İklim değişikliği nedeniyle 30 yeni organizma türü ortaya çıktı

Yaban arısı örümceğinin ortaya çıkışı (Bath Şehir Çiftliği)
Yaban arısı örümceğinin ortaya çıkışı (Bath Şehir Çiftliği)
TT

İklim değişikliği nedeniyle 30 yeni organizma türü ortaya çıktı

Yaban arısı örümceğinin ortaya çıkışı (Bath Şehir Çiftliği)
Yaban arısı örümceğinin ortaya çıkışı (Bath Şehir Çiftliği)

Bath City Çiftliği araştırması, sıcak havaların yaban arısı örümcekleri ve samur güvelerini nasıl ortaya çıkardığını gösteriyor.

Bath City, Georgia'daki City Farm, bölgede duyulmamış canlıları öne çıkaran en son koruma kuruluşu.

Gönüllüler, 37 dönümlük Bath City Çiftliği'nde son sekiz yılda bin 250 tür kaydetti. Uzmanlar, daha önce sadece yaz aylarında ziyaret ettikleri çiftliğe taşınan ya da kışın orada bulunan yaklaşık 30 tür bulduklarında şaşırmış ve endişelenmişlerdi. Yaban hayatı kayıt operasyonunu yöneten ekolojist ve küratör Mike Williams, böceklerin ve örümceklerin ekolojistlerin iklim değişikliğinin doğal dünya üzerindeki etkisini anlamalarına yardımcı olan önemli türler olduğunu söyledi. Williams sözlerine şöyle devam etti: "Örümcekler klasik bir örnektir çünkü kısa ömürleri ve hareket etme kabiliyetleri nedeniyle hava koşullarındaki değişikliklerle etkileşim halinde.

Üç yıl önce, yaban arısı örümceği çiftlikte ilk kez kaydedildi ve artık bölgede giderek daha yaygın hale geliyor. Williams, "1990'ların başında yaban arısı örümceğini sadece İngiltere'nin güney kıyısında, Dorset'te görüyorduk” diyor. Hava onun için çok soğuk olduğu için menzillerinin en kuzeyindeydi. "İklim değişikliğinin gerçekleriyle yaşarken, bir gün Bath kadar kuzeyde bulunacağını asla hayal edemezdim." Jersey samur güvesi bir zamanlar Manş Adaları'nda bulunurdu, ancak çiftlikler de dahil olmak üzere güney İngiltere'de giderek daha yaygın bir şekilde görülüyor.

Ülkeye yeni gelenler arasında yeşil ağ örümceği, sarmaşık arısı ve küçük yaban arısı sineği de bulunuyor. Williams, "Bu beni hem büyüleyen hem de üzen bir gerçek" dedi. Williams sözlerine şöyle devam etti: "Yaban hayatı üzerine yaptığımız çalışmalar iklim değişikliğinin uzak bir gelecekte gerçekleşecek bir şey olmadığını gösterdi. Çayırlarda cıvıltılarını duyduğunuz cırcır böceklerinin çoğu Bath'a geleli 20 yıl kadar oldu- bunlar çalı cırcır böcekleri ve uzun boynuzlu gül çekirgeleri. İlki çok gürültülü ve yaygın. "Tarlamda dolaşan insanlara böcekleri duyduğumuzda iklim değişikliğinin sesini dinlediklerini söylüyorum.”



Dokunma duyusunda önemli rol oynayan bir protein keşfedildi

Bilim insanları, insan hücreleri üzerindeki deney için küçük cam borular geliştirdi (Max Delbrück Merkezi)
Bilim insanları, insan hücreleri üzerindeki deney için küçük cam borular geliştirdi (Max Delbrück Merkezi)
TT

Dokunma duyusunda önemli rol oynayan bir protein keşfedildi

Bilim insanları, insan hücreleri üzerindeki deney için küçük cam borular geliştirdi (Max Delbrück Merkezi)
Bilim insanları, insan hücreleri üzerindeki deney için küçük cam borular geliştirdi (Max Delbrück Merkezi)

Bilim insanları, dokunma duyumuzu etkileyen bir protein keşfetti.

Almanya'nın başkenti Berlin'deki Max Delbrück Moleküler Tıp Merkezi'nden araştırmacılar, dokunma duyusunda önemli rol oynayan bir iyon kanalı tespit etti.

İyon kanalları, hücre zarında gözenek oluşturan ve elektrik sinyallerini iletmekle sorumlu membran proteinler.

Araştırmayı yürüten Gary Lewin, 20 yıllık çalışma sonunda, dokunma sırasında mekanik uyarıları elektrik sinyallerine dönüştüren yeni bir protein buldu.

Elkin1 adı verilen protein, derideki reseptörlerin dokunma sinyallerini sinirler aracılığıyla merkezi sinir sistemine ve beyne iletilmesinde rol oynuyor.

Proteini aslında birkaç yıl önce fareler üzerinde çalışırken keşfettiklerini bildiren Lewis, yeni çalışmada bunun insanların dokunma duyusu üzerindeki etkilerini belirlediklerini söyledi. 

Bilimsel dergi Science'ta 29 Şubat'ta yayımlanan çalışmada araştırmacılar, genetiği değiştirilmiş fareler üretti. Elkin1 barındırmayan bu fareler üzerinde yapılan deneylerde bilim insanları, kemirgenlerin arka pençelerine pamuklu bir çubuk değdirdi. 

Lewin, Elkin1'e sahip farelerin bu temasa yüzde 90 oranında tepki gösterdiğine fakat söz konusu proteini barındırmayan kemirgenlerde oranın yüzde 47,5'e gerilediğine işaret etti.

Araştırmacı, kemirgenlerin sıcaklık gibi mekanik olmayan uyaranlara tepkilerininse değişmediğini belirtti.

Çalışmaya, Avustralya'daki Wollongong Üniversitesi'nden bilim insanları da katıldı. Bu üniversitede görev yapan Mirella Dottori, laboratuvar ortamında insan kök hücrelerinden geliştirilmiş duyu nöronlarını inceledi. 

