İnovasyon ve mahremiyet arasında: Yapay zeka, eğitimin gidişatını nasıl yeniden şekillendiriyor?

Yapay zeka eğitimde giderek daha belirgin bir rol oynarken, uzmanlar etik hususların önemini vurguluyor (Shutterstock)
Yapay zeka eğitimde giderek daha belirgin bir rol oynarken, uzmanlar etik hususların önemini vurguluyor (Shutterstock)
TT

İnovasyon ve mahremiyet arasında: Yapay zeka, eğitimin gidişatını nasıl yeniden şekillendiriyor?

Yapay zeka eğitimde giderek daha belirgin bir rol oynarken, uzmanlar etik hususların önemini vurguluyor (Shutterstock)
Yapay zeka eğitimde giderek daha belirgin bir rol oynarken, uzmanlar etik hususların önemini vurguluyor (Shutterstock)

Sürekli gelişen eğitim sektöründe oyunun kurallarını değiştiren bir teknolojik gelişme var: İsmi yapay zeka.

Modern eğitim yaklaşımlarının karmaşıklığı ele alınırken, yapay zeka eğitim yolculuğunu yeniden şekillendiriyor ve hem öğretmenler hem de öğrenciler için sayısız fırsat sunuyor.

İdari görevleri basitleştirmenin gücü

Yapay zekanın eğitimdeki dönüştürücü potansiyeli, idari görevleri basitleştirme becerisinde açıkça görülmektedir. Yapay zekanın eğitim platformlarına entegrasyonu, idari süreçlerde devrim yaratarak öğretmenleri zaman alan rutin işlerden kurtarmıştır. Not vermenin otomatikleştirilmesinden devam ve katılım takibinin iyileştirilmesine kadar, yapay zeka öğretmenlerin gerçekten önemli olan şeylere yeniden odaklanmasına olanak tanır.

Şarku’l Avsat'a röportaj veren PowerSchool Başkan Yardımcısı ve Uluslararası Satışlar Genel Müdürü Robert Speed, yapay zekanın her teknoloji gibi geliştirilme şekli kadar faydalı olabileceğini belirtiyor. Speed, "Doğruluk, hassasiyet, erişim süresi, performans ve kaliteyi sağlamak için çıktıların ve yanıtların denetlenmesi ve izlenmesi gerekiyor. Eğitim, hızlı mühendislik, ince ayar ve artırılmış hatırlama üretimi (RAG) gibi teknikler, insan teknikleri de dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için uygulanmalıdır" diyor.

sdcver
Kişiselleştirme, büyük bir veri zenginliğinden yararlanması nedeniyle yapay zekanın eğitime en önemli katkılarından biridir (Shutterstock)

Kişiselleştirme, yapay zeka tabanlı sistemlerin notlar, öğrenme stilleri, test puanları ve hatta sosyal ve duygusal faktörler de dahil olmak üzere çok sayıda veriden yararlanarak bireysel ve kişiselleştirilmiş öğrencilere özel ders planları ve ödevler oluşturması nedeniyle yapay zekanın eğitime en derin katkılarından biridir. Speed, "Bu özel yaklaşım sadece öğrenme sonuçlarını iyileştirmekle kalmıyor, aynı zamanda öğrenciler ve eğitim yolculukları arasında daha derin bir bağ kuruyor" dedi.

