Nadir görülen bir böbrek kanserinin genetik kodları çözüldü

Böbrek kanseri için henüz ilaçlı bir tedavi yöntemi geliştirilemezken sadece ameliyat tedavisi uygulanabiliyor (Shutterstock)
Böbrek kanseri için henüz ilaçlı bir tedavi yöntemi geliştirilemezken sadece ameliyat tedavisi uygulanabiliyor (Shutterstock)
TT

Nadir görülen bir böbrek kanserinin genetik kodları çözüldü

Böbrek kanseri için henüz ilaçlı bir tedavi yöntemi geliştirilemezken sadece ameliyat tedavisi uygulanabiliyor (Shutterstock)
Böbrek kanseri için henüz ilaçlı bir tedavi yöntemi geliştirilemezken sadece ameliyat tedavisi uygulanabiliyor (Shutterstock)

İngiltere merkezli Wellcome Sanger Enstitüsü’den araştırmacıların başını çektiği, çeşitli ülkelerden uzmanların yer aldığı bir ekip, nadir görülen bir böbrek kanseri türüyle ilgili bir çalışma yaptı. Böbrek kanserinde doktorların ameliyat önermemesi durumunda alternatif tedavi olabilecek yeni bir ilaç geliştirilmeye çalışıldı. Dün Nature Communications dergisinde yayımlanan raporun sonuçlarına göre, reninoma (jukstaglomerüler hücreli tümör/JGHT) adlı nadir görülen bir böbrek kanseri türünün genetik kodu ilk kez tamamen deşifre edildi.

Reninoma, tüm dünyada şimdiye kadar bildirilen yaklaşık 100 vakayla insanlarda en nadir görülen kanserlerden biri. Tedavisinde genellikle ameliyata başvuruluyor. Ancak bu yöntem sonucu kanser, hastada yüksek tansiyona neden olabiliyor ya da yayılabilen kötü huylu tümörlere dönüşebiliyor.

Yalnızca ameliyatlı tedavi yönteminin olduğu böbrek tümörü için halen bir ilaç tedavisi geliştirilebilmiş değil. Çalışmanın sonuçları açıklanmadan önce bu kanser türüne hangi genetik hatanın neden olduğu bilinmiyordu.

zxsc
Reninoma, insanlarda en nadir görülen kanserli tümörlerden biridir (Public domain)

Araştırmanın başyazarlarından Wellcome Sanger Enstitüsü'nün kıdemli üyesi Dr. Sam Behjati, “Çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlar, bu kanser türünün kaynağını keşfetmeyi başarmamızdan ötürü çok önemli. Çok nadir olmasına rağmen bu kanser türü üzerinde daha önce neredeyse hiç araştırma yapılmamıştı” ifadelerini kullandı.

Şarku’l Avsat’a konuşan Dr. Behjati, sözlerini şöyle sürdürdü:

Sadece böbrek kanserinin genetik kodunu kırmadık, aynı zamanda onu tetikleyenin ilaçlarla çözülebileceğini de ortaya koyduk. Bu sonuçlar, kanserli tümörleri ameliyatla alınamayan hastalar için son derece önemli olabilir.

Araştırmacılar, bu nadir görülen kanserin, ‘NOTCH1’ adı verilen ve yaygın olarak bilinen bir kanser geninin, genetik kodundaki spesifik bir hatadan kaynaklandığını buldu.

Yine araştırmanın baş yazarlarından Wellcome Sanger Enstitüsü’nden Dr. Taryn D. Treger, bu nadir görülen böbrek kanserinin sebeplerinin ilk kez ortaya çıkarıldığını belirterek, “Çalışmamızın yeni tedavilerin önünü açacağını umuyoruz” dedi.

Ekip, ileri genomik teknikleri kullanarak biri genç bir yetişkine, diğeri bir çocuğa ait olmak üzere iki kanser örneğini inceledi. Elde edilen bulgular, ameliyatın tedavi için tercih edilebilecek bir seçenek olmadığı hastalara çare olabilir. Sonuçlar, hastaların tedavisinde bu geni hedef alan mevcut ilaçların kullanılabileceğine işaret ediyor.