Birkaç mikron çapındaki parçalarla baskı uygulandığında bu nöronlarda tetiklenen iyon akınlarında da Elkin1'in rol oynadığı tespit edildi.

Lewin araştırmaya ilişkin şunları söyledi: 

Şimdiye kadar Piezo2 iyon kanalının dokunma algısı için gerekli olduğunu biliyorduk ancak bu proteinin tek başına dokunma hissinin tamamını açıklayamayacağı barizdi. Elkin1 ve Piezo2, dokunmanın yüzde 50'lik kısımlarını temsil eden ve birbirlerini tamamlayan niteliğe sahip.

Araştırmacılar, Elkin1'in acı hissinin iletiminde de rol oynadığına ilişkin bulgular olduğunu fakat bunların henüz tam olarak kanıtlanamadığını söyledi. Bİlim insanları, bunun doğrulanması durumunda proteinin kronik ağrı tedavisinde de önemli bir yeri olacağını belirtti.

Independent Türkçe, El Pais, Eurekalert


ChatGPT'nin yaratıcısı, insansı robotlarla yapay zekayı kavuşturacak

BAE devletine ait telekomünikasyon şirketi Etisalat'ın standında insansı bir robot sergileniyor (AFP)
BAE devletine ait telekomünikasyon şirketi Etisalat'ın standında insansı bir robot sergileniyor (AFP)
TT

ChatGPT'nin yaratıcısı, insansı robotlarla yapay zekayı kavuşturacak

BAE devletine ait telekomünikasyon şirketi Etisalat'ın standında insansı bir robot sergileniyor (AFP)
BAE devletine ait telekomünikasyon şirketi Etisalat'ın standında insansı bir robot sergileniyor (AFP)

ChatGPT'nin yaratıcısı OpenAI, yapay zeka sistemlerini insansı robotlara yerleştiriyor.

Robotik girişimi Figure'la yapılan anlaşma, şirketin yapay zeka modellerinin ilk kez fiziksel dünyada yaşamasına olanak tanıyacak.

ABD'nin Kaliforniya eyaleti merkezli Figure, Amazon'un kurucusu Jeff Bezos'un yanı sıra Microsoft, çip üreticisi Nvidia ve Amazon, Intel ve OpenAI'ın girişin finansman bölümlerini içeren bir gruptan 675 milyon dolarlık risk sermayesi fonu aldığını ve söz konusu ortaklığı perşembe günü duyurdu.

Figure kurulalı iki yıl olmadı ve şirketin ticari bir ürünü yok. Ancak şirket, etkili teknoloji sektörü destekçilerini, milyarlarca insansı robotu dünya genelindeki iş yerlerine ve evlere gönderme vizyonunu desteklemeye ikna ediyor.

Figure CEO'su Brett Adcock geçen yıl Associated Press'e, "Eğer insan eksikliği nedeniyle insanların yapmak istemediği işleri insansılara yaptırabilirsek milyonlarca, belki de milyarlarca insansı satabiliriz" demişti.

OpenAI'ın ürün ve ortaklıklardan sorumlu başkan yardımcısı Peter Welinder, ChatGPT'ye güç veren büyük yapay zeka dil modellerine odaklanmadan önce robotik araştırmalarıyla uğraşan San Francisco'daki şirket için bu ortaklığın "robotların günlük yaşamda nasıl yardımcı olabileceğine dair yeni olanaklar sunacağını" söyledi.

İşbirliği kapsamında OpenAI, Figure'ün insansı robotları için, muhtemelen OpenAI'ın GPT dil modelleri, görüntü oluşturucu DALL-E ve yeni video oluşturucu Sora gibi mevcut teknolojilerine dayanan özel yapay zeka modelleri geliştirecek.

Figure'ün duyurusuna göre bu, robotlarının "dili işlemesini ve dilden akıl yürütmesini" sağlayarak "Figure'ün ticari zaman çizelgesini hızlandırmaya" yardımcı olacak.

Şirket ocakta BMW'yla robotlarını ABD'nin Güney Carolina eyaletinin Spartanburg kentindeki bir otomobil fabrikasında çalıştırmak üzere anlaşma yaptığını duyurmuştu ancak robotların tam olarak nasıl ve ne zaman kullanılacağını henüz belirlemedi.

Robotik uzmanları, insan formunda şekillendirilmiş robotların kullanışlılığı üzerine farklı görüşlere sahip. Fabrika ve depo işlerinde kullanılan robotların çoğu hayvan benzeri özelliklere sahip olabilir (robotik bir kol, parmak benzeri tutucular ve hatta bacaklar) ancak gerçek anlamda insansı değiller.

Bunun nedeni kısmen, robotik mühendislerinin etkili robotik bacaklar ve kollar geliştirmesinin onlarca yıl almış olması.

OpenAI'ın CEO'su Sam Altman, Microsoft'un kurucu ortağı Bill Gates'in sunduğu ve bu yılın başlarında yayımlanan bir podcast'te, şirketin daha önce kendi araştırmalarını bıraktıktan sonra gelecek vaat eden robotik donanım platformlarına yatırım yapmaya başladığını söyleyerek robot teknolojisine olan ilginin yeniden arttığını ima etmişti.

"Robotlara çok erken başladık ve bu yüzden bu projeyi askıya almak zorunda kaldık" ifadelerini kullanan Altman, "kötü simülatörler ve kopan tendonlarla uğraşıyorduk" diyerek bunun şirketin diğer çalışmalarına odaklanmasını engellediğini belirtmişti.

Zaman içinde, gerçekten ihtiyaç duyduğumuz şeyin öncelikle zeka ve biliş olduğunu ve daha sonra bunu fizikselliğe nasıl uyarlayabileceğimizi bulabileceğimizi fark ettik.