Tahmine dayalı analitik yoluyla erken müdahale

Eğitimde yapay zekanın temel taşlarından biri olan tahmine dayalı analitik, risk altındaki öğrencileri ilkokul gibi erken bir dönemde tespit etme olanağı sağlar. Bu erken müdahale, öğretmenlerin zamanında destek sağlamasına olanak tanıyarak sonuçta öğrenci başarısını artırır. Tahmine dayalı analitiğin tam etkisi hala araştırılıyor olsa da ilk geri bildirimler kaynak tahsisi ve öğrenci desteği açısından umut verici sonuçlar ortaya koyuyor.

dfrgth
Tahmine dayalı analitik, risk altındaki öğrencileri ilkokul sınıfları gibi erken bir dönemde belirleme olanağı sunar (Shutterstock)

Robert Speed, “Tahmine dayalı analitik, risk altındaki eğilimlerin ilkokul gibi erken bir dönemde belirlenmesine yardımcı olabilir ancak örnek olarak anaokulundan sekizinci sınıfa kadarki öngörüler en çok sonuç veren öngörülerdir. Beşinci sınıftaki davranışsal katılımı tahmin etmeye yardımcı olmak için üçüncü sınıftaki okuma başarısı ve diğer benzeri öngörülere ihtiyaç vardır" açıklamasında bulundu.

Sanal öğretim

Yapay zeka tabanlı sanal öğretim asistanları, eğitim teknolojisinde büyük bir sıçramayı temsil ediyor. Bu dijital yoldaşlar sürekli olarak yeni bilgilere, kullanıcı ihtiyaçlarına ve öğretim yöntemlerine uyum sağlamaktadır. Eğitmenler bu asistanları belirli öğretim stillerine, dil tercihlerine ve kurs içeriğine uyacak şekilde özelleştirerek genel öğrenme deneyimini geliştirebilir.

cdfvrg
Şeffaflık, adalet ve açıklanabilirlik, eğitimde yapay zeka çözümlerinin geliştirilmesi ve uygulanmasında yol gösterici ilkelerdir (Shutterstock)

Robert Speed, yapay zekaya dayanan araçların ‘sürekli öğrenmeye ihtiyaç duyduğunu’ düşünüyor ve ‘yapay zekanın hatalarından ve mevcut yeni bilgilerden öğrenebilmesi için insan tepkilerinin çok önemli olduğunu’ belirtiyor.

Etik hususlar

Yapay zeka eğitimde giderek daha belirgin bir rol oynadıkça, etik hususlar da ön plana çıkmaktadır. Teknolojinin, gizliliklerinden veya refahlarından ödün vermeden tüm öğrencilere fayda sağlaması için yapay zekanın sorumlu kullanımı esastır. Şeffaflık, adalet ve açıklanabilirlik, eğitimde yapay zeka çözümlerinin geliştirilmesi ve uygulanmasında yol gösterici ilkelerdir.

xs
Uzmanlar, yapay zekanın eğitimdeki dönüştürücü potansiyelinin, idari görevleri basitleştirme becerisinde yattığına inanıyor (Shutterstock)

Robert Speed, "Eğitim kurumlarının yapay zekanın potansiyelini etik ve sorumlu bir şekilde kullanabilmelerini sağlamak ve tüm öğrenciler için güvenli, kapsamlı ve etkili bir eğitim ortamını teşvik etmek önemlidir" dedi. PowerSchool'un ‘eğitim sistemindeki mevcut önyargıları güçlendirmeyi amaçlayan yapay zekayı kullanmayacağını veya korunaklı bir sınıfta öğrenciler için öğrenme fırsatlarını azaltmayı amaçlayan yapay zekayı kullanmayacağını’ da açıkladı.

Eğitimin geleceği

Yapay zekanın eğitimdeki dönüştürücü gücü tek bir platform veya sağlayıcıyla sınırlı değil. Bunun yerine, öğrenmeye yaklaşımımızda bir paradigma değişikliğini temsil ediyor. Öğretmenler ve öğrenciler, yapay zekanın potansiyelinden faydalanarak eğitimin daha kişiselleştirilmiş, verimli ve kapsayıcı olduğu bir geleceğin habercisi olabilir. Bu dönüştürücü teknolojileri benimsemeye devam ettikçe, eğitim potansiyeli sınırsız olacak ve her öğrencinin potansiyelinin tam olarak gerçekleştirilebileceği bir gelecek vaat edecektir.



