum koşullarında kolayca yayılmıyor. Bir kısmı sivrisinek gibi taşıyıcı gerektiriyor, bir kısmı vücut sıvıları gibi belirli bir temas istiyor, bir kısmı ise tüberküloz gibi uzun süreli yakın temas şartına bağlı. Bazı tahminlere göre olası hastalık etkenlerinin büyük çoğunluğunu ciddi bir yük yaratıyor ve öncelikli gözetim listesinin daha yüksek olasılık veya etki taşıyan sınırlı sayıda hastalıkla şekilleniyor.

Gözetim sistemleri hastanelerin dolmasını beklemiyor. Enfeksiyon olasılığını önceden tahmin etmek için çok sayıda yönteme başvuruyor. Atık su analizleri klinik tablo netleşmeden önce solunum yolu veya bağırsak virüslerindeki artışı ortaya koyabiliyor. Acil servis kayıtları belirli semptomlarda alışılmışın dışında bir yükselişi erken dönemde yakalayabiliyor.

Ancak bu güvence rehavete davet değil. Modeller belirli düzeyde bir halk sağlığı hazırlığını varsayıyor: Gözetim, tanı, iletişim, aşılama ve yerel müdahale kapasitesi. Bu halkalardan biri zayıfladığında küçük bir olay büyüyebilir. Aşısız bir toplulukta tek bir kızamık vakası, bir oteldeki salgın ya da nadir bir hastalığın geç teşhisi sistemi sınamaya yetebilir.

Seyircilerin görmediği turnuva

Seyirciler maçları izlerken sağlık gözetimi turnuvası sahne arkasında işliyor. Üç ülkedeki yetkililer, akademik kurumlar, şirketler ve sağlık kuruluşları hastalıkların erken sinyallerini izliyor. Bu izleme; hastane verileri, atık su analizleri, uluslararası uyarılar, yerel bildirimler ve belki de ortaya çıkan sağlık kaygılarını tespit etmek için kamuya açık internet tartışmalarını kapsıyor.

fdbfr
ABD’nin New Jersey eyaletindeki MetLife Stadyumu (Reuters)

Gözetim sistemleri hastanelerin dolmasını beklemiyor. Enfeksiyon olasılığını önceden tahmin etmek için çeşitli yöntemlere başvuruyor. Atık su analizleri klinik tablo netleşmeden önce solunum yolu veya bağırsak virüslerindeki artışı ortaya koyabiliyor; acil servis kayıtları belirli semptomlarda alışılmışın dışında bir yükselişi erken dönemde yakalayabiliyor. Uluslararası uyarılar ise doktorların kendi şehirlerinde alışılmamış ancak taraftarların geldiği ülkelerde yaygın hastalıkları akıllarına getirmelerine yardımcı oluyor.

Bununla birlikte genel sağlık altyapısındaki herhangi bir zayıflığın ya da personel ve finansman kesintilerinin müdahale hızını düşürebileceğine dair kaygılar da dile getiriliyor. Salgın süreçlerinde hız bir lüks değil, küçük bir salgını kontrol altına almak ile onu krize dönüştürmek arasındaki fark bazen günlerle, zaman zaman saatlerle ölçülüyor.

Korunma mesajı öyle sanıldığı gibi karmaşık değil. En önemli adım seyahat öncesinde özellikle kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı ile Kovid ve grip aşılarını ilgili kategoriler için yaptırmaktır. Ateş, döküntü veya şiddetli solunum yolu belirtileri yaşayan bir taraftarın bunu küçük bir rahatsızlık olarak değil, çevresindekilere yönelik olası bir tehdit olarak görmesi gerekiyor.

2026 Dünya Kupası'nın büyük olasılıkla yeni bir küresel salgının fitilini ateşlemeyeceği söylenebilir. Ancak turnuva aşılama, gözetim, teşhis ve sağlık iletişimindeki zayıflıkları gün yüzüne çıkarabilir. Asıl endişe kaynağı, kamuoyunun en çok korktuğu hastalık değil, kalabalıkları ve seyahati en iyi kullanan kızamık, grip, Kovid, norovirüs ve sivrisinek ya da cinsel yolla bulaşan bazı hastalıklardır.



