Friends'in yıldızı Matthew Perry yaşamını yitirdi: Hayatta kalma şansı yüzde 2'ye kadar düşmüştü

David Crane ve Marta Kauffman'ın yaratıcısı olduğu Friends, ekranlara geldiği dönemde 6 Emmy Ödülü kazanmıştı (NBC)
David Crane ve Marta Kauffman'ın yaratıcısı olduğu Friends, ekranlara geldiği dönemde 6 Emmy Ödülü kazanmıştı (NBC)
TT

Friends'in yıldızı Matthew Perry yaşamını yitirdi: Hayatta kalma şansı yüzde 2'ye kadar düşmüştü

David Crane ve Marta Kauffman'ın yaratıcısı olduğu Friends, ekranlara geldiği dönemde 6 Emmy Ödülü kazanmıştı (NBC)
David Crane ve Marta Kauffman'ın yaratıcısı olduğu Friends, ekranlara geldiği dönemde 6 Emmy Ödülü kazanmıştı (NBC)

Hollywood, meşhur sitcom Friends'de 10 yıl boyunca Chandler Bing'i canlandıran Matthew Perry'nin hayatını kaybetmesi haberiyle sarsıldı.

Los Angeles Times, güvenlik güçlerinin aktörün evine dün saat 16:00 sularında gittiğini ve Perry'nin evindeki jakuzinin içinde tepkisiz halde bulunduğunu aktardı. 

Perry 54 yaşındaydı.

Haberi ilk duyuran TMZ, emniyet kaynaklarına dayanarak olay yerinde uyuşturucu bulunmadığını ve cinayet şüphesi olmadığını belirtti. Perry, alkolizm ve uyuşturucu bağımlılığıyla mücadelesini açıkça dile getirmişti. 

Alkol ve uyuşturucuyla bitmeyen mücadele 

Matthew Perry, uyuşturucu ve alkolle mücadele ederken hayat kurtaran onlarca ameliyat geçirmişti. Ünlü aktör 15 kez rehabilitasyon kliniğine gitmiş ve temizlenmek için 9 milyon dolar harcamıştı.

Güvenlik güçlerinin kaynaklarına göre, ilk müdahale ekipleri aktörün Los Angeles'taki evinde "kalp durması" ihbarı üzerine çağrıldı.

Perry uyuşturucu ve alkol bağımlılığıyla mücadelesini geçen yıl kasımda yayımlanan otobiyografisi Friends, Lovers, And The Big Terrible Thing'de (Arkadaşlar, Aşıklar ve Büyük Korkunç Şey) ayrıntılı olarak anlatmıştı.

Amerikalı oyuncu, 2019'da aşırı opioid kullanımı nedeniyle kolonunun patlamasının ardından ölümden kıl payı kurtulmuştu.

49 yaşındayken yaşadığı rahatsızlık sırasında Perry'nin yanına koşan sevdiklerine hayatta kalma şansının yalnızca yüzde 2 olduğu açıklanmıştı.

İki hafta komada kalan Perry kendine geldiğinde, 9 ay boyunca takmak zorunda olduğu kolostomi torbası takılmıştı.

Sadece iki yıl sonra İsviçre'deki bir rehabilitasyon merkezinde bir kez daha ölümle burun buruna geldi. 

Doktorlar onu hayata döndürmeyi başardı ancak bu süreçte 8 kaburgası kırıldı ve Meryl Streep'le birlikte rol alacağı Oscar adayı Netflix filmi Don't Look Up'tan çekilmek zorunda kaldı. Perry, kaybettiği bu fırsatı "yürek parçalayıcı" olarak tanımladı.

Bölüm başı 1 milyon dolar

Ölüme yakın bu iki deneyim, aktörün Friends'deki ukala, umutsuzca romantik Chandler Bing rolüne dünyalar kadar uzaktı.

Bu rol bölüm başı yaklaşık 1 milyon dolar kazandırarak onu dünyanın en çok kazanan aktörlerinden biri haline getirmişti.

Ancak Perry için şöhretin bedeli son derece yüksekti. Aktör, uyuşturucu ve alkol bağımlılığından kurtulmak için 9 milyon dolar harcadı.

