Dünyanın en büyük deneysel nükleer füzyon reaktörü Japonya'da faaliyete başladı

"Avrupa ve Japonya'dan 500'den fazla bilim insanı ve mühendisle 70'den fazla şirket arasındaki işbirliğinin sonucu"

Naka'daki JT-60SA reaktörü böyle görüntülendi (AFP)
Naka'daki JT-60SA reaktörü böyle görüntülendi (AFP)
TT

Dünyanın en büyük deneysel nükleer füzyon reaktörü Japonya'da faaliyete başladı

Naka'daki JT-60SA reaktörü böyle görüntülendi (AFP)
Naka'daki JT-60SA reaktörü böyle görüntülendi (AFP)

Dünyanın en büyük operasyonel nükleer füzyon reaktörü, Japonya'nın Naka kentinde 1 Aralık'ta açıldı.

JT-60SA adlı reaktörün amacı füzyonun güvenli, büyük ölçekli ve karbonsuz bir enerji kaynağı olarak kullanılma imkanını araştırmak.

Bu deneylerin nihai hedefi, Güneş'teki nükleer füzyon sürecini taklit ederek sabit ve temiz enerji üretmek. İki hafif elementin nükleer reaksiyonlar sonucu birleşerek daha ağır bir element oluşturduğu sürece nükleer füzyon adı veriliyor.

Kömür, petrol, doğalgaz gibi tükenme tehlikesi taşıyan ve çevre için tehdit oluşturan fosil yakıtların aksine bu reaktörün işleyebileceği hammaddeler neredeyse sınırsız.

Ancak füzyon reaktörleri henüz hayata geçirilmekten çok uzak. Zira sıcaklığı milyonlarca dereceye ulaşan plazmayı yalnızca birkaç saniye sabit durumda tutabiliyor.

Dünyanın dört bir yanından araştırmacılar, üretimi için harcanan enerjiden daha fazlasını verecek ve içindeki plazmayı uzun süre boyunca koruyabilecek reaktörler kurmanın yollarını arıyor.

JT-60SA reaktörü de Avrupa Birliği (AB) ve Japonya'nın ortak projesi.

JT-60SA'nın proje lideri yardımcısı Sam Davis, cihazın "insanlığı füzyon enerjisine yaklaştıracağı" görüşünde.

Davis, "Bu, Avrupa ve Japonya'dan 500'den fazla bilim insanı ve mühendisle 70'ten fazla şirket arasındaki işbirliğinin sonucu" diye devam etti.

AB'nin enerji komiseri Kadri Simson da JT-60SA reaktörünün "dünyadaki en gelişmiş tokamak" olduğunu savundu ve operasyonların başlamasını "füzyon tarihi için bir dönüm noktası" diye niteledi.

Simson, "Füzyon, bu yüzyılın ikinci yarısında enerji sektörünün önemli bir bileşeni olma potansiyeline sahip" diye ekledi.

Büyük atılım ABD'den gelmişti

ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı'nın Ulusal Ateşleme Tesisi'nde geçen yıl yapılan deneyde ilk kez net enerji kazanımı yaratan füzyon reaksiyonun üretilebildiği açıklanmıştı.

Bu da bir füzyon reaktörünün, tarihte ilk defa, çalışması için harcanandan fazla enerji ürettiği anlamına geliyordu.

ABD'li araştırmacıların uzun süredir elde edilemeyen "ateşlemeyi" deneysel bir mini-reaktörde ilk defa gerçekleştirmesi çok büyük bir başarı olarak tarihe geçmişti.

Zira dünyanın dört bir yanında füzyon reaktörleri üzerine çalışan araştırmacılar, 70 yıldır uğraşmalarına rağmen verilen enerjiden daha fazlasını bir türlü elde edememişti.

 

Independent Türkçe, Guardian, Energy



Trump, Çin'in DeepSeek yapay zeka aracını ABD için bir 'uyandırma çağrısı' olarak değerlendirdi

Trump Miami'deki Cumhuriyetçi Parti Temsilciler Meclisi politika toplantısına katıldı (AFP)
Trump Miami'deki Cumhuriyetçi Parti Temsilciler Meclisi politika toplantısına katıldı (AFP)
TT

Trump, Çin'in DeepSeek yapay zeka aracını ABD için bir 'uyandırma çağrısı' olarak değerlendirdi

Trump Miami'deki Cumhuriyetçi Parti Temsilciler Meclisi politika toplantısına katıldı (AFP)
Trump Miami'deki Cumhuriyetçi Parti Temsilciler Meclisi politika toplantısına katıldı (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump dün, Çin'in düşük maliyetli yapay zeka modeli DeepSeek'i, Çin’in yapay zeka aracının piyasaya sürülmesiyle küresel teknoloji hisselerinin düşmesinin ardından ABD şirketleri için bir ‘uyandırma çağrısı” olarak tanımladı.

Miami'deki Cumhuriyetçi Parti Temsilciler Meclisi politika toplantısında konuşan Trump, “Çinli bir şirketin DeepSeek yapay zekası aracını piyasaya sürmesi, kazanmak için rekabet etmeye odaklanmamız gerektiği konusunda bizim endüstrilerimiz için bir uyandırma çağrısı olmalı” dedi. Bu şokun aynı zamanda Silikon Vadisi'ni daha düşük maliyetle inovasyon yapmaya itmesi açısından ‘olumlu’ olabileceğini belirten ABD Başkanı, “Milyarlar harcamak yerine, aynı çözüme ulaşacağınız umuduyla daha az harcayacaksınız” ifadelerini kullandı.

Çin’in DeepSeek yapay zeka aracını piyasaya sürmesi, yapay zeka endüstrisine yarı iletkenler sağlayan Amerikan şirketi Nvidia'nın tarihi bir kayıp yaşamasına ve hisselerinin yüzde 17 oranında düşmesiyle piyasa değerinde yaklaşık 600 milyar dolar kaybetmesine neden oldu. Çin'in doğusundaki Hangzhou kentinde bulunan DeepSeek adlı startup tarafından geliştirilen chatbot, küçük bir yatırım karşılığında ABD merkezli yapay zeka şirketleriyle rekabet edebileceğini gösterdi.

Geçtiğimiz hafta ikinci başkanlık dönemi için göreve başlayan Trump, Japonya merkezli SoftBank Group ve ABD merkezli OpenAI ve ChatGPT şirketleri öncülüğünde ABD'de bir yapay zeka altyapısı oluşturmak için 500 milyar dolarlık bir projeyi duyurmuştu.