Ekipte yer alan İngiltere’deki Great Ormond Street Hastanesi'nden Dr. Tanzina Chowdhury ise şunları söyledi:

Böbrek tümörleri olarak bilinen nadir görülen böbrek kanserleri, geleneksel kanser tedavilerine yanıt vermez. Şu an bilinen tek tedavi yöntemi ameliyat. Çalışmamız, üzerinde iyi araştırılmış spesifik bir genin bu nadir türdeki kanseri tetiklediğini gösterdi. Eğer bu geni hedef aldığı bilinen ilaçları kullanırsak, ameliyat gibi yan etkileri yüksek tıbbi yöntemlere ihtiyaç duymadan hastayı tedavi edebiliriz.

Öte yandan Dr. Behjati, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, sözlerini şöyle sürdürdü:

Nadir kanser türlerinin incelenmesi ve tetkiki zordur. Diğer kanser türlerine yakalanmış olan hastalar bu çalışmadan faydalanamayabilir. Ancak burada son derece nadir görülen bir tümör türü hakkındaki algımızı yeniden şekillendiren son teknolojinin bilim alanındaki güçlü bir örneğine sahibiz. Önümüzde hastaların sağlığı açısından faydalı olabilecek bir keşif var. Bu tür son derece nadir görülen tümörlerin genetik kodlarını çözmek için incelemeye devam edeceğiz. Böylece daha fazla yeni tedavi yöntemi geliştirilmesini umuyoruz.



Tron ve Blade Runner ilhamlı Atari Oteli geliyor

Arizona'nın Phoenix kentinde video oyunu temalı otel inşa etme planlarında ilerleme kaydeden Atari, tasarımları paylaştı (Atari)
Arizona'nın Phoenix kentinde video oyunu temalı otel inşa etme planlarında ilerleme kaydeden Atari, tasarımları paylaştı (Atari)
TT

Tron ve Blade Runner ilhamlı Atari Oteli geliyor

Arizona'nın Phoenix kentinde video oyunu temalı otel inşa etme planlarında ilerleme kaydeden Atari, tasarımları paylaştı (Atari)
Arizona'nın Phoenix kentinde video oyunu temalı otel inşa etme planlarında ilerleme kaydeden Atari, tasarımları paylaştı (Atari)

Atari, uzun zamandır beklenen video oyunu temalı otelinin tasarımlarını paylaştı. Otel, "parlayan bir monolit" ve "eğlence merkezi" diye nitelendiriliyor.

Oyun devi 2020'de, 8 şehirde otel inşa etme planlarını duyurmuştu: Las Vegas, Austin, Şikago, Denver, San Francisco, San Jose, Seattle ve Phoenix.

Ancak sadece Phoenix'teki proje ilerliyor ve inşaatın 2026'nın sonlarında 840 N. Central Ave adresindeki alanda başlaması planlanıyor.

Yapının arkasındaki uluslararası mimarlık firması Räkkhaus, yaptığı açıklamada Atari Oteli'nin "Phoenix şehir merkezindeki Roosevelt Row Sanat Bölgesi'nden dijital bir işaret feneri ve şehir için yeni bir dönemin sembolü olarak yükselen, ışık ve hareketin parlayan bir monoliti şeklinde tasarlandığını" belirtti.

Räkkhaus'a göre tasarım, "Tron ve Bıçak Sırtı'nın (Blade Runner) görsel dilinden, hayal edilen geleceklerin enerjisi, rengi ve mimarisinden" ilham alıyor.

Cephede piksel ızgaralarını yansıtan desenler yer alacakken, içeride konuklar arcade makinesi devrelerini taklit eden ışıklar ve "8 bin 300 metrekareden fazla deneyim odaklı alan" keşfedecek.

scdfrg
Atari Oteli'nin iç mekanında arcade makinesi devrelerine benzeyen ışıklar bulunacak (Atari)

Räkkhaus şöyle devam etti:

[Burada] 1860 metrekarelik, 2 bin kişilik bir konser ve etkinlik merkezi, spor bahis salonuna sahip 930 metrekarelik bir e-spor mekanıyla oyun, müzik ve gece hayatını birleştiren çok sayıda sürükleyici ortam olacak. Ek olanaklar arasında çeşitli restoranlar, perakende alanları ve yüksek enerjili partilerle toplantılar için tasarlanmış büyük bir havuz yer alıyor.