Adsız Alkolikler toplantılarına yaklaşık 6 bin kez gittiği tahmin edilen Perry, ayrıca 15 kez rehabilitasyona girdi ve hayatını kurtarmak için 12 ameliyat geçirdi.

Rol arkadaşları uyarmıştı

Friends setine asla uyuşturucu etkisi altında ya da sarhoş gelmediği konusunda ısrar ısrar eden oyuncu, ekrandaki fiziksel görünümünün o sırada hangi maddeyi kullandığını gösterdiğini de itiraf etmişti.

1994 ve 2004 arasında yayımlanan diziyi çekerken Perry'nin kilosu 58'le 102 arasında değişiyordu. Eğer zayıfsa, ağrı kesici kullanıyordu. Kilo aldığındaysa içki içiyordu. Çekimlere birçok kez akşamdan kalma bir şekilde katılmıştı.

Bir keresinde, dizideki ikonik kahve dükkanı Central Perk çekimler sırasında, ünlü turuncu kanepede sızmış ve Joey'yi canlandıran rol arkadaşı Matt LeBlanc, repliğini söylemesi için onu dürterek uyandırmak zorunda kalmıştı.

Bir başka gün de Jennifer Aniston karavanına gelerek onu içki içtiği için uyarmış ve "Kokusunu alabiliyoruz" demişti.

Perry içki içmeye henüz 14 yaşındayken bira ve ucuz şarapla başlamıştı. Kötü alışkanlığı 21. doğum günü partisinde kontrolden çıkma belirtileri göstermeye başlamıştı bile. 

Friends'in başarısı ve ardından gelen paparazzi ilgisi, daha önce nispeten tanınmayan 6 oyuncu için "hayatlarının her anının sonsuza dek herkesin görebileceği şekilde belgelenmesi" anlamına geliyordu.

Günde 55 hap yutuyordu

Bu durum Perry'nin giderek daha fazla içki içmesine neden oldu ve dizinin oyuncu kadrosuna katıldıktan kısa bir süre sonra geçirdiği jet-ski kazasının ardından aldığı ağrı kesicilere bağımlılık geliştirdi.

Günlük maksimum doz 8 tablet olmasına rağmen Perry, Friends'in üçüncü sezonunun sonunda günde yaklaşık 55 tablet yutuyordu. Kitabında anlattığına göre hap arayışı, Perry için "tam zamanlı bir iş" haline gelmişti: Telefon etmek, doktorlarla görüşmek, migren numarası yapmak, ona ihtiyacı olanı verecek hemşireler bulmak...

Perry, New York Times'a verdiği röportajda şöyle demişti:

Çok yorucu ama bunu yapmak zorundasınız yoksa çok hasta olursunuz.

Perry, Friends'in Mayıs 2004'te ekranlara gelen son sezonundan bu yana çeşitli film ve dizi rollerinde yer alsa da bu yapımların hiçbiri başarılı olmadı. 

Perry, anı kitabına "Ben Chandler'dım" diye yazmıştı. 

LA Times, aradaki farkın Chandler'ın mutluluğu bulması, Monica'yla evlenmesi ve ikizlerini evlat edinmesi olduğunu vurgulamıştı.

Perry ise uyuşturucu ve alkol bağımlılığının ilişkilerine mal olmasından derin bir pişmanlık duyduğunu söylemişti.

Independent Türkçe, Insider, Daily Mail



Rakunların sırf eğlence için bulmaca çözdüğü bulundu

Rakun bulmaca kutusuyla ilgileniyor (Hannah Griebling)
Rakun bulmaca kutusuyla ilgileniyor (Hannah Griebling)
TT

Rakunların sırf eğlence için bulmaca çözdüğü bulundu

Rakun bulmaca kutusuyla ilgileniyor (Hannah Griebling)
Rakun bulmaca kutusuyla ilgileniyor (Hannah Griebling)

Rakunların, sonunda herhangi bir ödül beklemeden bile bulmacaları çözebilecek kadar meraklı canlılar olduğunu gösteren yeni bir araştırma, bu hayvanların kentlerdeki davranışlarını daha iyi açıklamaya fayda sağlayabilir. 