“35 yaşında olduğumu unutmuşum”... Mamdani, gazetecilerle oynadığı futbol maçında kas yırtılması yaşadı

Zohran Mamdani (AP)
Zohran Mamdani (AP)
TT

“35 yaşında olduğumu unutmuşum”... Mamdani, gazetecilerle oynadığı futbol maçında kas yırtılması yaşadı

Zohran Mamdani (AP)
Zohran Mamdani (AP)

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani dün yaptığı açıklamada, belediye çalışanları ile basın mensupları arasında oynanan dostluk maçında aşil tendonunun yırtıldığını duyurdu. Mamdani, önümüzdeki birkaç hafta boyunca medikal bot kullanmak zorunda kalacak.

Basın toplantısına koltuk değnekleriyle gelen Mamdani, bir muhabirin sakatlığını sorması üzerine, yaralanmanın perşembe akşamı oynanan maç sırasında meydana geldiğini belirtti.

Sakatlığın olası nedenine ilişkin değerlendirmede bulunan Mamdani, maç öncesinde yeterince ısınmadığını belirterek, “Yeterince esneme hareketi yapmadım” dedi.

Futbol tutkusuyla bilinen Mamdani, sakatlanmasına rağmen sahaya çıktıktan kısa süre sonra gol atmış olmaktan dolayı mutlu olduğunu ifade etti. Ayrıca 35 yaşında olduğunu unuttuğunu söyledi.

Mamdani, takımının maçın sonunda gazetecilerden oluşan rakip takımı yenmeyi başardığını da belirtmeyi ihmal etmedi.

Yoğun çalışma programına sahip olan Mamdani, altı ila sekiz hafta boyunca medikal bot kullanacağını ve yaklaşık dokuz ay içinde yeniden sahalara döneceğini açıkladı.


Ragbide dünyanın en güçlüsü Kuzey mi, Güney mi?

Ragbinin kökeni, 19. yüzyıl İngiltere'sine uzanıyor (Reuters)
Ragbinin kökeni, 19. yüzyıl İngiltere'sine uzanıyor (Reuters)
TT

Ragbide dünyanın en güçlüsü Kuzey mi, Güney mi?

Ragbinin kökeni, 19. yüzyıl İngiltere'sine uzanıyor (Reuters)
Ragbinin kökeni, 19. yüzyıl İngiltere'sine uzanıyor (Reuters)

Adrenalin'den herkese merhaba. Bu hafta ragbiyi ve rekabeti yeni bir seviyeye taşımayı amaçlayan Nations Championship'i inceliyoruz.

Bir oyuncunun rakip savunmanın arasından topla ilerlediği, takım arkadaşlarının ona destek olmak için peşinden koştuğu ve sonunda topu rakip takımın kale çizgisinin arkasında yere bıraktığı an... Ragbi, ilk kez izleyenler için son derece sert ve karmaşık görünebilir.

Ancak oyunun temelinde basit bir amaç var: Topu rakip takımın alanına taşımak ve sayı kazanmak. Bunu yaparken de hem güç hem hız hem de takım çalışması gerekiyor.

2026'da ilk kez düzenlenen Nations Championship ise bu mücadeleyi uluslararası düzeyde yeni bir rekabete dönüştürüyor.

Kuzey ve Güney yarımkürelerinden 12 ülkeyi karşı karşıya getiren organizasyonda takımlar, yalnızca rakiplerini yenmek için değil, kendi bölgelerinin dünya ragbisindeki üstünlüğünü göstermek için de sahaya çıkıyor.

Ragbi, 15'er oyuncudan oluşan iki takım arasında oynanıyor ve bir karşılaşma 40'ar dakikalık iki devreden oluşuyor. Oyuncular oval biçimli topu ellerinde taşıyarak rakip takımın kale çizgisine ulaşmaya çalışıyor.