Ajanslardan da yararlanılmıştır

 


Yapay zeka…. Ne kadar çok ‘geliştirilirse sorunları’ da o kadar artıyor

Yapay zeka…. Ne kadar çok ‘geliştirilirse sorunları’ da o kadar artıyor
TT

Yapay zeka…. Ne kadar çok ‘geliştirilirse sorunları’ da o kadar artıyor

Yapay zeka…. Ne kadar çok ‘geliştirilirse sorunları’ da o kadar artıyor

Üretken yapay zeka, kendisini güçlü kılan aynı yaratıcı yeteneklere dayanan yeni bir yazılım başarısızlıkları çağının perdesini aralıyor.

Axios web sitesine göre, her yeni teknoloji beraberinde hataları da getiriyor ancak yapay zeka hataları özellikle çetrefilli ve sinir bozucu olacak çünkü alıştığımızdan tamamen farklı çalışacaklar.

AT&T'nin hücresel ağı ve Google'ın Gemini yapay zeka sohbet robotu geçen hafta canlı yayına geçti.

Perşembe günü saat 03:30 sularında Doğu Yakası'nda AT&T hizmet kesintileri yaşandığına dair haberler geldi ve müşteriler Reddit ve X'te şikayette bulunarak sorunlarını hizmetlerin ne zaman kesildiğini tespit eden bir site olan Downdetector'a kaydettiler.

Etkinin yaygın olduğu görülüyor ve AT&T'nin bir ‘yazılım yapılandırma hatası’ nedeniyle çökmesi, binlerce müşteriyi sabah işe gidip gelirken kablosuz hizmetten yoksun bıraktı.

ABD’deki bazı kullanıcılar da hizmet kesintisi nedeniyle 911'i arayamadı. Sabah 9 itibariyle Downdetector, ABD genelinde 72 binden fazla AT&T kesintisi olduğunu gösteriyordu.

Teknoloji uzmanlarının bu sorunla nasıl başa çıkacaklarını bildikleri ağ kesintileri tanıdık olsa da, Google'ın hatası tamamen farklıydı, çünkü Gemini görüntülerinin yaratıcısı tarihi olmayan çeşitli görüntüler de yarattı. Örneğin, Nazi askerlerini fotoğraflaması istendiğinde, siyah insanların illüstrasyonlarını dahil etti. Askeri üniforma giyiyorlardı ve Papa'yı çizmesi istendiğinde, papalık cübbesi giyen bir kadın görüntüsü ortaya çıktı.

Bu AT&T'ninkinden daha karmaşık bir hataydı. Google, sorunu çözene kadar yapay zeka kullanarak oluşturulan görüntülerin üretimini geçici olarak durdurdu.

Axios'a göre Google, özellikle yapay zekaya göre tüm teröristlerin koyu tenli göründüğü insan görüntüleri dünyasında, her yapay zeka şirketinin yıllar süren utanç verici hatalardan sonra uygulamayı öğrendiklerine çok benzer önlemler alıyordu.

Site, AT&T ve Google olaylarında, insanların bilgisayarlardan yapmalarını istedikleri şeyler nedeniyle sistemlerin başarısız olduğuna dikkati çekti. AT&T'nin kablosuz hizmeti, sistemin yanıt vermemesine neden olan bir hata ya da tutarsızlık içeren yeni bir talimatı takip etmeye çalıştığında çöktü. Bilgisayarların icadından bu yana çoğu bilgisayar arızası bu şekilde meydana gelmiştir.

Ancak Axios, çoğu yapay zeka sisteminin komutlar ve talimatlarla çalışmadığına, bunun yerine çıktıları oluşturmak için olasılıklar kullandığına da dikkati çekti.

Gemini ile müdahale edildi ancak uzmanlar istedikleri sonuçları alamadı.

Üretken yapay zeka "yaratıcılıktan" alıkonulamaz

Site, İkizler’in tarihsel araştırma ile yaratıcılık arasındaki fark hakkında net bir şekilde ‘düşünemediğini’ açıkladı ve "En akıllı sistem ya da makul bir şekilde bilgilendirilmiş herhangi bir insan, Roma'daki Katolik Kilisesi'nin hiçbir zaman erkek olmayan bir papaya sahip olmadığını bilirdi" dedi.

Siteye göre, geleneksel programlar bir sonraki talimatları yürütmek için kod tabanlarına bakarken; Üretken YZ programları daha sonra insanların kendilerine verdiği talimatlara dayanarak bir dizideki bir sonraki kelimeyi veya pikseli ‘tahmin eder.’

Yapay zekaya ince ayar yaparak çıktılarını az ya da çok rastgele hale getirebilirsiniz. Ancak yaratmasını engelleyemezsiniz, aksi takdirde hiçbir şey yapmayacaktır.

Sonuç olarak, yapay zeka modelleri tarafından yapılan seçimler genellikle belirsizdir ve siteye göre yaratıcıları bile nasıl çalıştıklarını tam olarak anlamamaktadır, bu nedenle geliştiriciler örneğin görüntü sonuçlarını çeşitlendirmek veya siyasi propaganda ve nefret söylemini sınırlamak için ‘korkuluklar’ eklemeye çalıştıklarında, müdahaleleri ters etki yaratabilecek sonuçlara yol açıyor. Ancak müdahale etmemek de yanlı ve rahatsız edici sonuçlara yol açmaya devam edecek.

Yapay zeka ne kadar çok ‘geliştirilirse, ‘halüsinasyonları’ da o kadar artacak.

Site, gerçekliği doğru bir şekilde temsil etmek ve bilişsel araçlar olarak hizmet etmek için üretken yapay zeka sistemlerini kullanmaya çalıştıkça, sektörün ‘halüsinasyonlar’ ve tarihsel hatalar etrafında sınırlar belirlemeye çalışmasının daha acil hale geldiğine dikkati çekti.