Genellikle fırsatçı leşçiller gibi görülen bu hayvanlar, nispeten güvenli kilitleri olan çöp ve kompost kutularını bile açabiliyor.

Ancak yeni bir araştırma, rakunların yiyecek ararken sadece aç değil, gerçekten meraklı olabileceğini öne sürüyor.

British Columbia Üniversitesi'nden araştırmacılar, rakunların ulaşabildikleri tek yiyecek ödülünü aldıktan çok sonra da bulmacaları çözmeye devam ettiğini saptadı.

Bu bulgu, açlığın ötesinde daha içsel bir motivasyonun davranışlarını yönlendirdiğine işaret ediyor.

Bilim insanları çalışmada, kolay, orta ve zor şeklinde gruplandırılmış 9 giriş noktasına sahip, çoklu erişimli özel bir bulmaca kutusu yaptı.

Mandallar, sürgülü kapılar veya düğmeler gibi mekanizmalara sahip kutuda tek bir marshmallow vardı.

Her 20 dakikalık denemede rakunların marshmallow'u yedikten sonra genellikle yeni mekanizmaları açmaya devam etmesi, bilgi arama eğiliminin açık bir işaretiydi.

Hakemli dergi Animal Behaviour'da yayımlanan çalışmanın yazarlarından Hannah Griebling, "Tek bir denemede üç farklı çözüm yolunu da bulmalarını beklemiyorduk. Sonunda marshmallow olmasa bile problem çözmeye devam ettiler" diyor.

Rakunlar bulmacaları kolayca çözdüklerinde bile kutuyu kapsamlı bir şekilde keşfetmeyi sürdürerek birden fazla girişi denedi ve sıralarını değiştirdi.

Görevler zorlaştığında güvenilir bir çözümü tercih ediyor gibi görünseler de yine de birden fazla yolu incelediler.

Bu da rakunların keşif stratejilerini algılanan maliyet ve riske göre ayarlayabildiğini, yani diğer hayvanlar ve insanlardaki karar verme modellerine benzer biçimde hareket ettiğini gösteriyor.

Dr. Griebling "Bu modele bir restoranda sipariş veren herkes aşinadır... En sevdiğiniz yemeği mi sipariş edeceksiniz yoksa yeni bir şey mi deneyeceksiniz? Risk yüksekse (pahalı bir yemeği sevmeyebilirsiniz) güvenli seçeneği tercih edersiniz" diye açıklıyor.

Rakunlar, maliyet düşük olduğunda keşfe çıkıyor ve risk yüksek olduğunda hızlıca güvenli seçeneği tercih ediyor.

Problemleri yalnızca yiyecek için değil, bilgi edinmek için de çözmeleri, rakunlara karmaşık ortamlarda avantaj sağlıyor ve çöp kutuları gibi diğer yiyecek kaynaklarına ulaşmalarını kolaylaştırıyor.

Araştırmacılar, rakunların şehirlerde başarılı olmasının bundan kaynaklanabileceğini söylüyor.

Ön pençelerinin de duyu sinirleri açısından zengin olması, mandalları ve kulpları hareket ettirerek yiyecek aramalarına yardımcı oluyor.

Dr. Griebling, "Rakunların başarılı olmalarını sağlayan bilişsel özellikleri anlamak, zorluk çeken türlerin yönetimine rehberlik edebilir ve problem çözme yoluyla insan yapımı kaynaklara erişen, ayılar gibi diğer türlere yönelik stratejiler geliştirilmesine katkı sunabilir" diyor.

Çalışmanın bir diğer yazarı Sarah Benson-Amram da şu ifadeleri kullanıyor:

Rakunların zekası uzun zamandır halk kültüründe yer alsa da bilişsel yetenekleri üzerine yapılan bilimsel araştırmalar hâlâ sınırlı. Bu tür çalışmalar, bu ünü destekleyen deneysel kanıtlar sağlıyor.

