Üretken yapay zekânın (AI) yarattığı büyük heyecanı yeniden gözden geçirmek için şöyle biraz geriye çekilip en azından kısa vadede teknolojiden beklentilerimizi neden düzenlememiz gerektiğini tartışacağız.
Yaratıcılık ile güvenilirlik arasındaki ikilem
ChatGPT’nin 2022 Kasım’ında duyurulmasıyla büyük dil modellerinin (Large Language Models/LLMs) işletmelerin bazı temel işlevleri yerine getirme biçimini yeniden şekillendirebileceği ve dolayısıyla insanların işleyişte üstlendiği rolü değiştirebileceği düşüncesi adeta kaos yarattı. ChatGPT, Bard ve Claude gibi yapay zekâ destekli büyük araçların tanıtılmasıyla bu araçların e-postaları biçimlendirmemize, belgeleri özetlememize ve hatta beyin fırtınası yapmamıza yardımcı olabileceklerini gördük.
Ancak eleştirmenler, büyük dil modellerinin var olmayan şeyler icat ettiğini belirterek bunun da onları hassas görevler üstlenmeye elverişsiz ve güvenilmez hale getirdiğini, dolayısıyla yakından izlenmelerinin önemli olduğunu vurgulamakta gecikmediler.
ChatGPT’nin duyurulmasının üzerinden yedi ay geçtikten sonra, büyük dil modellerinin halen yaratıcılık ve güvenilirlik ikileminin yanı sıra başka sorunlarla da karşı karşıya. Bu sorunlar da yakında çözülebilecek gibi görünmüyor.
Sorunların bazıları, hiç kimsenin büyük dil modellerinin neler yapabileceklerini tam olarak bilmemesinden kaynaklanıyor. Büyük dil modelleri, ağırlıklı olarak bir sonraki kelimeyi tahmin eden tam otomatik araçlar olarak tanımlansa da bir sonraki kelimeyi bulmak için geçirdiğiniz süreç inanılmaz derecede karmaşık. Öyle ki bu süreci büyük dil modellerinin yaratıcıları bile açıklayamıyor.
Bugün ise tek bir büyük dil modelinin hem yaratıcı hem de güvenilir olup olamayacağı konusu tartışılıyor. Çünkü ikileme neden olan aynı mekanizma hem büyük dil modellerinin bir sonraki kelimeyi tahmin ederek doğaçlama yapmasına hem de var olmayan şeyleri uydurmasına olanak tanıyor.
Bazı çevreler, büyük dil modellerinin yapay genel zekâya açılan kapı olduğunu savunuyor. Hatta bazıları, bugün mevcut en büyük dil modellerinin gerçekten de sorunları -yapay zekâ sisteminin insanlarla aynı entelektüel görevleri yerine getirebileceği teorik aşama olan- rasyonelleştirme becerisine sahip olduğunu iddia ediyor. Öte yandan bazı çalışmalar, büyük dil modellerinin bu önyargıyı gerçekten ortadan kaldırabileceği konusunda ciddi soruların olduğuna işaret ediyor.
Fakat tüm bu olumsuzluklara rağmen yapay zekânın çevresini saran coşku dalgası devam ediyor. McKinsey Global Institute şirketine göre yapay zekâ küresel ekonomiye 2,6 ile 4,4 trilyon dolar arasında katkı sağlayacak. Bu coşku aynı zamanda diğer bazı şirketlerin yatırımlarının temelini oluşturan üretken yapay zekâ alanıyla ilgili girişimlerin de değerinin artmasını sağlıyor. Üretken yapay zekânın ışıltısının, sorunları çözmek için daha küçük, daha uzmanlaşmış dil modelleri kullanan diğer yapay zekâ şirketlerine de yayılmaya devam edeceğine şüphe yok.
“Web Crawler”
ChatGPT’nin çekirdeğini oluşturan büyük dil modeli, (izinsiz bir şekilde) internetten çekilen büyük miktardaki veriler üzerinde eğitilirken, bu süreç ya üçüncü taraf bir web crawler (web tarayıcısı) ya da kullanıma hazır yerel bir araç tarafından sağlanıyor. ChatGPT'nin geliştiricisi olan yapay zekâ şirketi OpenAI, kendi geliştirdiği GPTBot adlı internet verilerinin daha doğru ve güvenli bir şekilde toplanmasını sağlayabilecek bir web tarayıcısını duyurdu.
GPTBot, bugün veri toplama uygulamalarıyla ilgili davalarla karşı karşıya kalan OpenAI’nin ChatGPT’yi eğitildiği verileri toplamak için kullandığı yöntemler hakkında daha şeffaf hale getirme ve belki de geçmişteki hataları telafi etme girişimi olabilir. ChatGPT ile Associated Press (AP) arasında geçtiğimiz ay ChatGPT’nin AP’nin içeriklerini, teknolojisini eğitmek amacıyla kullanması için bir lisans sözleşmesi imzalandı.
OpenAI, ChatGPT'nin duyurduğunda belki de yapay zekâ çağında telif hakları konusunda oldukça endişe duyan yasa yapıcıları rahatlatmak için olabileceği düşünülen bir adımla uygulamanın kullandığı chatbotun sitelerine erişimini engellemek isteyen yayıncılar için talimatları açık bir şekilde yayınladı. Bununla birlikte OpenAI, GPTBot’un kişisel bilgilerin ya da kullanım politikalarını ihlal eden içeriklerin olduğu ücretli web sitelerinden kaçınacağını da açıkladı.
* Şarku’l Avsat okurları için Fast Company dergisinden tercüme edilmiştir.
- Tribün Medya hizmetleri
Virginia Tech Tarım ve Yaşam Bilimleri Fakültesi'nden Doçent Clément Vinauger (Virginia Tech)