Zaman içinde ve bu uzmanlık alanını öğrendikçe, YZ programcıları modellerini daha gerçekçi ve daha az önyargılı olacak şekilde başarılı bir şekilde evcilleştirebilir ve ince ayar yapabilir. Ancak Axios'a göre, üretken YZ'yi bilişsel çalışmalar için birincil arayüz olarak kullanmak, kafamızı karıştırmaya devam edecek çok kötü bir fikre dönüşebilir.


Apple CEO'su Cook, üretken yapay zekaya önemli ölçüde yatırım yaptıklarını söyledi ​

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Apple CEO'su Cook, üretken yapay zekaya önemli ölçüde yatırım yaptıklarını söyledi ​

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

ABD'li teknoloji devi Apple'ın Üst Yöneticisi (CEO) Tim Cook, üretken yapay zekaya önemli ölçüde yatırım yaptıklarını ve bu yılın sonlarında bu alandaki planlarına ilişkin daha fazla bilgi paylaşacaklarını belirtti. ABD basınında yer alan haberlere göre Cook, şirketin yıllık hissedar toplantısında yaptığı açıklamada, üretken yapay zeka için inanılmaz bir atılım potansiyeli gördüğünü aktardı.

Şu anda bu alana önemli ölçüde yatırım yaptıklarını kaydeden Cook, "Bu yılın ilerleyen zamanlarında, geleceği yeniden tanımlayabileceğine inandığımız bir başka teknoloji olan üretken yapay zeka alanında yeni çığır açacağımız yolları sizlerle paylaşmayı sabırsızlıkla bekliyorum." ifadelerini kullandı.


Batarya teknolojisinde yeni yaklaşım, performansı yükseltmeyi vaat ediyor

Reuters
Reuters
TT

Batarya teknolojisinde yeni yaklaşım, performansı yükseltmeyi vaat ediyor

Reuters
Reuters

Bilim insanları küresel elektrifikasyonun köşe taşı olan batarya teknolojisinde, bunların daha hızlı şarj olması, daha uzun süre dayanması ve sıcaklık dalgalanmalarıyla daha iyi başa çıkabilmesi adına atılımlar yapmak için yarışıyor.

Bataryalar sadece elektrikli araçlara güç sağladıkları için değil, aynı zamanda Güneş panelleri ve rüzgar türbinleri gibi yenilenebilir kaynaklardan elde edilen temiz enerjiyi depoladıkları için de iklim kriziyle mücadelenin kilit bir parçası.

Çarşamba günü yayımlanan bir araştırma makalesinde detaylandırılan yeni bulgular lityum iyon bataryanın, şarj ve deşarj olmasını sağlayan çözelti olan elektrolitini değiştirerek geliştirilebileceğini öne sürüyor. Lityum iyon halihazırda elektrikli araçlar ve temiz enerji depolamadaki ana batarya türü.

Hangzhou'daki Zhejiang Üniversitesi ve Pekin Teknoloji Enstitüsü'nden araştırmacılar, elektrolitte iyileştirmeler yapmanın zor olduğunu çünkü hem yüksek iletkenlik hem de düşük çözünme enerjisi gerektirdiğini, bunun da bataryaların döngü ömrünü sınırlayabileceğini söylüyor.

Küçük moleküllerden meydana gelen bir kimyasal olan floroasetonitril adlı bir çözücü kullanan ekip, bunun lityum iyonlarının elektrolit boyunca hareket etme şeklini iyileştirdiğini belirtiyor. Sonuç, bataryanın daha hızlı şarj edilmesini sağlayan yüksek iletkenlik oldu.

Dahası, eksi 65 santigrat derece gibi son derece düşük sıcaklıklarda test edildiğinde bile batarya performansı yüksek kaldı. Düşük sıcaklıklarda batarya ömrü genellikle tehlikeye giriyor.

Araştırmacılar bu çalışmanın sadece lityum iyon bataryaların geliştirilmesinde değil, diğer enerji depolama sistemleri için de umut vaat ettiğini söylüyor.

ABD Enerji Bakanlığı kasımda batarya ve bunların kritik önemdeki mineral bileşenlerini üreten şirketlere 3,5 milyar dolar yatırım yaptığını açıklamıştı.

ABD yönetimi lityum iyon batarya talebinin bu 10 yılın sonuna gelindiğinde 10 katına çıkmasını bekliyor.

Ancak lityum iyon bataryaların alev almasına ilişkin endişeler giderek artıyor. Geçen hafta New York'un Harlem bölgesindeki bir apartmanı saran ve 27 yaşındaki bir gazetecinin ölümüne yol açan yangına elektrikli bisikletlere güç sağlayan lityum iyon bataryaların neden olduğu belirtilmişti.

Haziran 2023'te de New York'taki bir elektrikli bisiklet dükkanında lityum iyon bataryaların alev alarak üst katlardaki dairelere sıçraması sonucu 4 kişi hayatını kaybetmişti. Aralıktaysa Alaska açıklarında yaklaşık 2 bin ton lityum iyon batarya taşıyan bir kargo gemisinde yangın çıkmıştı.

Independent Türkçe


Asteroide çarpan NASA aracı, gökcisminin şeklini değiştirdi

Bilim insanları, Dünya'yı tehdit eden bir asteroide karşı bu çarpışma yönteminin kullanılabileceğini düşünüyor (Reuters)
Bilim insanları, Dünya'yı tehdit eden bir asteroide karşı bu çarpışma yönteminin kullanılabileceğini düşünüyor (Reuters)
TT

Asteroide çarpan NASA aracı, gökcisminin şeklini değiştirdi

Bilim insanları, Dünya'yı tehdit eden bir asteroide karşı bu çarpışma yönteminin kullanılabileceğini düşünüyor (Reuters)
Bilim insanları, Dünya'yı tehdit eden bir asteroide karşı bu çarpışma yönteminin kullanılabileceğini düşünüyor (Reuters)

NASA'nın Çift Asteroid Yönlendirme Testi (DART) adlı uzay aracının çarptığı Dimorphos asteroidinin şeklini değiştirdiği belirlendi.

