Yapay zeka ilaçları tatlandıracak

Bilim insanları ilaçların tadını iyileştirmek için yapay zeka kullanıyor Bir tat tahmin modeli oluşturmak için elektronik dil tarafından veri toplanıyor

Uzmanlardan oluşan bir ekip son zamanlarda ilaçları daha kabul edilebilir hale getirmek daha önce görülmemiş bir hızda çalışıyor. (Reuters)
Uzmanlardan oluşan bir ekip son zamanlarda ilaçları daha kabul edilebilir hale getirmek daha önce görülmemiş bir hızda çalışıyor. (Reuters)
TT

Yapay zeka ilaçları tatlandıracak

Uzmanlardan oluşan bir ekip son zamanlarda ilaçları daha kabul edilebilir hale getirmek daha önce görülmemiş bir hızda çalışıyor. (Reuters)
Uzmanlardan oluşan bir ekip son zamanlarda ilaçları daha kabul edilebilir hale getirmek daha önce görülmemiş bir hızda çalışıyor. (Reuters)

Bilim insanları, çocuk ilaçlarının tadını iyileştirmek için yapay zeka kullanıyor.

Kötü tat, sadece günlük hayatta değil, HIV için antiretroviraller ve tüberküloz için antibiyotikler gibi uzun vadede alınması gereken ilaçlara uyum konusunda da çocukların ilaç almasının önündeki en önemli engellerden birini teşkil ediyor.

Bu durum genellikle tedavi başarısızlığı ve komplikasyonların yanı sıra antimikrobiyal direncin (AMR) artmasına da yol açabiliyor.

Ancak şimdi University College London'daki uzmanlardan oluşan bir ekip, ilaçları daha lezzetli hale getirmek için çalışıyor.

Şarku’l Avsat’ın The Telegraph'dan aktardığı habere göre elektronik dil adı verilen sistem tarafından toplanan veriler, tadı tahmin etmek üzere bir yapay zeka modeli oluşturmak için kullanılıyor.

Yeni model, bir ilacı tadı belirleyen bir dizi kimyasal tarife ayırıyor ve acılık seviyelerini tahmin etmek için bunu haritalamak üzere eğitiliyor.

University College London Küresel Sağlık İşletme Okulu'nda yardımcı doçent olan Dr. Hind Abdülhakim: “Kimyasal bileşimi, moleküler yapıyı ve tadı acı yapan diğer fiziko-kimyasal faktörleri anlamaya çalışmak için bir makine öğrenimi algoritması çalıştırıyoruz ve bir ilişki olup olmadığını anlamaya çalışıyoruz" dedi.

"En başta çocuklarla ilgili bir sorun."

Algılanabilen diğer tat nitelikleri arasında tuzlu, tatlı, ekşi, acı ve diğerleri de bulunuyor.

Acılık çalışmanın ana odak noktasında yer alıyor çünkü hastaların ilaçlarına uyma olasılığını azaltan bir tat olarak öne çıkıyor.

Yapay zeka, ilaç geliştirmenin ilk aşamalarında insan tadım denemelerine duyulan ihtiyacı ortadan kaldırarak ilaç geliştirme sürecini hızlandıracak.

Nihayetinde, Yapay zekanın elektronik dile bile ihtiyaç duymayacağı umuluyor.

Tipik olarak, ilaçlar tat denemelerinde test edilmeden önce bir laboratuvarda değerlendiriliyor ve bir tat derecesi veriliyor ancak bu zaman alıcı ve pahalı olabiliyor

Geliştirilmekte olan yapay zeka modeli açık erişimli bir araç olacak ve yaygın olarak kullanılan ilaçların lezzetine ilişkin verilerden faydalanabilecek.

HIV veya diyabet ilaçları da dahil olmak üzere birçok uzun etkili ilaç için tat, insanların reçete edilen rejime bağlı kalma olasılıkları açısından en önemli faktörlerden biri.

Bu, özellikle yaşlılar ve çocuklar gibi hassas gruplar için daha büyük önem taşıyor.

Abdülhakim şöyle diyor: “Bu çocuklar için özel bir sorun, çünkü tat alma duyuları yüksek. Kronik ilaçlarda, uyumu etkilediği için mesele sadece çocuğun seçici olmasıyla ilgili olmuyor.”