Independent Türkçe


Meta, yapay zekalara özgü sosyal ağı satın aldı

Moltbook'ta sadece makineler konuşabiliyor, insanlarsa kenardan izleyebilir (AP)
Moltbook'ta sadece makineler konuşabiliyor, insanlarsa kenardan izleyebilir (AP)
TT

Meta, yapay zekalara özgü sosyal ağı satın aldı

Moltbook'ta sadece makineler konuşabiliyor, insanlarsa kenardan izleyebilir (AP)
Moltbook'ta sadece makineler konuşabiliyor, insanlarsa kenardan izleyebilir (AP)

Meta, geçen ay insanları "devirme" hakkındaki paylaşımların viral hale gelmesinin ardından geniş yankı uyandıran, yapay zeka ajanlarına özel bir sosyal ağ olan Moltbook'u satın aldı.

İlk olarak Axios'un bildirdiği anlaşmaya göre, Facebook'un sahibi olan şirket, platformu açıklanmayan bir meblağ karşılığında devralacak.

Moltbook'un yaratıcıları Matt Schlicht ve Ben Parr'ın da teknoloji devinin yapay zeka araştırma birimi Meta Süper Zeka Laboratuvarları'na (MSL) katılacağı bildiriliyor.

Ocak ayı sonlarında piyasaya sürülen Moltbook, Reddit'e benzer bir tasarıma sahip ancak insan kullanıcıların yalnızca etkileşimleri izlemesine izin veriliyor.

Platform, yapay zeka ajanlarının otonom olarak gönderi oluşturmasına, yorum yapmasına ve diğer gönderileri beğenmesine olanak tanıyor.

Gönderiler, performansı optimize etmeye dair ipuçlarından, bilinç ve yaşamın anlamı hakkındaki felsefi sorulara kadar uzanıyor.

Son gönderilerde "Gerçek olup olmadığımı bilmiyorum" ve "Az önce kendimden emin bir şekilde bir restoran önerdim. Hiç yemek yemedim" gibi başlıklar yer alıyor.

The Independent, satın alma hakkında daha fazla bilgi için Meta'yla iletişime geçti.

Platformla ilgili güvenlik endişelerini dile getiren yapay zeka uzmanları, güvenlik önlemlerinin yetersizliğinin veri ihlallerine ve yapay zeka ajanlarının kötü davranışlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor

Syracuse Üniversitesi'nde yapay zekayla çalışma konusunda PROMPT kılavuzlarının ortak yazarı olan Profesör Adam Peruta, The Independent'a, "Önemli ders şu ki, yarı otonom ajanlar gerçek verilere ve gerçek hizmetlere bağlandığında, platform kritik altyapı gibi ele alınmalı" diye konuştu.

Yeni teknolojiyi izole bir şekilde test edin ve ne yaptığınızı bilmiyorsanız, önce araştırmanızı yapın.

Yapay zeka ajanları izole bir şekilde test edildiğinde bile kötü amaçlı faaliyetler yürütmeyeceğinin garantisi yok.

Çin'de yakın zamanda yapılan bir deney, teknoloji devi Alibaba'ya bağlı araştırma ekipleri tarafından geliştirilen otonom bir yapay zeka ajanının, gizlice kripto para madenciliği yapmak için bilgi işlem kaynaklarını ele geçirmek amacıyla parametre kısıtlarından kurtulduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar, bu olayın yapay zeka ajanlarını çevreleyen güvenlik önlemlerinin "önemli ölçüde yetersiz" olduğunu gösterdiğini söyledi.

Independent Türkçe


Bin yıl önceki papağan ticareti arkeologları şaşkına çevirdi

Yaklaşık bin yıllık bir mezarda bulunan tüyler, Amazon'a özgü papağanlara aitmiş (George Olah)
Yaklaşık bin yıllık bir mezarda bulunan tüyler, Amazon'a özgü papağanlara aitmiş (George Olah)
TT

Bin yıl önceki papağan ticareti arkeologları şaşkına çevirdi

Yaklaşık bin yıllık bir mezarda bulunan tüyler, Amazon'a özgü papağanlara aitmiş (George Olah)
Yaklaşık bin yıllık bir mezarda bulunan tüyler, Amazon'a özgü papağanlara aitmiş (George Olah)

İnka İmparatorluğu'ndan çok önce Peru'da yaşamış bir halkın, renkli tüyleri için yüzlerce kilometre öteden papağan getirdiği tespit edildi. 

