Londra’daki ünlü Harrods mağazasının ve İngiltere Premier Ligi’nde mücadele eden Fulham Futbol Kulübü’nün eski sahibi Mısırlı iş insanı Muhammed el-Fayed’in yaşamını yitirdiği haberi, Arap ve Batı basınında manşetlerde yer aldı.
94 yaşında ölen Fayed’in cenazesi cuma günü, Londra’daki Regents Park’ta bulunan camide ailesi ve çok sayıda yakınının katılımıyla kaldırıldı. Fayed ismi ile ilgili tartışma, Muhammed el-Fayed’in oğlu Dodi el-Fayed ile Prenses Diana’nın birlikteliğinden kaynaklanıyordu. Kocasıyla trajik bir hayat yaşayan Diana, boşandıktan sonra Dodi el-Fayed ile birlikte oldu. Çift, 1997’de bir trafik kazasında yaşamını yitirdi.
Muhammed el-Fayed’in vefatından kısa bir süre sonra aile üyelerinden Ashraf Haider, Facebook hesabından yaptığı açıklamada “Eşimin dedesi, Mısırlı iş insanı Muhammed el-Fayed vefat etti... Şüphesiz ki biz Allah’tan geldik ve hiç şüphesiz yine O’na döneceğiz” ifadesini kullandı. Aileden de şu açıklamada bulunduldu:
“Mohamed Al-Fayed’in, çocukları ve torunları, sevgili kocası, babaları ve büyükbabaları Muhammed’in 30 Ağustos 2023 Çarşamba günü huzur içinde vefat ettiğini duyurur.”
Aile üyeleri ayrıca şu an mahremiyetlerine saygı gösterilmesini istedi.
Fayed’in yerine İngiliz furbol kulübü Fulham’ın başına geçen Shahid Khan “Fulham'daki herkes adına, Muhammed el-Fayed'in ailesine ve arkadaşlarına en içten taziyelerimi sunuyorum” açıklamasında bulundu. Fulham’ın, Fayed döneminde İngiltere Premier Ligi'ne çıktığını ve Avrupa Ligi finaline yükseldiğini belirtti.
Tartışmalı milyarder, sıklıkla açık sözlü tarzı, Muhafazakar Parti’yle gerilimi, Harrods’u satın alması, Fulham ve Paris’teki Ritz Oteli’nin mülkiyetine sahip olması ile tanınıyor. Harrods çeşitli taraflar arasındaki yoğun rekabetin ardından 8 Mayıs 2010’da 1,3 milyar pound ile Katar Holding’e satıldı. Fayed’in imparatorluğu gemicilik, emlak, bankacılık, petrol, perakende ve inşaat gibi çeşitli sektörleri içeriyordu. Kendisi aynı zamanda da önde gelen bir hayırseverdi. Vakfı, Londra, Tayland ve Moğolistan’daki çocuklara yardımlarda bulundu. Fayed ve kardeşi, 1979 yılında Ritz Oteli’ni, bundan altı yıl sonra da uzun ve çetin bir mücadelesinin ardından Harrods’u satın aldı.
Muhammed el-Fayed, 1929 yılında İskenderiye’de doğdu ve ticaret hayatına Mısır’da başladı. Ardından gayrimenkul ve geliştirme alanında uzmanlaşmak için 1960 yılında Dubai’ye taşındı. 1975 yılında İngiltere’ye taşınarak Paris’te Ritz otelini, 1985 yılında da Londra’da ünlü Harrods’u satın aldı.
Kendisi defalarca İngiliz vatandaşlığı almayı denedi. Britanya’daki yoğun yatırımlarına rağmen başvurusu her seferinde reddedildi. Wikipedia’daki biyografisi ve kendisi hakkında dolaşan bilgilere göre yetkililer tarafından İngiliz vatandaşlığının verilmemesinin nedeni ‘Fayed’in dürüst olmaması ve servetinin kaynağına ilişkin bilgi eksikliği’ olarak gösterildi.
Fayed, İngiliz pasaportu alamayınca 2002 ortalarında İsviçre’ye yerleşti ve Bern’de ikamet etti. Cenevre Kantonu’nun yabancılar hariç olmak üzere veraset vergisini kaldırma kararı sonrasında ailesiyle birlikte Monako Prensliği’nde daimi ikamet hakkı aldı. ABD’liler ve Fransızlar hariç, gelir vergisinden, servet vergisinden ve veraset vergisinden tamamen muafiyetle ilgili olarak, zenginler açısından dünyanın ‘en iyi vergi kanunlarına’ sahip olan Monako Prensliği’nden yararlandı. Fayed ayrıca St. Tropez’de bir villa ve Fransa’da bir yata sahipti.
Dodi kazası ve Prenses Diana
Muhammed el-Fayed Şubat 1998’de, Prenses Diana ve oğlu Dodi Al-Fayed’in öldüğü araba kazasını komplo olarak niteledi. Daha sonra bunun Edinburgh Dükü Prens Philip’in talimatıyla İngiliz Gizli Servisi tarafından düzenlendiğini öne sürdü. Fransız adli soruşturmasının iddiaları reddetmesi karşısında Fayed, Neil Hamilton tarafından kendisine karşı bir hakaret davası açıldığını belirterek karara itiraz etti. Britanya’nın Paget Operasyonu (İngiliz Metropolitan Polis Teşkilatı’ının soruşturması 2006’da sonuçlandırıldı) komploya dair hiçbir kanıt bulamazken, Fayed operasyonla ilgili 175 komplo iddiası sundu.
2 Ekim 2007’de, Diana ve Dodi’nin ölümlerine ilişkin Yargıç Scott Baker liderliğindeki bir başka soruşturma Londra’daki Kraliyet Adalet Divanı’nda başladı ve 2004’te başlatılan orijinal soruşturmanın devamı niteliğinde altı ay sürdü.
Fayed, Edinburgh Dükü’nü, Prenses Diana'nın kız kardeşi Sarah McCorquodale’u, Galler Prensesi’ni ve diğerlerini öldürmeye yönelik komplo kurmakla suçladı. Bunun prensesin bir Müslümanla (oğlu Dodi) evlenmesi fikrine dayanamamalarından kaynaklandığını öne sürdü. Fayed, Mayıs 2001’de şok edici bir açıklama yaparak, Daily Express’e ilk kez Prenses Diana’nın hamile olduğunu ve bunu bilen tek kişinin kendisi olduğunu söyledi. Ancak sorgulanan soruşturma tanıkları, Fayed’in belirttiği üzere prensesin hamile olmadığını ve olamayacağını, dolayısıyla bu tanıkların komplonun bir parçası olabileceğini aktardı.
Daha sonra Fayed’in avukatları, soruşturma sırasında Edinburgh Dükü’nün veya İngiliz istihbarat servisinin Diana veya Dodi’yi öldürmeye yönelik herhangi bir komploya dahil olduğunu kanıtlayan doğrudan bir kanıt olmadığını itiraf etti. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Scotland Yard’daki kıdemli bir dedektif ve Fayed’in müfettişi de 14 Şubat 2008’de, 1997’den bu yana beş yıl boyunca Fayed’in kendisine verdiği güvenceler dışında hiçbir cinayet delili olmadığını itiraf etmek zorunda kaldı. Fayed’in prensesin hamileliği ve çiftin nişanlanmasıyla ilgili iddialarına dair hiçbir kanıt bulunmadığını da kabul etti. Jüri 7 Nisan 2008’de Diana ve Dodi’nin, sarhoş sürücü Henri Paul’un ve onları takip eden araçların aşırı hız ve ağır ihmali nedeniyle ‘öldüğüne’ karar verdi.