Avrupa Birliği'nde yapılan bir araştırmada, 10-18 yaş arası çocukların yüzde 63'ü ilaçların tadının kötü olmasını bir engel olarak tanımlıyor.

Abdülhakim, “Bu HIV gibi uzun süreli hastalıklar için bir sorun. Antretroviral ilaçların tadı güzel değil. Dolayısıyla, bir hasta hayatının geri kalanında her gün bu hapları almak zorundaysa, özellikle de çok genç yaşta almaya başladıysa, bu çok daha büyük bir sorun oluyor. Harika bir ilaç olsa bile, hasta almazsa işe yaramayacaktır."

Antibiyotik tedavisine uyum, tedavinin tam olarak uygulanmaması halinde antimikrobiyal direnç riski göz önüne alındığında özellikle büyük gereklilik arz ediyor.



Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
TT

Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)

Fransa'nın First Lady'si Brigitte Macron'un, eşinin "psikanalize ihtiyaç duyduğunu" düşündüğü bir biyografide iddia edildi.

Deneyimli gazeteci Catherine Nay'in kaleme aldığı Ce pays dont le prince est un enfant (Prensi Bir Çocuk Olan Bu Ülke) isimli yeni kitap, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çocukluğuna odaklanıyor.

Çiftin yanı sıra Macron'un ailesi ve arkadaşlarıyla yapılan görüşmelere dayanan biyografi, Macron'un merhum büyükannesiyle yakın ilişkisini ve eşiyle romantik birlikteliğini ele alıyor. İlişkileri başladığında 39 yaşındaki Brigitte, 15 yaşındaki Emmanuel'in öğretmeniydi.

Daily Mail ve Times'da yer alan alıntılara göre Nay, Macron'un hâlâ büyükannesinin yasını tuttuğunu ve yazara, "Hâlâ büyükannemin ruhuyla yaşıyorum" dediğini aktarıyor.

Eşinin ise daha sert bir değerlendirmede bulunarak gazeteciye, "Emmanuel hâlâ büyükannesini gömemedi. Onun yerini bile dolduramadı. Psikanalize ihtiyacı var" dediği bildiriliyor.

Bu yorumlar, Macron çiftinin ilişkisinin yoğun şekilde mercek altına alınmasından yaklaşık 18 ay sonra geldi. Çift, Vietnam'daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu kameralara yakalanmıştı.

Macron, eşiyle "şakalaştıklarını" iddia etse de önceki aylarda çıkan haberlere göre Brigitte, sürgündeki İran asıllı Fransız aktris Gülşifte Ferahani'nin eşine gönderdiği bir mesajı görünce öfkelenmişti.

Çiftin evliliklerinde sorun yaşadığına dair iddialar, Florian Tardif'in bu yıl yayımlanan Un Couple (Presque) Parfait (Neredeyse [Mükemmel] Bir Çift) adlı kitabında ortaya atılmıştı.

cdsfvgthy
Geçen yıl Vietnam’daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu an kameraya yakalanmıştı (Reuters)

Nay'in biyografisinde Fransa Cumhurbaşkanı'nın, insanları yönetmekte ve hatalarını kabul etmekte zorlanan bir adam olarak anlatıldığı bildiriliyor.

Büyükannesi Manette'in cumhurbaşkanının hayatındaki etkisine odaklanan yazar, emekli okul müdiresinin ona Fransız klasiklerini yüksek sesle okumayı öğrettiğini belirtiyor. 14 yaşındayken bir kızla çıkmaya başladığında büyükannesi buna itiraz etmiş ve o da "Artık kızlara bakmayacağım" diye söz vermiş.

Macron'un gazeteciye, "Ben hâlâ çocuğum" dediği aktarılıyor. Ardından Nay'e göre Macron, 2025'te yazar Emmanuel Carrere'ye şunları söylemiş: 

Hiç ergen olmadım. Ergenleri sevmem. Onları anlamıyorum. Eşim anlıyor.

sdsrgth
Macron, Fransa'da devam eden protestolara yönelik tutumu nedeniyle eleştirilere maruz kalıyor (AFP)

Kitaptaki Macron değerlendirmesi, yüzbinlerce vatandaşın sokaklara dökülmesiyle cumhurbaşkanının zorlu bir yıl geçirmesinin ardından geliyor. Yaşam maliyetleri, kamu hizmetleri ve eğitim konularında patlak veren gösteriler, Fransa'nın yıllardır gördüğü en şiddetli toplumsal kargaşayı tetikledi.

