Dinozorlarda tüyün evrimleşme süreci aydınlatıldı

"Gizli bir cevher gibi"

Yaklaşık bir köpek büyüklüğündeki Psittacosaurus'un, papağana benzer bir gagası vardı (Arşiv/Reuters)
Yaklaşık bir köpek büyüklüğündeki Psittacosaurus'un, papağana benzer bir gagası vardı (Arşiv/Reuters)
TT

Dinozorlarda tüyün evrimleşme süreci aydınlatıldı

Yaklaşık bir köpek büyüklüğündeki Psittacosaurus'un, papağana benzer bir gagası vardı (Arşiv/Reuters)
Yaklaşık bir köpek büyüklüğündeki Psittacosaurus'un, papağana benzer bir gagası vardı (Arşiv/Reuters)

Bilim insanları nadir rastlanan bir deri fosili sayesinde tüyün dinozorlardaki evrimine ışık tuttu. Bazı tüylü dinozorların derilerinin bir kısmının pulla kaplı olduğu ortaya çıktı.

Pek çok dinozorun tüyü olduğu bilinirken, kuşlar da bu canlılardan evrimleşti. Öte yandan pullu deriden tüylü olana geçiş hakkında bilim insanlarının elinde net bir resim yok. 

İrlanda'daki Cork Üniversitesi Koleji'nden bir ekip ve Çin'deki Nankin Üniversitesi'nden araştırmacılar bir dinozor derisini inceleyerek bu sürece dair bazı soruları cevapladı. 2021'de Nankin Üniversitesi'ne bağışlanan fosil, erken Kretase döneminde yaşayan tüylü bir dinozor olan Psittacosaurus cinsine aitti. Yaklaşık 120 ila 140 milyon yıl önceye denk gelen bu dönemde dinozorlar kuşlara evrimleşmeye başlamıştı.

Nadir bulunan bu deri örneğini ultraviyole ışık altında inceleyen bilim insanları göğüs ve karın kısmını kaplayan pullu deri parçalarıyla karşılaştı. Hakemli dergi Nature Communications'ta dün yayımlanan çalışmanın ortak yazarı Dr. Zixiao Yang "Fosil gerçekten gizli bir cevher gibi" diyerek şöyle ekliyor:

Deri sadece ultraviyole ışık altında, turuncu-sarı renkli çarpıcı bir parıltıyla görülebiliyor.

Araştırmacılar Psittacosaurus'un kuyruğunda kıl gibi sert ve kısa tüyler varken, vücudunun geri kalanının pulla kaplı olduğu sonucuna vardı. Bilim insanlarının elinde dinozorun tüylü bölgelerinin kalıntıları olmasa da bu kısımlardaki derinin kuşlara benzediğini düşünüyorlar. 
Görsel kaldırıldı.

Fosilleşmiş deri örneğinin alt kısmına tutulan ultraviyole ışık, dinozorun pullarını gözler önüne serdi (Zixiao Yang)


Makalenin kıdemli yazarı Prof. Maria McNamara "Keşfimiz bu kuş benzeri yumuşak derinin ilk başta sadece vücudun tüylü bölgelerinde geliştiğini, derinin geri kalanınınsa bugünkü sürüngenlerdeki gibi pullu kaldığını gösteriyor" ifadelerini kullanarak şöyle ekliyor:

Bu bölgesel gelişim aşınma, dehidrasyon ve parazitlere karşı koruma gibi temel cilt işlevlerini sürdürmüş olabilir.

Çin'de keşfedilen fosilleşmiş derinin camla aynı bileşikten meydana geldiğini gören araştırmacılar şaşkına döndü. Omurgalı canlıların fosillerinde bu şekilde korunmuş bir örneğe daha önce rastlamadıklarını belirten Dr. Yang "Muhtemelen gizli yumuşak dokulara sahip keşfedilmeyi bekleyen daha birçok fosil var" diyor. 

Fosilleşmiş tüy üzerine pek çok çalışma yapılmasına karşın bu şekilde deri örneklerine epey nadir rastlanıyor. Bu nedenle dinozorların pullu derilerinin tüylü bir yapıya dönüşme süreci, omurgalı canlıların evriminde aydınlatılmayı bekleyen bir dönem ve yeni araştırma önemli bir boşluğu dolduruyor. 

Independent Türkçe, Reuters, Popular Science, Science Daily, Nature Communications



Apple, Vision Pro gözlükleri nihayet ABD dışında da satışa çıkarıyor

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters
TT

Apple, Vision Pro gözlükleri nihayet ABD dışında da satışa çıkarıyor

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters

Apple, Vision Pro başlığını nihayet başka ülkelerde de satışa sunacak.

Şirket bu duyuruyu, başlığa güç veren VisionOS işletim sisteminin ilk büyük yazılım güncellemesini açıklarken yaptı.

Güncellemeler, Apple'ın geçen yıl Dünya Geliştiriciler Konferansı etkinliğinde başlığı piyasaya sürmesinden bir yıl sonra geldi. Vision Pro ilk olarak şubatta ABD'de piyasaya sürülmüştü.

Apple, başlığın 8 ülkeye daha geleceğini söyledi. Birleşik Krallık'taki (BK) fiyatı ABD'deki dolar fiyatıyla aynı olacak: 3 bin 499 sterlin (yaklaşık 145 bin TL).

Bu uluslararası dağıtım 28 Haziran'da Çin, Japonya ve Singapur'da başlayacak. Ardından başlık 12 Temmuz'da Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya ve BK'ye gelecek.

Vision Pro, uygulamaları ve yazılımı gerçek dünyanın üzerine, kullanıcının gözlerinin önüne yerleştiren ve kullanıcının gözleri, elleri ve sesiyle kontrol edilen bir başlık halindeki giyilebilir bir bilgisayar.

Başlıkta dahili hoparlörler bulunuyor ve ayarlanabilir bir kafa bandı kullanılarak takılıyor, bir kabloysa cihazdan kullanıcının cebine yerleştirilen bir pil takımına uzanıyor ve kullanıcıların bunu takarken hareket etmesini sağlıyor.

Apple, cihazın eğlence ve oyun alanlarında daha etkileyici deneyimler sunmanın yanı sıra kullanıcıların çalışabileceği ve başkalarıyla etkileşime geçebileceği yeni bir platform olarak tasarlandığını söylüyor.

Apple CEO'su Tim Cook konuyla ilgili şöyle konuştu: 

Apple Vision Pro'ya gösterilen ilgi olağanüstü ve uzamsal bilişimin büyüsünü dünya çapında daha fazla müşteriyle buluşturacağımız için çok heyecanlıyız. İster uygulamalar için sonsuz bir tuvalle çalışıp işbirliği yapmak, ister değerli anıları üç boyutlu olarak yeniden yaşamak, ister türünün tek örneği bir kişisel sinemada dizi ve film izlemek, ister hayal gücüne meydan okuyan yepyeni uzamsal deneyimlerin tadını çıkarmak olsun, daha fazla insanın imkansızın mümkün hale geldiğini görmesi için sabırsızlanıyoruz.

Apple, şubatta ABD'de piyasaya sürülmesinden bu yana Vision Pro için 2 binden fazla uygulamanın piyasaya sürüldüğünü ve 1,5 milyon iPhone ve iPad uygulamasının da başlıkla uyumlu olduğunu söylüyor.

Ajanslardan da yararlanılmıştır

Independent Türkçe