Prenses Kate, kanser tedavisinin ardından kapsamlı yurt dışı ziyaretinde William'a eşlik edecek

İngiltere Veliaht Prensi William ve eşi Galler Prensesi Kate (AFP)
İngiltere Veliaht Prensi William ve eşi Galler Prensesi Kate (AFP)
TT

Prenses Kate, kanser tedavisinin ardından kapsamlı yurt dışı ziyaretinde William'a eşlik edecek

İngiltere Veliaht Prensi William ve eşi Galler Prensesi Kate (AFP)
İngiltere Veliaht Prensi William ve eşi Galler Prensesi Kate (AFP)

Galler Prensesi Kate, bu hafta düzenlenecek yıllık Earthshot Ödülleri törenine katılmak üzere Hindistan'a gerçekleştireceği ziyarette eşi İngiltere Veliaht Prensi William'a eşlik edecek. Bu ziyaret, Kate'in kanser tedavisinin ardından gerçekleştireceği en kapsamlı yurt dışı programı olacak.

44 yaşındaki Prens William ve eşi Kate, üç gün sürecek ziyaret kapsamında Mumbai'de bir dizi etkinliğe katılacak. Programın en önemli etkinliğini, gelecek salı günü düzenlenecek ödül töreni oluşturacak.

Şarku’l Avsat’ın Reuters’ten aktardığı habere göre 44 yaşındaki Kate açısından bu ziyaret, 2024 yılında henüz türü açıklanmayan kanser nedeniyle koruyucu kemoterapi tedavisi görmesinden bu yana gerçekleştireceği en önemli yurt dışı ziyareti niteliğini taşıyor. Hastalığın şu anda remisyon aşamasında olduğunu açıklayan prenses, buna rağmen kanserin yaşamını etkilemeye devam ettiğini belirtiyor.

Çevre kampanyalarını öncelikleri arasına alan Prens William, babası Kral Charles gibi çevre konularına özel önem veriyor. William, iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik çözümler geliştirilmesini teşvik etmek amacıyla 2020 yılında Earthshot Ödülü'nü kurmuştu. Ödül kapsamında her yıl beş kazanana, projelerini büyütüp yaygınlaştırmaları için 1'er milyon sterlin (yaklaşık 1,3 milyon dolar) veriliyor.

Kensington Sarayı'ndan çiftin programına ilişkin yapılan açıklamada, Prens William'ın Earthshot Ödülü'nü karamsarlığı yeni fırsatlara dönüştürmenin bir aracı olarak gördüğü belirtildi.

Açıklamada, “Gezegenimizin karşı karşıya olduğu çevresel sorunlar ne kadar büyük olursa olsun, bu sorunları çözmek için ortaya konulan yaratıcılık, kararlılık ve yenilikçilik de en az bu sorunlar kadar güçlü” ifadelerine yer verildi.

Organizatörlerin bugüne kadarki en büyük organizasyon olacağını belirttiği ödül töreninde, kraliyet ailesine çok sayıda ünlü isim eşlik edecek. Hindistanlı kriket efsanesi Sachin Tendulkar, oyuncu Alia Bhatt ve Rami Malek'in yanı sıra İngiliz pop müzik grubu Take That de törene katılacak. Grup, Hindistan'da ilk kez sahne alacak.

Prens William ve Kate, Earthshot girişimiyle bağlantılı etkinliklerin yanı sıra Hindistan kriketine, modaya ve sinemaya ilişkin programlara da katılacak.

Hastalığının ardından resmî görevlerinin yoğunluğunu önemli ölçüde azaltan Kate, yaşamını günbegün sürdürmeye odaklandığını belirtmişti. Prensesin kamuoyu önündeki etkinliklere katılımı zaman içinde kademeli olarak artarken, bu süreçte Prens William'ın hiçbir yurt dışı ziyaretine eşlik etmemişti.