DART, Eylül 2022'de düzenlenen görevde dünyadan yaklaşık 11 milyon kilometre uzaktaki Dimorphos asteroidine planlı çarpma gerçekleştirmişti.

Dimorphos, kendisinden daha büyük olan Didymos'la ikili bir asteroid sistemi oluşturuyor. İki asteroidin de Dünya'ya çarpma riski yok fakat bilim insanları, DART göreviyle böyle bir tehdit oluşması durumunda herhangi bir asteroidin yörüngesinin değiştirilebileceğini göstermişti.

Çarpmanın ardından, Dimorphos'un Didymos etrafında bir turu tamamlama süresi 33 dakika kısalarak 11 saat ve 23 dakika olarak ölçülmüştü.

Bilimsel dergi Nature Astronomy'de pazartesi günü yayımlanan çalışmada, DART'ın çarpması sonucu Dimorphos'un şeklinin büyük ölçüde değiştiği ifade edildi.  

Araştırmacılar, çarpışmadan elde edilen verileri "düzleştirilmiş parçacık hidrodinamiği" (smoothed-particle hydrodynamics) adı verilen bir yöntemle simülasyona dönüştürdü. Simülasyonun hazırlanması için yaklaşık 250 saat harcandı.

Bilim insanları Dimorphos'un, Didymos asteroidinden kopan parçalardan oluşan ve zayıf yerçekimiyle bir arada duran bir yığın olduğunu belirtti. 

İsviçre'deki Bern Üniversitesi'nden Martin Jutzi, DART'ın asteroide çarpmasıyla Dimorphos'ta büyük bir krater oluştuğunu söyledi.

Jutzi, çarpışma sonucunda asteroidde yaklaşık 160 derecelik bir krater oluştuğunu, zayıf yerçekimi nedeniyle bunun zaman içinde genişlediğini söyledi. Bilim insanı, bu süreçte kraterin Dimorphos'un şeklini tamamen değiştirdiğini belirtti. 

Bern Üniversites'inden Sabina Raducan da "Dimorphos'un başlangıçta çikolatalı bir bonibona benzediğini düşünürseniz, şimdi sanki bir ısırık alınmış gibi görünüyor" dedi.

Avrupa Uzay Ajansı, DART aracının gerçekleştirdiği çarpışmanın yarattığı etkiyi daha yakından incelemek için Hera projesini başlatmıştı. Proje kapsamında ekimde fırlatılması planlanan Hera uzay aracının, Dimorphos ve Didymos'a Aralık 2026'da ulaşması öngörülüyor.  

Independent Türkçe, CNN, Space


Yapay zekanın ABD başkanlık seçimlerine etkisi olur mu?

Yapay zeka yaklaşan ABD seçimleri için bir tehdit oluşturabilir (Reuters)
Yapay zeka yaklaşan ABD seçimleri için bir tehdit oluşturabilir (Reuters)
TT

Yapay zekanın ABD başkanlık seçimlerine etkisi olur mu?

Yapay zeka yaklaşan ABD seçimleri için bir tehdit oluşturabilir (Reuters)
Yapay zeka yaklaşan ABD seçimleri için bir tehdit oluşturabilir (Reuters)

Yapay zekanın hızlı gelişimi, özellikle önümüzdeki Kasım ayında yapılması planlanan ABD başkanlık seçimleri yaklaşırken, bu teknolojinin politikaları etkilemek ve seçimlere hile karıştırmak için kullanılma olasılığı konusunda endişelere yol açtı.

ABD yakın zamanda bu konuyla ilgili pek çok olaya tanıklık etti. Onlardan bazıları şöyle: Başkan Joe Biden'ın sesinin kullanıldığı hileli telefon görüşmeleri, yapay zeka tarafından üretilen ve Donald Trump'ın rahmetli babasını kendisini eleştiriyormuş ve seçimlere katılmamasını tavsiye ediyormuş gibi gösteren bir video ve Georgia’da seçim hileleriyle mücadele etmek için geliştirilen bir araç.

Geçtiğimiz ay New Hampshire Başsavcısı, Biden'ın sesini taklit eden ve görünüşe göre insanları eyaletin ön seçimlerinde oy kullanmamaya teşvik eden bir robocall aracılığıyla seçmenleri bastırma girişimine yönelik bir soruşturma açıldığını duyurdu.

Telefon görüşmesinde, Demokrat Başkan’ın sesi taklit edilerek seçmenlere "Oylarınızı Kasım seçimleri için saklamanız çok önemli" dediği duyuluyor.

Bu olay sonucunda, ABD telekomünikasyon düzenleyicisi, yapay zeka programları tarafından üretilen seslerin kullanıldığı robocall'ları yasaklama kararı aldı.

sferb
Yapay zekanın seçimler üzerindeki etkisinden kaçınmak, yalnızca seçmenlerin gerçek ve sahte içeriği ayırt etme becerisine bağlı olabilir (Reuters)

Yaklaşık 10 gün önce, Trump'ın yeniden seçilmesini engellemek amacıyla 2019'un sonlarında ABD'nin önde gelen mevcut ve eski Cumhuriyetçi Parti liderleri tarafından kurulan siyasi bir organizasyon olan Lincoln Projesi, eski başkanın babası Fred Trump'ı gösteren yapay zeka tarafından üretilen bir video hazırladı ve yayınladı. Videoda Baba Trump 1999 yılında ölmüştü ve oğlunu eleştiriyor ve aşağılıyor gibiydi.

Videoda Fred’in Trump'a şöyle dediği görülüyor: "Donnie, bu işi batıracağını hep biliyordum. Ben her zaman bir aptal oldum."

Videoda eski başkanın iş anlaşmaları küçük düşürülmek istenirken ‘çocuklarının ondan nefret ettiği, özellikle de Ivanka'nın’ adını söyleyerek ailesiyle olan ilişkisi eleştiriliyor.