Konuklar ayrıca Atari'nin Asteroids ve Pong'uyla Nintendo'nun Tetris'i gibi klasik oyunlara yapılan ince göndermelere de rastlayabilir ve otelin oda sayısı da anlamlı: 19 süit ve 72 oda, Atari'nin kurulduğu yıl olan 1972'yi simgeliyor.

dfervg
Otelde çeşitli restoranlar, perakende alanları ve devasa bir havuz gibi olanaklar var (Atari)

Bu odaların en üst seçeneği, özel havuzu, spa'sı ve "dünya standartlarında sanatçı, sporcu ve kültürel ikonları ağırlamak için inşa edilmiş" güneşlenme terası bulunan 370 metrekarelik Baller Süiti olacak.

Räkkhaus'un kreatif direktörü Zac Cohen şunları söyledi:

Amacımız mimariyi etkileşimle birleştirmekti, temalı bir tasarım değil, saf mekansal yeniliği hedefledik. Hareketle, duyarlı yüzeylerle ve kendi iç mantığıyla parıldayan bir çerçeveyle tanımlanan bir kule. Bu, yeni bir ölçekte mekan yaratımı; dünyada gerçekten eşsiz olacak bir bina. Phoenix cesur fikirleri benimsiyor ve bu proje, bunun sınırlarını zorlamak için inşa edildi.

Independent Türkçe


Bilim insanlarından elektronik atık sorununa çikolatalı çözüm

Elektronik devre kartlarını üretmenin yeni yöntemi, her yıl ortaya çıkan on milyonlarca tonluk elektronik atık sorununu çözebilir (Glasgow Üniversitesi)
Elektronik devre kartlarını üretmenin yeni yöntemi, her yıl ortaya çıkan on milyonlarca tonluk elektronik atık sorununu çözebilir (Glasgow Üniversitesi)
TT

Bilim insanlarından elektronik atık sorununa çikolatalı çözüm

Elektronik devre kartlarını üretmenin yeni yöntemi, her yıl ortaya çıkan on milyonlarca tonluk elektronik atık sorununu çözebilir (Glasgow Üniversitesi)
Elektronik devre kartlarını üretmenin yeni yöntemi, her yıl ortaya çıkan on milyonlarca tonluk elektronik atık sorununu çözebilir (Glasgow Üniversitesi)

Mühendisler, elektronik atıkları ciddi derecede azaltabilecek yeni bir tür biyoçözünür devre kartı icat etti.

Glasgow Üniversitesi'nden bir ekibin geliştirdiği çevre dostu tasarım, kağıt, biyoplastik ve hatta çikolatadan yapılabiliyor ve sıradan toprak kompostlamasıyla güvenle bertaraf edilebiliyor.

Çığır açıcı gelişme, geleneksel devre kartlarındaki bakır yerine çinko kullanarak elektronik devreleri biyoçözünür yüzeylere basmanın yeni bir yöntemine odaklanıyor.

Geleneksel kartlara benzer bir performans sergileyen yeni devre kartları, LED sayaçlar ve sıcaklık sensörleri gibi çeşitli cihazlarda halihazırda başarıyla test edildi.

Glasgow Üniversitesi James Watt Mühendislik Fakültesi'nden Profesör Jeff Kettle, "Çalışmamızın kilit yönlerinden biri, daha gerçekçi uygulamalar için kağıt ve biyoplastikten, lezzetli ama muhtemelen pek pratik olmayan gösterimler için çikolataya kadar, neredeyse her türlü alt tabaka malzemesinin bu süreçte kullanılabilmesi" diyor.

Şu anda bu tekniği, şekillendirilebilir elektronikler veya  biyosensörleme gibi diğer alanlara da uyarlamanın yollarını araştırıyoruz. Bu alanlar da yüksek kaliteli devreleri düşük çevresel ayak iziyle üretmenin ucuz ve çok yönlü bir yolundan faydalanabilir.

Görsel kaldırıldı.
Çinko bazlı elektronik devre kartları; kağıt, biyoplastik ve çikolata üzerine basılabiliyor (Glasgow Üniversitesi)

Bu teknik giderek büyüyen e-atık sorununa yenilikçi bir çözüm sunuyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'na göre 2024'te yaklaşık 62 milyon ton elektronik çöpe gitti.

Araştırma bilimsel dergi Communications Materials'ta yayımlanan "Additively manufacturing printed circuit boards with low waste footprint by transferring electroplated zinc tracks" (Elektrokaplamalı çinko izlerini aktararak düşük atık ayak izine sahip baskılı devre kartlarının eklemeli üretimi) başlıklı makalede anlatılıyor.