Ancak oyunun Amerikan futbolundan ayrıldığı önemli bir kural var: Top elle yalnızca geriye ya da yana doğru verilebiliyor.

Mesafe kazanmak isteyen oyuncular, topu taşıyarak ya da ayakla ileri göndererek ilerlemek zorunda.

Oyunda kullanılan oval topun uzunluğu yaklaşık 28-30 santimetre, çevresi ise ölçüm yapılan bölgeye göre yaklaşık 58-77 santimetre arasında değişiyor.

sdvft
410-460 gram ağırlığındaki topun şekli, oyuncuların onu hem taşırken hem de ayakla ileri gönderirken farklı teknikler kullanmasını gerektiriyor (Unsplash)

Ragbi sahası da Amerikan futbolu sahasına benzer biçimde dikdörtgen olsa da ölçüleri farklı.

Uluslararası maçlarda oyun alanının uzunluğu 94-100 metre, genişliği ise 68-70 metre arasında değişiyor. Her iki kale çizgisinin arkasında da oyuncuların sayı yapmak için topu yere bırakmaya çalıştığı özel bir alan bulunuyor. 

Ragbide en çok puan kazandıran hareket, topu rakibin kale çizgisinin arkasındaki alana taşıyıp yere bırakmak. Buna "try" deniyor ve 5 puan kazandırıyor.

Ardından takım, topu kale direklerinin arasından ve üstünden geçirerek iki puan daha kazanma şansına sahip.

Ceza vuruşuyla yapılan başarılı atışlar üç puan getirirken, oyun devam ederken topu yere sektirip direklerin arasından geçirmek de üç puan kazandırıyor.

Ragbinin fiziksel yönü ise oyunun en dikkat çekici özelliklerinden biri. Topu taşıyan oyuncu rakipleri tarafından yere indirilmeye çalışılırken takım arkadaşları topun kontrolünü kaybetmemek için mücadeleye katılıyor.

Oyuncuların birbirine kenetlenerek oluşturduğu scrum adı verilen dizilişler de oyunun karakteristik görüntülerinden biri. Bu anlarda iki takımın oyuncuları karşı karşıya gelerek topun kontrolünü kazanmaya çalışıyor.

Bir diğer dikkat çekici görüntü ise top oyun dışına çıktığında yapılan taç atışlarında ortaya çıkıyor. Lineout adı verilen bu pozisyonda iki takımın oyuncuları karşılıklı sıralanıyor ve top havaya atılıyor.

cdfvgthy
Ragbide "kule kurma" diye bilinen bu hareket, hem zamanlama hem koordinasyon hem de ciddi bir takım çalışması gerektiriyor (Unsplash)

Takım arkadaşları, topu yakalayabilmesi için bir oyuncuyu bacaklarından ve gövdesinden tutarak havaya kaldırıyor. Böylece oyuncu rakiplerinden daha yükseğe ulaşarak topu kazanabiliyor.

Bu sert mücadele, oyuncuların ciddi fiziksel temaslara maruz kalmasına da yol açabiliyor.

Özellikle rakibin yere indirildiği müdahaleler sırasında kafa travması ve beyin sarsıntısı, omuz sakatlıkları, diz ve ayak bileği bağlarında zorlanmalar, kas yırtılmaları ve burkulmalar görülebiliyor.

Profesyonel ragbide bu nedenle oyuncuların sağlık kontrolleri büyük önem taşıyor. Beyin sarsıntısı belirtileri gösteren oyuncuların maça devam etmesine izin verilmiyor. Kafa travması sonrası tanının belirsiz olduğu durumlarda ise oyuncular saha dışında sağlık kontrolünden geçiriliyor ve yalnızca sağlık ekibi uygun görürse maça dönebiliyor.

Nations Championship, ragbide uzun süredir devam eden Kuzey-Güney rekabetini yeni bir formatla sahneye taşıyor.

Bir tarafta İngiltere, Fransa, İrlanda, İtalya, İskoçya ve Galler'den oluşan Kuzey Yarımküre grubu, diğer tarafta ise Güney Afrika, Yeni Zelanda, Avustralya ve Arjantin'in yer aldığı Güney Yarımküre grubu bulunuyor. Japonya ve Fiji de coğrafi olarak Kuzey'de yer alsalar da davetli takım olarak Güney Yarımküre grubunda bulunuyor.

