CNN, Rize'yi tanıttı: 'Türkiye'nin gizli ve muhteşem dağları... Buraya paldır küldür her yeri dolaşıp birkaç selfie çekmek için gelinmemeli'

Haberde "Yağışların fazla olduğu bölgede yaz sıcaklarından kaçanların tercihi yaylalar oluyor" ifadesi kullanıldı (Unsplash)
Haberde "Yağışların fazla olduğu bölgede yaz sıcaklarından kaçanların tercihi yaylalar oluyor" ifadesi kullanıldı (Unsplash)
TT

CNN, Rize'yi tanıttı: 'Türkiye'nin gizli ve muhteşem dağları... Buraya paldır küldür her yeri dolaşıp birkaç selfie çekmek için gelinmemeli'

Haberde "Yağışların fazla olduğu bölgede yaz sıcaklarından kaçanların tercihi yaylalar oluyor" ifadesi kullanıldı (Unsplash)
Haberde "Yağışların fazla olduğu bölgede yaz sıcaklarından kaçanların tercihi yaylalar oluyor" ifadesi kullanıldı (Unsplash)

CNN International, Feride Yalav-Heckeroth imzalı bir haberle Rize'yi dünyaya tanıttı. Farklı bölgelere seyahat etmeyi seven pek çok kişinin burayı bilmese de bakir dağların doğa tutkunlarını büyülediği ifade edildi. 

Rize'nin en çekici bölgesinin Çamlıhemşin olduğu belirtildi:

Sade konukevleri, daha yalın bir yaşam için kenti terk eden gençlerin işlettiği kafeler ve bu bozulmamış huzur alanından ilham alan sanatçılar bu bölgenin merkezinde.

Kaçkar Dağları'ndan akıp gelen Fırtına Deresi'nin güzelliğine dikkat çekilirken ormancılık, arıcılık ve hayvancılığın bölgedeki temel gelir kaynakları olduğu bildirildi. 

Buralarda çok fazla restoran seçeneği bulunmadığından konaklanacak yerlerin mıhlama, hamsili pilav ve sarma gibi bölgede popüler yiyeceklerle misafirlerini doyurduğu ifade edildi. Taze süt, yumurta, peynir, bal, reçel, ev yapımı ekmek ve bahçelerdeki sebzelerin lezzeti vurgulandı. 

Haberde dikkat çekilen bir başka unsursa yüksek rakımlara çıkmak için 4x4 tarzı güçlü araçlara duyulan ihtiyaç oldu. Yolların durumunun çok iyi olmaması da bir gerekçe olarak gösterildi. 

Konu Rize olunca Zilkale'ye de değinilmeden geçilmemiş. Trabzon'daki Sümela Manastırı'yla karşılaştırılan tarihi kalenin 14 veya 15. yüzyılda inşa edildiği belirtilirken bazı tarihçilere göre buranın Trabzon İmparatorluğu tarafından bir Ermeni şapeli olarak yapıldığı ifade edildi. 

İstanbul'dan Şenyuva köyüne taşınan Taşkın çiftinin burada açtığı üçüncü dalga kahveci de haberde yer buldu. Kendisinin buralı olduğunu belirten Elif Taşkın, "Rize'de sakin bir hayatın bize yeteceğini düşündüğümüzden evlendikten sonra burada yaşamaya karar verdik. 4 yaşındaki bir oğlumuz ve küçük bir arkadaş çevremiz var" deyip sözlerini şöyle sürdürdü:

Buradaki etkinlikler kısıtlı olsa da doğada olmak bir bütünlük hissi yaratıyor. Mayıs sonundan ekim ortalarına kadar dağ köylerini ziyaret sezonu sürüyor. Yerel kültür ve mutfağı gerçekten deneyimlemek için buralardaki misafir evlerinde kalmanızı öneririz. Ayrıca yerel rehberlerle yürüyüş yollarını keşfetmenizi ve zengin yerel kültürü deneyimlemenizi şiddetle tavsiye ederiz.

İstanbul merkezli sokak sanatçısı No More Lies da haberdeki isimlerden biri oldu. Rizeli sanatçı, çocukluğundan beri yazları memleketinin dağlarında geçirdiğini belirterek "İstanbul'dan gelen arkadaşlarım günlerce evimden ayrılmadı. Manzara ve sessizlik onlara yetti" dedi.