Glasgow Üniversitesi James Watt Mühendislik Fakültesi'nden araştırmayı yürüten Dr. Jonathon Harwell, "Bu çalışma, cihazların en başından itibaren yeniden kullanım, geri dönüşüm veya güvenli bozunma için tasarlandığı döngüsel elektroniklere doğru büyük bir adım" diyor.

Atılan cihazlar halihazırda yılda on milyonlarca ton atık üretiyor, bu nedenle araştırmamızın gelecekte tüketici elektroniği, nesnelerin interneti cihazları ve tek kullanımlık sensörler üzerinde geniş kapsamlı etkileri olabilir.

Independent Türkçe


James Cameron kesenin ağzını sıkıyor: Avatar 4 ve 5'te bütçe freni

Serinin üçüncü filmi, Jake ve Neytiri'nin ailesinin, yaşadıkları kaybın yasını tutarken, Pandora'da savaşın büyümesini ve ailenin agresif bir Na'vi kabilesiyle yolunun kesişmesini anlatıyor (20th Century Studios)
Serinin üçüncü filmi, Jake ve Neytiri'nin ailesinin, yaşadıkları kaybın yasını tutarken, Pandora'da savaşın büyümesini ve ailenin agresif bir Na'vi kabilesiyle yolunun kesişmesini anlatıyor (20th Century Studios)
TT

James Cameron kesenin ağzını sıkıyor: Avatar 4 ve 5'te bütçe freni

Serinin üçüncü filmi, Jake ve Neytiri'nin ailesinin, yaşadıkları kaybın yasını tutarken, Pandora'da savaşın büyümesini ve ailenin agresif bir Na'vi kabilesiyle yolunun kesişmesini anlatıyor (20th Century Studios)
Serinin üçüncü filmi, Jake ve Neytiri'nin ailesinin, yaşadıkları kaybın yasını tutarken, Pandora'da savaşın büyümesini ve ailenin agresif bir Na'vi kabilesiyle yolunun kesişmesini anlatıyor (20th Century Studios)

Yüksek bütçeli filmleriyle James Cameron, sıra Avatar 4 ve 5'e gelince bu kez kesenin ağzını biraz daha sıkması gerekebileceğini kabul etti.

Avatar: Ateş ve Kül'ün (Avatar: Fire and Ash) gişede 1,2 milyar dolarlık hasılatı aşmasına rağmen, Pandora evrenindeki bu üçüncü film serinin önceki halkalarının epey gerisinde kaldı. İlk Avatar 2,9 milyar dolarla hâlâ tüm zamanların en çok kazanan filmi. Avatar: Suyun Yolu (Avatar: The Way of Water) ise 2,3 milyar dolarla Avengers: Endgame'in ardından tüm zamanlar listesinde üçüncü sırada yer alıyor.

Box Office Mojo verilerine göre Ateş ve Kül ise listede 28. sırada. Bu tablo, serinin hayranları için Disney'in, Cameron'ın yıllardır planladığı devam filmlerine yeşil ışık yakıp yakmayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Kanadalı yönetmen de bütçenin ve maliyetlerin yeniden gözden geçirilmesi gerekebileceğini söylüyor

71 yaşındaki Cameron, Tayvan merkezli TVBS News'a verdiği röportajda durumu şöyle özetledi:

Şöyle bir gerçek var: Sinema sektörü şu anda durgun. Avatar 3'e çok para harcadık. Devam edebilmek için iyi iş çıkarmamız gerekiyor. İyi iş çıkarmalıyız ve devam edebilmek için Avatar filmlerini daha düşük maliyetle nasıl yapacağımızı bulmamız gerekiyor.

Yönetmen ayrıca serinin sürmesi halinde kadroya katılabilecek isimler arasında Michelle Yeoh'un adını da andı. Cameron, Yeoh'un olası rolüyle ilgili şu bilgileri paylaştı:

Eğer devam edersek 4 ve 5'i birlikte yapacağız. Biz Avatar 2 ve 3'ü de birlikte çekmiştik; tek, büyük bir hikaye gibi. 4 ve 5 de başka bir büyük hikaye olacak. Michelle 4 ve 5'te yer alacak. Karakterin adı Paktu'eylat. Bir Na'vi olacak.

Yeoh'un Na'vi evrenine katıldığını beyazperdede görmek için biraz daha beklemek gerekecek. Avatar 4'ün 21 Aralık 2029, Avatar 5'in ise 19 Aralık 2031'de vizyona girmesi planlanıyor.

Independent Türkçe, TVBS News, GamesRadar