Konuyla ilgili olarak The Guardian gazetesinde bugün yayınlanan bir haberde Eagle AI adlı teknoloji şirketinin ‘Georgia eyaletindeki seçmen kayıtlarında, bir kişinin ölmüş birinin yerine oy kullanması ya da oy kullanma hakkına sahip olmayan bir kişinin oy kullanması gibi yaygın hataları doğrulamayı amaçlayan’ bir yapay zeka aracı geliştirdiği belirtildi.

Bu araç kamu ve özel verilerin bir kombinasyonunu kullanıyor ve bireylerin seçmen kayıtlarına itiraz etmelerini sağlıyor. Ancak eyalet yetkilileri bu aracın hatalı ve rahatsız edici olduğunu ve eyalet yasalarını ihlal edebileceğini söylüyor.

Yetkililer bu aracı ‘demokratik sürece karşı bir silah’ olarak görüyor ve oy kullanma ile ilgili artan zorlukların ve karmaşık süreçlerin uygun seçmenlerin oy kullanmasını engelleyebileceğini belirtiyor. Seçimlerin basit bir süreç olmak yerine, hantal bir yasal labirent haline geleceğini söylüyorlar.

Seçim uzmanları yukarıda bahsi geçen sorunların nadir olduğunu ve mevcut sistemler kullanılarak periyodik olarak incelenip ele alındığını söylüyor. Ancak Eagle AI CEO'su John W. Richards Jr. bu hataların çok ciddi olduğuna ve yaygın bir seçim sahtekarlığa yol açabileceğine inanıyor.

Trump defalarca 2020'de Georgia’da yapılan seçimlere hile karıştırıldığını iddia etmişti.

Bu yeni aracı eleştirenler, bunun Cumhuriyetçiler ya da aşırı sağcılar tarafından ABD genelinde oy kullanma yeterliliğinin sorgulanmasına yönelik çabaların çok küçük bir parçası olduğunu söylüyor.

dsvfd
Yapay zeka kullanımının seçimlerden önce gerçekten düzenlenip düzenlenmeyeceği belli değil (Reuters)

Tüm bu gerçekler, yapay zekanın yaklaşan ABD seçimleri için bir tehdit oluşturabileceği ve sonuçları etkileyebileceği yönündeki korkuları artırdı.

Geçtiğimiz hafta ABD Temsilciler Meclisi, yapay zekanın nasıl düzenlenebileceğini araştırmak üzere iki partili bir görev gücü oluşturdu. Ancak Kongre'deki partizan tıkanıklık ve ABD düzenlemelerinin yapay zekanın ilerleme hızının gerisinde kalması nedeniyle, bu teknolojinin kullanımının seçimlerden önce gerçekten düzenlenip düzenlenmeyeceği belirsiz.

Açık güvenceler olmadan, yapay zekanın seçimler üzerindeki etkisinden kaçınmak, yalnızca seçmenlerin gerçek ve sahte içeriği ayırt etme becerisine bağlı olabilir.

Facebook ve Instagram'ın sahibi olan Meta şirketi dün, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşan seçimlerle ilgili aldatıcı ve yanıltıcı yapay zeka içeriklerini ele almak üzere bir ekip oluşturacağını açıkladı.

Şirket, yapay zekanın seçmenleri kandırmak için nasıl kullanılabileceği konusunda endişeli olduğunu belirtti.

Bu duyuru, Meta'nın diğer büyük teknoloji şirketleriyle bu tür içeriklerle mücadele edilmesi gerektiğini tavsiye eden bir anlaşma imzalamasından iki hafta sonra geldi.

ChatGPT uygulamasının geliştiricisi OpenAI'nin CEO'su Sam Altman, ABD Kongresi'nin bir oturum komitesi önünde yaptığı açıklamada “Yeni nesil yapay zeka teknolojisinin ortaya çıktığı modeller kullanıcıları manipüle edebilir. Bu modellerin manipüle etme, ikna etme ve etkileşimli yanlış bilgi sağlama konusundaki genel yeteneği çok rahatsız edici" demişti.

ABD merkezli elektronik güvenlik şirketi Record Future'da bilgi analisti olan Alexander Leslie “Farkındalık ve eğitim yaygınlaştırılmazsa, bu teknolojiler ABD başkanlık seçimlerine yaklaşırken yakın bir tehlike haline gelecektir” dedi.

Singapur'daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi İletişim ve Enformasyon Fakültesi'nde yardımcı doçent olan Saifuddin Ahmed ise şunları söyledi:

“Yapay zekanın, özellikle de deepfake’in siyasi kampanyalara entegrasyonu geçici bir eğilim değil, aksine zaman içinde gelişmeye devam edecek bir eğilimdir.”

Bu teknoloji daha önce birçok ülkede siyasi partiler tarafından kullanıldı.

Güney Kore'deki 2022 seçimlerinde Halkın Gücü Partisi, o zamanki başkan adayı Yoon Suk Yeol için yapay zeka sistemi kullanarak dijital bir avatar yarattı ve seçmenlerle sanal olarak etkileşime girdi, gençlerle onların konuşma dilinde konuştu ve onlarla şakalaştı. Seçimlerde Yeol başarılı oldu.

Bu ay, diğer suçlamaların yanı sıra devlet sırlarını sızdırma suçlamasıyla geçen yıldan beri hapiste olan eski Pakistan Başbakanı İmran Han, yapay zeka tarafından üretilen bir video aracılığıyla destekçilerine seslenebildi ve seçim zaferini ilan etti.