Turnuvanın ilk üç maç haftası temmuzda tamamlandı. Kasımda ise takımlar Avrupa'da kalan karşılaşmalarına çıktı. Altı maç haftasının sonunda iki grubun kendi içindeki sıralaması belirlenecek.

Ardından 27-29 Kasım tarihlerinde Londra'da düzenlenecek final hafta sonunda Kuzey ve Güney'in aynı sıradaki takımları karşı karşıya gelecek. İki grubun liderleri arasındaki maç ise ilk Nations Championship şampiyonunu belirleyecek.

Bu format, turnuvayı yalnızca iki güçlü takımın karşılaşmasından ibaret olmaktan çıkarıyor. Her maçın sonucu, hem ülkenin kendi grubundaki sıralamasını hem de final hafta sonunda karşısına çıkacak rakibi belirliyor.

Turnuvanın kasım etabında oynanan karşılaşmalar, ragbinin en büyük ülkelerinin bile kolay kolay üstünlük kuramadığını gösterdi.

Fransa, 13 Kasım'da Güney Afrika'yı 21-19 mağlup ederek dikkat çekici bir galibiyet aldı. Bir gün sonra Galler, Yeni Zelanda'yı 35-28 yenerek haftanın en büyük sürprizlerinden birine imza attı. İskoçya da Avustralya'yı 15-12 mağlup etti.

Bu sonuçlar, ragbide fiziksel gücün tek başına yeterli olmadığını hatırlatıyor. Oyuncuların doğru zamanda doğru yerde bulunması, topu takım arkadaşlarına aktarırken boşlukları değerlendirmesi ve rakibin savunmasını aşacak planı uygulaması gerekiyor. Bir takımın birkaç saniyelik dikkatsizliği, rakibine sayı kazanabileceği önemli bir fırsat verebiliyor.

21 Kasım'da oynanacak 6. ve son maç haftası, final sıralaması açısından büyük önem taşıyor.

İngiltere-Yeni Zelanda karşılaşması, haftanın en dikkat çekici mücadelelerinden biri. İrlanda-Güney Afrika ve Fransa-Arjantin maçları da iki yarımkürenin güçlü temsilcilerini karşı karşıya getirecek.

Ragbi, futbol kadar geniş bir izleyici kitlesine sahip olmasa da bu tür karşılaşmalar oyunun neden dünya çapında büyük bir takipçi topluluğu bulunduğunu gösteriyor.

Tribünlerdeki coşku, oyuncuların fiziksel mücadelesi ve maç boyunca sürekli değişebilen skor, izleyicilere hareketli bir spor deneyimi sunuyor.

Nations Championship'in ilk sezonu da bu rekabete yeni bir boyut kazandırmayı amaçlıyor. Temmuzda başlayan mücadele, kasım ayındaki son maçların ardından Londra'daki final hafta sonunda tamamlanacak.

Kuzey mi yoksa Güney mi üstün gelecek sorusunun yanıtı için artık son karşılaşmalar bekleniyor. Ragbide yarımkürelerin mücadelesi, ilk şampiyonunu belirlemeye hazırlanıyor.

Kaynaklar: Nations Championship, World Rugby


2027 seçimlerinde FIFA başkanlığı için yarışan üç aday kim?

Diallo, Infantino ve Tashima, FIFA başkanlığı için aday (AP)
Diallo, Infantino ve Tashima, FIFA başkanlığı için aday (AP)
TT

2027 seçimlerinde FIFA başkanlığı için yarışan üç aday kim?

Diallo, Infantino ve Tashima, FIFA başkanlığı için aday (AP)
Diallo, Infantino ve Tashima, FIFA başkanlığı için aday (AP)

Spor siyasetinin uluslararası nüfuz hesaplarıyla iç içe geçtiği kritik bir dönemde FIFA, dünyanın en büyük futbol kuruluşunun 2031 yılına kadar yönetimini üstlenmek için yarışacak üç adayın yer aldığı ön listeyi resmen açıkladı.