Turizmin Ayder'i bozduğunu söyleyen sanatçı, buranın yerine bakir Elevit, Amlakit ve Hazindağ yaylalarını önerdi. 

Bitki ressamı Işık Güner de Barselona ve İstanbul gibi kentlerde yaşadıktan sonra 2015'te Rize'ye yerleştiğini anlattı:

Buraya paldır küldür her yeri dolaşıp birkaç selfie çekmek için gelinmemeli. Yaylada biraz kalınmalı, havası gerçekten içe çekilmeli, doğanın kokuları alınmalı ve kaynaklarından su içilmeli. Belki o zaman nerede olduğunuzu anlayıp bu harika doğanın parçası olabilirsiniz.

 

Independent Türkçe, CNN International



CERN'den tarihi keşif: Yeni parçacık Xi-cc-plus nedir?

İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)
İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)
TT

CERN'den tarihi keşif: Yeni parçacık Xi-cc-plus nedir?

İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)
İki tılsım kuarkı ve bir aşağı kuarktan oluşan yeni parçacık, ortalama bir protondan 4 kat daha ağır (CERN)

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nden (CERN) bilim insanları, yeni bir parçacık keşfetti. Çok nadir türdeki yeni parçacık, atom çekirdeğindeki bağlantıları anlamada kritik bir gelişmeye işaret ediyor.

Atomların çekirdeğini oluşturan proton ve nötronlar, baryon denen parçacıklardan meydana geliyor.

Maddenin temel yapıtaşları kuarkların üçünün bir araya gelmesiyle baryonlar ortaya çıkıyor. Kuarkların ise her biri farklı kütleye, elektrik yüküne ve kuantum özelliklerine sahip 6 türü var: aşağı, yukarı, tılsım, acayip, alt ve üst.

Bunların farklı kombinasyonlarda bir araya geldiği pek çok baryon türü olduğu tahmin ediliyor. Ancak kararlı protonların aksine kararsız ve kısa ömürlü olanları gözlemlemek son derece zor.

CERN'ün Cenevre yakınlarında yer alan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, bunları gözlemleyerek maddenin sırlarını açığa çıkarmaya çalışıyor. 

Yerin derinliklerindeki çarpıştırıcı, yüksek enerjili parçacıkları ışık hızına yakın hızda çarpıştırarak kararsız baryonların bozunmasına yol açıyor. Bilim insanları bunun sonucunda üretilen daha kararlı parçacıkları tespit ederek asıl parçacığın özelliklerini anlayabiliyor.

CERN, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nın bu sayede 80. parçacığını saptadığını dün (17 Mart) yaptığı açıklamada duyurdu.

"Xi-cc-plus" isimli parçacık, iki tılsım ve bir aşağı kuarktan oluşuyor. Buna karşılık kararlı proton, iki yukarı ve bir aşağı kuarktan meydana geliyor.

Bu nedenle ortalama bir protondan yaklaşık 4 kat daha ağır olan yeni baryon, atomaltı parçacıklar arasında son derece özel bir yere sahip.

Bilim insanları yeni parçacığın, kuantum mekaniğinin tuhaf davranışlarını daha iyi anlamaya katkı sunmasını umuyor.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nın LHCb adlı alt kuark deneyinin sözcüsü Vincenzo Vagnoni şu ifadeleri kullanıyor:

Bu, LHCb dedektöründe 2023'te biten iyileştirmelerden sonra tanımlanan ilk yeni parçacık ve iki ağır kuarklı bir baryonun gözlemlendiği ikinci örnek; ilki yaklaşık 10 yıl önce LHCb tarafından gözlemlenmişti.

2017'de iki tılsım ve bir yukarı kuarktan oluşan başka bir parçacık tespit edilmişti. Yeni parçacığın, bundan 6 kat daha kısa bir yaşam süresine sahip olduğu tahmin edildiğinden gözlemlenmesi çok daha zordu.

Bilim insanları Xi-cc-plus'ın parçalanmadan önce saniyenin trilyonda birinden bile daha kısa süre var olduğundan şüpheleniyor.