Geleceğin teknolojisi: Tuzdan batarya projesine yatırım desteği

Lityum iyon bataryalara alternatif sunan sodyum iyon bataryalar, tuz madenlerinden çıkarılan maddelerden üretilebiliyor (Wollongong Üniversitesi/Paul Jones)
Lityum iyon bataryalara alternatif sunan sodyum iyon bataryalar, tuz madenlerinden çıkarılan maddelerden üretilebiliyor (Wollongong Üniversitesi/Paul Jones)
TT

Geleceğin teknolojisi: Tuzdan batarya projesine yatırım desteği

Lityum iyon bataryalara alternatif sunan sodyum iyon bataryalar, tuz madenlerinden çıkarılan maddelerden üretilebiliyor (Wollongong Üniversitesi/Paul Jones)
Lityum iyon bataryalara alternatif sunan sodyum iyon bataryalar, tuz madenlerinden çıkarılan maddelerden üretilebiliyor (Wollongong Üniversitesi/Paul Jones)

Bilim insanları mevcut teknolojilerden daha ucuz ve sürdürülebilir yeni nesil bataryalar geliştirmek üzere yeni ve büyük bir projeye başlamaya hazırlanıyor.

NaKlaR projesine sağlanan ve pazartesi günü duyurulan milyonlarca euroluk fon sayesinde araştırmacılar, sodyum iyon bataryaları daha verimli hale getirmenin yollarını araştıracak.

Akıllı telefonlardan elektrikli arabalara kadar her şeyde yer alan lityum iyon bataryaların aksine sodyum iyon bataryalar, bol miktardaki ucuz malzemelerden yapılabiliyor.

Tuz gölleri veya madenlerinden çıkarılabilen sodyum daha kararlı olma, daha kolay geri dönüştürülme ve aşırı ısınma riski taşımama gibi faydalar da sunuyor. Lityum iyon bataryalara kıyasla ana sınırlamaları enerji yoğunluklarının daha düşük olması fakat araştırmacılar, her yerde bulunan muadillerinden daha iyi performans gösterme potansiyeline sahip olduklarına inanıyor.

Almanya'daki Würzburg Üniversitesi İnorganik Kimya Enstitüsü'nden araştırmacıların yürüttüğü NaKlaR projesi, sodyum iyon bataryaların üretim sürecini en iyi hale getirmeye ve verimliliklerini iyileştirmeye çalışacak.

Araştırmacılar projenin başarılı olması halinde geliştirilen batarya teknolojisinin, bazı elektrikli araçlardaki lityum iyon bataryaların yerini almaya başlayabileceğini belirtiyor.

Julius-Maximilians-Universität (JMU) Würzburg Malzeme Sentezi Kimyasal Teknoloji Kürsüsü'nde bağımsız bir araştırma grubunun başındaki Dr. Guinevere Giffin şöyle diyor:

Daha kısa mesafelerde kullanılan daha küçük arabalar için uygunlar.

Geçen yıl Tokyo Bilim Üniversitesi'ndeki bilim insanlarından oluşan ayrı bir ekip, sodyum iyon bataryalarda bir atılıma imza atararak elektrotlarda "eşi benzeri görülmemiş performans" sağlamıştı.

Advanced Energy Materials adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışmada araştırmacılar, sodyum iyon bataryaların Güneş ve rüzgar çiftliklerindeki düşük karbon ayak izine sahip enerji depolama sistemleri de dahil bir dizi ticari uygulamada kullanılabileceğini belirtmişti.

Independent Türkçe


Bilim insanları zeki uzaylıların niye uzay yolculuğu yapamayacağını açıkladı

Reuters
Reuters
TT

Bilim insanları zeki uzaylıların niye uzay yolculuğu yapamayacağını açıkladı

Reuters
Reuters

Zeki uzaylı türleri var olsa bile bazı gezegenlerin getirdiği fiziksel kısıtlamaların onların uzaya seyahat etmelerini engelleyebileceği yeni bir araştırmada bildirildi. 

Journal of the British Interplanetary Society'de yayımlanan araştırma makalesinde, başka dünyalarda yaşayan uzaylı medeniyetlerin olasılığı ve uzayı keşfetme yeteneklerini etkileyebilecek faktörler değerlendirildi.

Araştırmada bir gezegenin kurtulma hızının, bir türün uzaya fırlatma yapmasına ve Güneş Sistemi'ni keşfetmesine izin vermede uyguladığı etkiye bakıldı.

Örneğin, Dünya'nın kurtulma hızı 11,2 kilometre/saniye yani 40 bin kilometre/saat hızın üzerinde. Bir roketin gezegenimizin yerçekiminden kurtulması için bu hıza ulaşması gerekiyor.  

Son çalışmalarda uzaylı yaşamına ev sahipliği yapabilecek potansiyel adaylar diye tanımlanan Süper Dünya gezegenlerinin çoğu çok daha yüksek kütle ve yerçekimine sahip.

Bu gezegenlerin kütleleri Dünya'nın 10 katına kadar çıkabilir yani üzerlerinde yaşayan herhangi bir zeki uzaylı medeniyeti çok daha yüksek kurtulma hızlarıyla başa çıkmak zorunda kalabilir.

Araştırmanın yazarı ve İspanya'daki Universidad del Atlántico Medio'da profesör olan Elio Quiroga, "Bu nedenle, bu gezegenlerde yaşayan zeki türlerin yalnızca fiziksel imkansızlık nedeniyle uzaya seyahat etmesi asla mümkün olmayabilir" dedi.

Dr. Quiroga, araştırmada Güneş Sistemi dışında bilinen bazı gezegenlerin olası kurtulma hızlarını hesapladı ve Ötegezegen Kaçış Faktörü (Fex) adı verilen bir ölçüt ortaya koydu.

Araştırmada, Fex değeri 2,2 olan bir gezegende uzay yolculuğunun pek mümkün olmayacağını savunuluyor.

Çalışmada, "2,2'den büyük Fex değerleri, ötegezegenin sakinleri için uzay yolculuğunu mümkün kılmayacaktır" dendi.

Dr. Quiroga, "Ne akla gelebilecek herhangi bir miktarda yakıt kullanarak gezegeni terk edebilirler ne de en azından bildiğimiz malzemelerle yapılmış uygun bir roket yapısı sürece dahil olan basınçlara dayanabilir" diye yazdı.