Merakla beklenen seçim yarışı, Avrupa’daki geleneksel merkezlerde değil, 18 Mart 2027’de Fas’ın başkenti Rabat’ta, FIFA’nın 77. Kongresi kapsamında gerçekleştirilecek. Futbolun zirvesine kimin çıkacağını belirleyecek 211 ulusal federasyonun gözleri bu seçimde olacak.

On yıllık mirasını pekiştirmeyi hedefleyen mevcut başkan, iktidar tekelini kırmak için yaşlı kıtanın desteğini alan Fransız bir kulis aktörü ve Asya’nın dürüstlük ve disiplin anlayışını öne çıkaran Japon bir uzman arasında geçecek yarış, dünyanın en popüler sporunun haritasını yeniden şekillendirebilecek yeni bir dönemin habercisi niteliğinde. Peki, üç aday hakkında neler biliyoruz?

Gianni Infantino (Reuters)
Gianni Infantino (Reuters)

Gianni Infantino: Büyük anlaşmaların adamı, değişim rüzgârlarıyla karşı karşıya

56 yaşındaki İsviçre-İtalya vatandaşı Gianni Infantino, 2016 yılının şubat ayında, yolsuzluk skandalının ardından görevinden ayrılan vatandaşı Sepp Blatter’in yerine seçilmesinden bu yana FIFA’nın en üst makamında geçirdiği 10 yıllık deneyimle Rabat’taki seçim yarışına giriyor.

Fribourg Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan ve yedi dil konuşan Infantino, art arda sürdürdüğü başkanlık dönemlerinde meşruiyetini, FIFA Forward programı aracılığıyla ulusal federasyonların gelirlerini artırmayı ve futbol pastasını büyütmeyi hedefleyen bir anlayış üzerine inşa etti.

Görev süresinde Dünya Kupası’na katılan takım sayısı 48’e yükseldi, Kulüpler Dünya Kupası’nın kapsamı genişletilerek takım sayısı 32’ye çıkarıldı ve Video Yardımcı Hakem (VAR) teknolojisi Dünya Kupası maçlarında kullanılmaya başlandı.

Ancak Infantino’nun yeni bir dönem için ortaya koyduğu hedef, bu kez eşi benzeri görülmemiş bir meydan okumayla karşı karşıya. Özel sektöre Dünya Kupası organizasyonlarında yatırım payı satmayı amaçlayan ve tartışmalara yol açan FIFA Forward Enterprise planı, daha sonra geri çekilmek zorunda kalınmasına rağmen Avrupa’da geniş çaplı bir tepkiye neden oldu ve onlarca federasyonun desteğini kaybetmesine yol açtı. Bu durum, Infantino’nun Rabat’taki seçim mücadelesini Asya, Afrika ve Latin Amerika’daki geleneksel ittifaklarının ne ölçüde sağlam olduğunu ortaya koyacak gerçek bir sınava dönüştürüyor.

Fransa Futbol Federasyonu Başkanı Philippe Diallo, Infantino’ya karşı Avrupa’dan destek görüyor. (EPA)
Fransa Futbol Federasyonu Başkanı Philippe Diallo, Infantino’ya karşı Avrupa’dan destek görüyor. (EPA)

Philippe Diallo: Avrupa’daki isyanın bayrağını dalgalandıran Fransız perde arkası mimarı

Diğer tarafta 63 yaşındaki Fransız Philippe Diallo, UEFA bünyesinde Avrupalıların Infantino’nun nüfuzuna karşı ortaklaşa desteklediği alternatif aday olarak öne çıkıyor. Fransa’nın Saint-Nazaire kentinde doğan Diallo, Senegalli Olimpiyat boks şampiyonu Souleymane Diallo’nun oğlu. Ancak boks eldivenleri yerine hukuk ve spor yönetimi alanını tercih eden Diallo, Paris’in saygın Siyasal Bilgiler Enstitüsü’nden mezun oldu.