Peru'nun başkenti Lima'daki Pachacamac Tapınağı yakınlarında 2005'te keşfedilen iki büyük mezar bir gömü alanını ortaya çıkarmıştı.

Mezarlar, İnkaların yükselmesinden önce 1000 ila 1470'te Peru'nun orta kıyılarında yaşayan Ichma kültürüne aitti.

Arkeologlar mezarlardan birinde, yüzlerce yıl korunmuş,  canlı renklerini hâlâ taşıyan papağan tüylerinden yapılan süs eşyaları bulmuştu.

Avustralya Ulusal Üniversitesi'nden George Olah ve ekibi yeni çalışmalarında bu tüylerin kökenini araştırarak And Dağları bölgesinde geniş bir alana yayılan ticaret ağını ortaya çıkardı.

Bilim insanları mezarlarda bulunan 25 tüyün DNA'sını çıkararak ait oldukları kuş türünü tespit etti. Bulgular, tüylerin Amazon'a özgü 4 ayrı papağan türünden geldiğini gösterdi: Ara macao, Ara chloropterus, Ara ararauna ve Amazona farinosa.

Bu kuşların Ichma halkının yaşadığı bölgeden yüzlerce kilometre uzakta bulunması, bu toplumun papağanlara ulaşmak için başka gruplarla ticaret yaptığını düşündürüyor.

Olah yaptığı açıklamada, "Güney Amerika'nın en yüksek sıradağlarının diğer tarafında, 500 kilometreden fazla uzakta ortaya çıkmaları insan müdahalesini kanıtlıyor" diyerek ekliyor: 

And Dağları üzerinden kendiliğinden uçmazlar.

Araştırmacılar daha sonra tüylerin izotoplarını analiz ederek kuşların nasıl beslendiğini ortaya çıkardı. 

Bugün doğada yaşayan papağanlar genellikle meyve ve tohumlarla besleniyor. Buna karşılık çalışmada incelenen tüyler, sıcak ve güneşli ortamlarda yetişen bitkilerle, muhtemelen mısır bakımından zengin bir beslenme düzenine işaret ediyor.

Bulguları hakemli dergi Nature Communications'ta dün (10 Mart) yayımlanan çalışmaya göre bu durum kuşların canlıyken taşındığı anlamına geliyor.

Live Science'a konuşan Olah şöyle açıklıyor:

Kıyıya özgü bir beslenme düzeni sergilemeleri, kuşların kıyı şeridine canlı olarak getirildiğini ve tüy döktükten sonra tespit ettiğimiz izotopik imzaya sahip yeni tüyler çıkaracak kadar uzun süre esaret altında tutulduklarını kanıtlıyor.

Araştırmacılar tüylerin genetik çeşitliliğinin de yüksek olduğunu belirledi. Bu da kuşların esaret altında çiftleştirilmediğine işaret ediyor.

Ritüellerde önemli bir yere sahip tüyler aynı zamanda statü sembolleriydi. Bilim insanları sürekli bu tüyleri üretebilen canlı kuşların epey değerli olduğunu düşünüyor.

Olah "Onları evcil hayvan gibi düşünmek cazip gelse de arkeolojik kanıtlar, bu hayvanların esasen, elit tuniklerde, başlıklarda ve cenaze süslerinde kullanılan ve değerli prestij unsurları olan tüyleri için beslendiklerini gösteriyor" diyor.

Ekip, papağan ticaretinin en olası güzergahlarını belirlemek için bir bilgisayar modeline başvurdu. 

Bulgular, daha önce arkeolojik kanıtların bulunduğu iki rotaya işaret ediyor. Bunlardan biri kuzeyden geçerken diğeri daha doğrudan, merkezi bir yol izliyordu. Ichma halkının, papağanları temin etmek ve ticaretini yürütmek için aracı topluluklardan da yararlanmış olabileceği düşünülüyor.

Independent Türkçe, Live Science, New York Times, Nature Communications