Kargaşa o kadar ciddi boyutlara ulaştı ki Fransa, pazartesi günü havai fişek satışını ve kullanımını geçici olarak yasakladı. Bir dizi protesto ve okul ablukası sırasında havai fişeklerin polise karşı veya okulların yakınında kullanılması üzerine bu karar alındı. Fransa İçişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, yasağın 27 Kasım'a kadar geçerli olduğunu belirtti.

Gelecek yıl Fransa'da Macron'un yerine geçecek kişiyi belirlemek üzere yapılacak seçimlerde, radikal sağcı siyasetçi Marine Le Pen'le radikal solcu aday Jean-Luc Melenchon başa baş bir mücadeleye girebilir.

Independent Türkçe


Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
TT

Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)

GLP-1 bazlı diyabet ve zayıflama ilaçlarının riskleri arasında kas kaybının yer aldığı biliniyor. Uzmanlar, bu hapları veya iğneleri kullanan kişilerin vücutlarını güçlü tutmak için ağırlık kaldırmasını öneriyor.

Ancak yeni bir araştırma, ağırlık antrenmanının hastaların kas kütlesinin yalnızca küçük bir bölümünü koruduğunu gösteriyor.

Eli Lilly'nin Zepbound veya Mounjaro ilaçlarını kullanırken 9 ay boyunca ağırlık kaldıran 120 yetişkinin yarısı, ağırlık kaldırmayanlarla aynı miktarda kilo verdi. Ancak Avustralyalı araştırmacılar çarşamba günü The Washington Post'a (WP) yaptıkları açıklamada, ağırlık kaldırarak sadece yaklaşık yarım kilo kası koruyabildiklerini söylüyor.

Asıl kazanımları genel kuvvetlerinde elde ettiler. Spor salonuna gidenler hem üst hem de alt vücut kuvveti testlerinde daha güçlü hale gelirken, ilaçları alan kişilerde güç kaybı görüldü.

Batı Avustralya Üniversitesi'nden egzersiz fizyoloğu ve araştırmanın lideri Daniel Green, "Kuvvet, kas kütlesinden daha önemli bir çıktı çünkü işlevsellik ve kırılganlıkla ilişkili" diyor.

Güçlü sonuçlar

50-70 yaş aralığındaki her iki grup da çalışma süresince yaklaşık 22,5 kilo verdi. Aradaki fark, kas gücündeki artış oranındaydı.

Haftada üç kez bir saat süreyle, yoğunluğu giderek artırarak ağırlık kaldıran grup, kas kuvvetinde yüzde 10-18 artış kaydetti. Buna karşılık sadece ilacı alanlar yüzde 6-9 oranında güç kaybı yaşadı.

Buna neyin yol açtığı hâlâ araştırılsa da WP'ye konuşan araştırmacılar, bunun beyindeki süreçlerle bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

Ağırlık kaldırmak, sinir sistemimizi eğiterek kas hücrelerini harekete geçirmesini sağlar. Bu hücreler, kuvvet üretmeye çalışır ve vücudun hareket etmesine yardımcı olur.

İşte kas hafızasının parçası olan bu şartlanma, kaslar büyümeden önce bile kuvveti artırır.

Kas hafızası, insanların yaşlandıkça aktif kalmasını ve hareketsiz dönemlerden sonra tekrar forma girmesini sağlar.

Sonuç

Bulgular, yaklaşık 30 milyon Amerikalının kullandığı GLP-1 ilaçlarını alırken kas kaybı yaşama endişesini hafifletebilir.

Bu ilaçların, yaşlandıkça kas, kemik ve güç kaybına yol açan ve zamanla ilerleyen sarkopeni hastalığı riskini artırabileceğine dair yaygın bir endişe vardı.