Kate, Mayıs ayında ise erken çocukluk dönemi gelişimine odaklanan çalışmaları kapsamında tek başına iki günlük İtalya ziyareti gerçekleştirmişti. Bu ziyaret, 2024'ten bu yana yaptığı ilk kapsamlı yurt dışı programı olmuştu.


Antik Mısır'daki kedilerin yaşadığı korkunç şartlar ortaya çıktı

Mısırlı bir arkeoloji ekibinin Giza'daki Sakkara nekropolünde yaptığı yeni keşfin duyurulmasının ardından sergilenen kedi heykeli (AFP)
Mısırlı bir arkeoloji ekibinin Giza'daki Sakkara nekropolünde yaptığı yeni keşfin duyurulmasının ardından sergilenen kedi heykeli (AFP)
TT

Antik Mısır'daki kedilerin yaşadığı korkunç şartlar ortaya çıktı

Mısırlı bir arkeoloji ekibinin Giza'daki Sakkara nekropolünde yaptığı yeni keşfin duyurulmasının ardından sergilenen kedi heykeli (AFP)
Mısırlı bir arkeoloji ekibinin Giza'daki Sakkara nekropolünde yaptığı yeni keşfin duyurulmasının ardından sergilenen kedi heykeli (AFP)

Antik Mısır'da evcil kediler, bu hayvanlara duyulan saygıya rağmen her zaman şımartılmıyordu. Hatta kafatası kalıntıları üzerinde yapılan yeni bir çalışma, bazılarının kötü koşullarda yaşadığını, yaralanma ve hastalıklardan muzdarip olabileceğini ortaya koydu.

Antik Mısır'da tanrıça Bast'la ilişkilendirilen kediler, ilahi gücün sembolleri ve dini ritüellerin katılımcıları olarak saygı görmenin yanı sıra ev halkının da parçasıydı

Ayrıca tarım, kemirgenleri çeken tahıl depolamaya bağlı olduğundan, kediler sıçan ve fareleri avlayarak gıda depolarını korumada da kilit rol oynuyordu.

Kedilere o kadar büyük bir saygı duyuluyordu ki bazı Yunan tarih kaynakları, Antik Mısır'da kedi öldüren kişilerin idam cezasına çarptırılmış olabileceğini öne sürüyor.

Ancak mumya kafatasları üzerinde yapılan yeni ve kapsamlı bir araştırmada Antik Mısır'daki kedilerin bir kısmının, daracık yerlerde hastalıklar ve yaralanmalarla boğuşarak zorlu bir hayat sürdüğü tespit edildi.

Araştırmacılar, bazı kedilerin muhtemelen karanlık uygulamaların yer aldığı kedi üretimi endüstrisinde ritüel amaçlarla yetiştirildiğini düşünüyor.

Çalışmada bilim insanları, Avusturya'nın Viyana kentindeki Doğa Tarihi Müzesi'nde daha önce gözden kaçmış bir kedi kafatası koleksiyonunu analiz etti. İyi korunmuş 131 kedi kafatasından oluşan bu koleksiyondaki kalıntılar 2 bin yıldan daha eskiydi.

Araştırmacılar, kafataslarını incelerken özellikle kedilerin yaşı, türü, yaraları ve hastalıklarına dair işaretler aradı.

Kedilerin neredeyse üçte ikisinin en az bir hastalığı olabileceğini saptadılar.

Bilim insanları, Journal of Archaeological Science'ta yayımlanan yeni çalışmada şöyle yazıyor: 

Kedigillerin yarısından fazlasında (yüzde 62) büyük ölçüde diş anomalilerinin yanı sıra iyileşmiş kırıklar, delik izleri ve muhtemelen bulaşıcı veya metabolik rahatsızlıklarla bağlantılı deformasyonlar gibi patolojiler gözlemlendi.

sxcdfvgt
22 kedi kafatasında diş taşı görüldü (Journal of Archaeological Science [2026])

131 kediden 23'ünde diş eti hastalığı belirtileri görülürken, 24'ünün de dişleri eksikti.