Bulgular, özellikle güçlü nükleer kuvveti daha iyi anlamaya yardımcı olabilir. Bu kuvvet, basit bir benzetmeyle, tıpkı lastik bantların gerilmesi gibi parçacıklar arasındaki mesafe arttıkça zayıflamak yerine güçlenen bir etki gösterebilir. Yeni parçacık, bu kuvvetin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir.

Manchester Üniversitesi'nden fizikçi Prof. Chris Parkes, "Bu parçacıklar hakkında ne kadar çok şey öğrenirsek, güçlü kuvvet hakkında da o kadar çok şey öğrenebiliriz ve bu, protonlarımızı ve nötronlarımızı bir arada tutan güçlü kuvvetin aynısı" diyor.

Independent Türkçe, Science Alert, CERN, Guardian


İlk kez bir tilki, kurt avlarken görüldü

Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)
Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)
TT

İlk kez bir tilki, kurt avlarken görüldü

Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)
Kurt yavrusuna saldıran kızıl tilki (Current Zoology)

Bilim insanları ilk kez bir kızıl tilkinin bir kurt yavrusunu avladığını belgeledi ve bu, iki akraba tür arasındaki güç dengesine dair bilinenleri altüst etti.

Kurtlar genellikle çok daha büyüktür ve zaman zaman tilkileri öldürdükleri biliniyor ancak  bunun tersi daha önce bilimsel kayıtlara geçmemişti.

Ta ki İtalya'daki bir doğa koruma alanından gelen video görüntülerinde kızıl tilkinin kurt yavrusuna ininde saldırıp öldürdüğü görülene kadar.

İtalya'daki Sassari Üniversitesi'nden araştırmacılar, Roma'nın eteklerindeki koruma altındaki bir alan olan Castelporziano Başkanlık Arazisi'nde kurtların nasıl hareket ettiğini inceliyordu ve kurtların yavrularını nasıl büyüttüğünü izlemek için bir yuva alanına hareket algılayıcı kameralar yerleştirmişti.

Bir gece, kameralardan biri bir kızıl tilkinin yuvanın girişini kurcaladığını ve tanımlanamayan yiyecek artıklarını yediğini kaydetti. Daha sonra içeri girdi ve canlı bir yavruyu dışarı sürükledi.

Kurt yavrusu kurtulmayı başardı ve inine geri kaçtı ancak tilki ikinci kez içeri girdi ve yavruyu alıp götürürken görüldü.

Araştırmacılar, yavrunun görüntülerde bir daha görülmemesi nedeniyle tilkinin onu öldürüp yediğinin varsayılabileceğini söyledi.

Current Zoology adlı akademik dergide yayımlanan çalışmada, "Bu çalışmada, kızıl tilkinin yaklaşık bir aylık bir kurt yavrusuna tekrar tekrar saldırdığı ve muhtemelen onu avladığına dair ilk video kaydıyla belgelenmiş kanıtı sunuyoruz; bu, iki tür arasında doğrudan avlanma etkileşimine dair yeni bir gözlem niteliği taşıyor" diye yazdılar.

Daha sonra çok daha fazla sayıda kayıtta yalnızca tek bir yavru tespit edildi, bu da dolaylı olarak kızıl tilkinin yavruyu avladığını doğruluyor.

Olayın ardından kurt sürüsü muhtemelen in bölgesi deşifre olduğu için burayı kalıcı olarak terk etti.

Bilim insanları, tilkinin davranışının özellikle şaşırtıcı olduğunu çünkü bu bireyin ormanlık yaşam alanında genç geyikler de dahil bol miktarda başka yiyecek bulunduğunu söyledi.

Bunun muhtemelen kızıl tilkilerin "aşırı fırsatçı beslenme stratejisinin" bir örneği olduğunu belirttiler.

"Gözlemimiz, kurt yavrularını etkileyen bilinen düşmanca etkileşimlerin kapsamını genişletiyor ve hatta orta büyüklükteki etçil memelilerin bile bu süper avcının üreme performansına doğrudan baskı uygulayabileceğini gösteriyor" diye yazdılar.