Diallo, yaklaşık 30 yıl boyunca (1992-2021) gözlerden uzak bir şekilde Fransa Profesyonel Kulüpler Birliği’nin yöneticiliğini yaptı. Bu dönemde uzlaşmacı ve sakin bir isim olmasının yanı sıra futbolcu transferleri ve sosyal diyalog konularındaki uzmanlığıyla tanındı.

Ocak 2023’te, Noël Le Graët’nin istifasıyla kurumun sürüklendiği krizi aşmak amacıyla Fransa Futbol Federasyonu başkanlığını üstlenerek ön plana çıktı. Daha sonra yapılan seçimde federasyonun asaleten başkanı oldu.

Diallo, bugün uluslararası futbol yönetiminde dengeyi ve güveni yeniden tesis edecek kurumsal bir alternatif olarak kendisini tanıtıyor. Bu yaklaşımını, FIFA’nın mevcut yönetiminin stratejik ve ticari kararlarda tek başına hareket etmesine yönelik Avrupa’da giderek artan rahatsızlığa dayandırıyor.

Japonya Futbol Federasyonu Onursal Başkanı Kozo Tashima, FIFA başkanlığı için aday oldu. (AFP)
Japonya Futbol Federasyonu Onursal Başkanı Kozo Tashima, FIFA başkanlığı için aday oldu. (AFP)

Kozo Tashima: Kurumu ‘temizlemek’ isteyen Japon disiplininin sesi

68 yaşındaki Kozo Tashima ise bu yarışın üçüncü ayağını oluşturuyor. Tashima, futbol sahalarından karar alma mekanizmalarına uzanan bir geçmişi temsil ediyor.

FIFA başkanlığına aday olan tarihteki ilk Japon isim olan Tashima, kariyerine 1970’lerin sonlarında Japonya Millî Takımı’nda profesyonel futbolcu olarak başladı. Daha sonra Almanya’da teknik direktörlük yapan Tashima, Japonya’nın genç millî takımlarını çalıştırdı.

Japonya Futbol Federasyonu bünyesinde çeşitli görevlerde bulunan Tashima, 2016-2024 yılları arasında federasyon başkanlığını yürüttü. Görev süresinin ardından fahri başkan unvanını alan Tashima, 2015 yılından bu yana FIFA Konseyi üyeliğini de sürdürüyor.

Adaylığının gerekçelerini gizlemeyen Tashima, yaptığı açıklamalarda kampanyasının kazanç ve kayıp hesaplarından ziyade Japonların futboldaki yükselişini üzerine inşa ettiği ‘dürüstlük, şeffaflık ve disiplin’ değerlerini uluslararası futbol yönetimine taşımayı amaçladığını belirtti. Tashima ayrıca, FIFA’da ticari çıkarların giderek artan etkisine ve siyasi baskıların spor yönetimindeki karar alma mekanizmalarının bağımsızlığına yönelik müdahalelerine karşı mücadele etmeyi hedeflediğini ifade ediyor.

18 Mart’a giden yol: Sandık mücadelesinden önce dürüstlük testi

Adaylık başvurularının sona ermesine rağmen üç isim de henüz kesin onay almış değil. Önümüzdeki haftalarda dosyaları, dürüstlük ve idari deneyim şartlarını karşılayıp karşılamadıklarının yanı sıra en az beş ulusal federasyonun desteğini alıp almadıklarının belirlenmesi amacıyla FIFA Seçim Komitesi tarafından sıkı bir incelemeye tabi tutulacak. Kabul edilen adayların kesin listesi en geç 18 Şubat 2027’de açıklanacak.

Mart 2027’de Rabat’ta sandıkların açılmasıyla birlikte seçimi ilk turda kazanmak isteyen adayın 211 oyun üçte ikisini, yani 141 oyu alması gerekecek. Sonraki turlarda ise son sıradaki adayın elenmesinin ardından salt çoğunluğu elde etmek yeterli olacak. Bu seçim, 2031 yılına kadar dünya futbolunun geleceğine yön verecek.