Sadece Süper Dünya'ları terk etmek değil aynı zamanda uzay aracının yeniden girişi de kayda değer zorluklar yaratır. 

Yaşamın var olabileceği tahmin edilen diğer bazı gezegen türleri arasında Dr. Quiroga'nın "akvaryum dünyalar" diye adlandırdığı ve türlerin okyanuslarda yaşayabileceği gezegenler bulunuyor.

Dr. Quiroga, böyle bir okyanus gezegeninde, balinaların Dünya'da bilgi paylaşmasına benzer şekilde araç kullanımı gerektirmeyen iletişimin uzak mesafeler arasında çok daha kolay gerçekleşebileceğini söyledi.

Çalışma, böyle bir dünyada yaşayan zeki bir türün iletişim cihazları oluşturmakta zorlanmayabileceğini savunuyor.

Dr. Quiroga, "Tamamen gelişmiş bir medeniyete ev sahipliği yapıyor olsa bile telekomünikasyon teknolojisi böyle bir dünyada asla ortaya çıkmayabilir" diye yazdı.

Independent Türkçe


Akıllı telefonlarda yapay zeka devri: Geleneksel uygulamalar tarihe karışıyor

Motorola'nın Adaptive Display konseptli telefonu akıllı saat olarak takılabilecek kadar esnek bir yapıya sahip (Motorola/ Lenovo)
Motorola'nın Adaptive Display konseptli telefonu akıllı saat olarak takılabilecek kadar esnek bir yapıya sahip (Motorola/ Lenovo)
TT

Akıllı telefonlarda yapay zeka devri: Geleneksel uygulamalar tarihe karışıyor

Motorola'nın Adaptive Display konseptli telefonu akıllı saat olarak takılabilecek kadar esnek bir yapıya sahip (Motorola/ Lenovo)
Motorola'nın Adaptive Display konseptli telefonu akıllı saat olarak takılabilecek kadar esnek bir yapıya sahip (Motorola/ Lenovo)

Bu hafta dünyanın en büyük telefon konferansında tanıtılan konseptlere göre akıllı telefonların yeni çağı, bileğe sarılabilen cihazların yanı sıra telefonlardaki geleneksel uygulamaların sonunu getirebilir.

Motorola ve Samsung, pazartesi günü Barselona'da düzenlenen Mobil Dünya Kongresi'nde (MWC) akıllı saat olarak da kullanılabilen esnek akıllı telefonlarını tanıtırken, Deutsche Telekom da standart uygulamalar yerine yapay zeka asistanını tercih eden bir telefon tanıttı.

Qualcomm Technologies ve Brain.ai'yla işbirliği içinde çalışan Deutsche Telekom'un "T-phone" cihazı, bir kullanıcının cihazlarıyla etkileşim kurma biçimini yeniden tasarlıyor. Ayrıca şirketin yetkilileri önümüzdeki 10 yıl içinde geleneksel uygulamaların modasının geçeceğini iddia ediyor.

Deutsche Telekom'un CPO'su Jon Abrahamson, "Yapay zeka ve Büyük Dil Modelleri (LLM) yakında mobil cihazların ayrılmaz bir parçası haline gelecek" dedi.

Bunlarla birlikte müşterilerimizin hayatlarını iyileştirecek ve kolaylaştıracağız... Bu, günlük yaşamda ihtiyaçları karşılayan ve dijital yaşamı basitleştiren gerçek bir yol arkadaşı.

Son yıllarda inovasyon eksikliği nedeniyle akıllı telefon satışları düşüş gösteriyor. 2016'da küresel sevkıyat 1,47 milyar adetle zirve yapmıştı. International Data Corporation'ın (IDC) son rakamları, bu rakamın geçen yıl sadece 1,17 milyar sevkıyata düştüğünü gösterdi.

Bu eğilim bazı analistlerin, dünyanın "akıllı telefonların zirve" dönemini çoktan geçtiğini ve üreticilerin artık sektörü yeniden oluşturmaya çalıştığını iddia etmesine yol açtı.

Yakın zamanda piyasaya sürülen diğer ürünler, akıllı telefon sonrası dönem için ekransız kenarlara sahip cihazlardan basit kare şekilli olanlara kadar çeşitli potansiyel yönler gösterdi.

Geçen ay Las Vegas'ta düzenlenen Tüketici Elektroniği Fuarı'nda yapay zeka girişimi Rabbit, müzik ve mesajlardan restoran rezervasyonları ve çevrimiçi alışverişe kadar her şeyi kontrol etmek için Amazon'un Alexa'sına veya Apple'ın Siri'sine benzer bir asistan kullanan bağımsız R1 cihazını tanıtmıştı. 

Rabbit R1'in yan tarafında bas-konuş düğmesi ve 360 derece dönebilen bir kamera bulunuyor (Rabbit//The Independent)
Rabbit R1'in yan tarafında bas-konuş düğmesi ve 360 derece dönebilen bir kamera bulunuyor (Rabbit//The Independent)

Apple, Samsung ve Huawei gibi önde gelen telefon üreticilerinin önümüzdeki yıllarda akıllı telefon serilerinde yükseltmeler yapmaya devam etmeleri bekleniyor olsa da üretken yapay zekanın kullanıcı deneyimi üzerinde bir etkisi olması muhtemel.

Qualcomm'un CEO'su Cristiano Amon yakın zamanda The Independent'a verdiği bir röportajda yapay zekanın, kullanıcıların telefonlarıyla olan ilişkilerini temelden değiştireceğine inandığını söyledi.

Amon, "Uygulama odaklı kullanıcı arayüzünde bu değişimi göreceğiz" dedi.

Üretken yapay zeka, insan ve uygulamalar arasındaki arayüz olacak. Sektördeki bir sonraki büyük değişimi, bulut ve cihaz tek bir bütün haline geldiğinde göreceğiz.

Independent Türkçe