Bu tekil gözlem, tilki - kurt etkileşimlerine dair yeni bir içgörü sunuyor ve daha fazla araştırma gerektiren beklenmedik davranışları yakalamada saha tabanlı izlemenin değerini vurguluyor.

Independent Türkçe


Uzmanlar ketojenik diyetin egzersizle birleşince sağladığı faydayı açıkladı

Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)
Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)
TT

Uzmanlar ketojenik diyetin egzersizle birleşince sağladığı faydayı açıkladı

Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)
Ketojenik diyet genellikle hızlı kilo vermek isteyenler tarafından tercih ediliyor (Unsplash)

Bilim insanları ketojenik diyetin egzersizle birlikte uygulandığında çeşitli faydalar sağlayabileceğini tespit etti.

Adını, vücudun şeker yerine yağ yakmasını sağlayan metabolik durum ketozisten alan ketojenik diyet; tam yağlı süt ürünleri, et ve kuruyemiş gibi gıdalara dayanıyor. Buna karşılık tahıllar, patates ve pirinç gibi karbonhidrat bakımından zengin gıdalardan kaçınılıyor.

Bu beslenme biçimi, yüksek yağ ve düşük karbonhidrat içeriği nedeniyle tartışmalara yol açıyor.

Öte yandan bazı araştırmalar, ketojenik diyetin kan şekeri seviyelerini düşürebileceğine işaret ediyor.

Virginia Tech Carilion Tıp Fakültesi'nden fizyolog Sarah Lessard ise, kan şekeri yüksek kişilerin, egzersizin sağladığı faydalardan yeterince yararlanamadığını saptamıştı. Bu kişilerin kasları, egzersiz sırasında oksijeni verimli şekilde kullanamıyordu.

Lessard ve ekibi hakemli dergi Nature Communications'ta yayımlanan yeni çalışmada ketojenik diyetin bu sorunu çözüp çözemeyeceğini araştırdı.

Çalışmada yüksek kan şekerinden muzdarip fareler çok sıkı bir ketojenik diyete sokuldu ve kan şekeri seviyelerinin normale döndüğü görüldü.

Ancak daha dikkat çekici bulgu, 8 haftalık diyetin ardından egzersizin bu olumlu etkileri daha da artırmasıydı. Farelerin aerobik kapasitesi, yani egzersiz sırasında oksijeni kullanma becerisi arttı, kasları ise yorgunluğa daha dayanıklı ve oksijen açısından daha zengin hale geldi.

Lessard, "Ketojenik diyete başladıktan bir hafta sonra kan şekerleri tamamen normale döndü, sanki hiç diyabetleri yokmuş gibiydi" diyerek ekliyor:

Zaman içinde diyet, farelerin kaslarının yeniden yapılanmasını sağladı, onları daha oksidatif hale getirdi ve aerobik egzersize daha iyi tepki vermelerini sağladı.

Bulgular, ketojenik diyetin özellikle egzersizle birlikte uygulandığında fayda sağlayabileceğine işaret ediyor.

Bilim insanları, sağlıklı kalmak için ne tek başına düzgün beslenmenin ne de yalnızca egzersizin yeterli olduğunu, asıl etkinin ikisi birlikte uygulandığında ortaya çıktığını vurguluyor.

Öte yandan yeni çalışmanın fareler üzerinde yürütülmüş olması gibi önemli bir sınırlılığı da var. Araştırmacılar daha sonraki aşamada bulguları insanlar üzerinde de test etmeyi planlıyor.

Ayrıca çalışmadaki farelerin aerobik kapasitesi artsa da egzersiz performansının yükselmediği görüldü. Bu durum karbonhidrat eksikliğinden kaynaklanabilir zira bu besinler eklendiğinde farelerin performansı arttı.

Lessard ketojenik diyeti uygulamanın zor olduğuna da değiniyor. Akdeniz diyeti gibi daha rahat bir beslenme düzenini tercih etmek kan şekeri seviyelerini düşürmeye yarayabilir.

Fizyolog, "Önceki çalışmalarımız, kan şekerinizi düşürmek için kişiyle doktorunun birlikte belirlediği farklı stratejilerin işe yarayabileceğini gösteriyor" diyor.

Independent Türkçe, Science Alert, EurekAlert, Nature Communications