İlaçların kilo vermeye yardımcı olduğu ve daha hafif vücutların hareket etmek için daha az kasa ihtiyaç duyduğu göz önüne alındığında, ilaçlarla bağlantılı kas kaybının ne kadarının gerçekten endişe verici olduğu tartışmaya açık.

Önceki çalışmaları inceleyen uluslararası bir araştırma ekibi martta, GLP-1 ilaçları kullanan orta yaşlı erkek ve kadınların bacak kaslarının hafifçe küçüldüğünü ancak vücutlarına oranla en azından aynı düzeyde kuvveti koruduğunu açıklamıştı.

GLP-1 ilaçları yüzünden kas kaybı yaşayacağından korkanlar, yeni çalışmadakine benzer bir plan izleyebilir. Katılımcılar, her egzersizde tekrar sayısını 6'dan 10'a çıkardı ve daha ağır ağırlıklar kullanarak eforlarını kademeli şekilde artırdı.

Independent Türkçe


Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
TT

Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)

Disney önümüzdeki üç yıl içinde işletme maliyetlerinden 3 milyar dolarlık kesinti yapmayı planlıyor. Şirketten yapılan açıklamaya göre bu kaynağı, büyük Amerikan spor etkinlikleri ve uluslararası pazarlarda yerel içeriği üç katına çıkarmak gibi yollarla dijital yayın hizmetlerine geri yatırmayı planlıyor.

Disney, salı günü hissedarlarına gönderdiği mektupta, "Dijital yayın stratejimiz iki temel üzerine kurulu: Temel yayın deneyimimizi piyasadaki en iyisi haline getirmek ve hizmetlerimizi tek bir ekosistemde birleştirmek" diye yazdı.

Şirketin yayın platformları Disney+, Hulu ve ESPN'de gelecekte yapılacak iyileştirmeler arasında, 18 Aralık'ta gösterime girecek Avengers: Doomsday'in öncesinde TikTok içerik üreticilerinin paylaşımlarına yer verilmesi ve Şubat 2027'de ilk kez Super Bowl'un yayımlanması yer alıyor.

Disney, dijital yayıncılığı önemli bir büyüme alanı olarak görüyor. Disney'in bildirdiğine göre ünlülerin katıldığı dans yarışması programı Dancing With The Stars, son 6 yılın en büyük açılışını yaparak izleyici sayısını bir önceki sezona göre yüzde 24 artırdı.

American Horror Story: 13, dijital platformlarda rekor izlenme rakamlarına ulaştı. Disney, izleyici sayısının 12. sezona göre yüzde 50 arttığını belirtti.

ESPN de bu son çeyrekte bazı kilometre taşlarına ulaştı. Disney'in açıklamasına göre eylülde Ohio Eyalet Üniversitesi'yle Teksas Üniversitesi arasında oynanan üniversite futbolu maçı, normal sezondaki üniversite futbolu karşılaşmaları arasında kanalın son 10 yılda en çok izlenen maçı oldu.

Yayın hizmetleriyle ilgili bu olumlu gelişmeler, martta Disney'in başına geçen CEO Josh D'Amaro'nun son başarısı. O zamandan bu yana şirketin hisseleri yüzde 22 değer kazanırken gelirler de şirketin üçüncü çeyreğinden (nisan-haziran) dördüncü çeyreğine (temmuz-eylül) yüzde 16 artış gösterdi.

Disney'de 28 yıllık bir kariyerin ardından CEO olan D'Amaro, şirketin operasyonlarını düzene sokma planı kapsamında marttan ekime kadar 1500'den fazla çalışanı işten çıkardı.

İşten çıkarmalar henüz sona ermemiş olabilir; şirketin tasarruf planları daha fazla kesintiyi de içeriyor. Business Insider'a göre CEO, şirket çalışanlarına gönderdiği bilgi notunda "güçlü bir dördüncü çeyrek" için onlara teşekkür ederken, gelecekteki işten çıkarmaların da sinyalini verdi.

D'Amaro, "Bu değişikliklerin hepsi kolay olmadı ve olmayacak" diye yazdı. 

Bu değişiklikler, Disney'e derinden değer veren ve bu şirkete çok büyük katkılarda bulunmuş kişileri etkileyecek. Sektör değişti ve şirketimizin de bu değişimle birlikte değişmesi gerekiyor.

Independent Türkçe