Bazı kedi kafataslarında ise bu hayvanların daha korkunç yaralar aldığına dair kanıtlar bulundu.

35 kedinin kafatası yüzeyinde oyuk izleri bulunurken, 19 kedinin göz çukurlarının tabanında enfeksiyonlar veya olası beslenme yetersizliğiyle örtüşen küçük delikler vardı.

Araştırmacılar, kafataslarındaki bazı delik izlerinin diğer kedilerin ısırıklarıyla bağlantılı olabileceğini söylüyor.

Daha küçük bir kedinin kafatasında, bir sazlık kedisinin köpek dişleriyle bıraktığı düşünülen izler vardı.

sdcfrgth
Bazı kedi kafataslarında delik izleri bulundu (Journal of Archaeological Science [2026])

Ayrıca başka kedilerde keskin bir metal aletin darbeleriyle uyumlu izler de görüldü, bu da yaralara insanların yol açtığına işaret ediyor. 

Araştırmacılar çalışmada, "Kafataslarındaki travmatik lezyonlara ilişkin gözlemlerimiz, ölümcül yaralanmaların yanı sıra şiddet içeren insan etkileşimlerinden sağ çıkan hayvan vakalarına dair kanıtlar da sunuyor" diye yazıyor.

"Bulgular, kedilerin kötü koşullarda yaşadığına, bulaşıcı hastalıkların yaygın olduğuna ve yüksek ihtimalle beslenme sıkıntısı yaşadıklarına işaret ediyor" diyen ekip, kedilerin muhtemelen "serbestçe dolaşmalarına izin verilmediği dar alanlarda, stresli bir ortamda yaşadığını" ekliyor.

Antik Mısır'da bazı kedilerin mumyalama hazırlığı kapsamında kafalarına darbe vurularak veya boyunları kırılarak kasten öldürüldüğü biliniyor.

Araştırmacılar, bazı kedilerin mumyalama için kasten üretildiğinden şüpheleniyor.

Bilim insanları, bu kedilerde hastalık ve yaralanmaların yaygın görülmesinin, daracık yerlerde bir arada tutuldukları sinyalini verdiğini belirtiyor.

Muhtemelen kedi üretimi endüstrisinde çalışan insanlar, ceza amacıyla ya da kediler arasındaki kavgaları ayırmaya çalışırken bu yaralanmalara sebep oldu.

Independent Türkçe


Bridgerton yıldızı Nicola Coughlan'dan "büyük pişmanlık" itirafı

Luke Newton ve Nicola Coughlan, Bridgerton'da (Netflix)
Luke Newton ve Nicola Coughlan, Bridgerton'da (Netflix)
TT

Bridgerton yıldızı Nicola Coughlan'dan "büyük pişmanlık" itirafı

Luke Newton ve Nicola Coughlan, Bridgerton'da (Netflix)
Luke Newton ve Nicola Coughlan, Bridgerton'da (Netflix)

Nicola Coughlan, kendisini yıldız yapan Bridgerton rolüyle ilgili "pişmanlık" duyduğunu açıkladı.

39 yaşındaki İrlandalı oyuncu, 2018'de başlayan popüler komedi dizisi Derry Girls'te örnek öğrenci Clare'i canlandırarak şöhret kazanmış ancak Hollywood'daki konumunu, Netflix'in şehvet dolu dönem draması Bridgerton'daki rolüyle sağlamlaştırmıştı.

Coughlan'ın canlandırdığı Penelope Featherington karakteri dizide ilk sezondan itibaren yer alsa da 2024'teki üçüncü sezona kadar merkezi rolde değildi. Bu sezonda Luke Newton'ın hayat verdiği Colin Bridgerton'la birlikte romantik başrolleri paylaşmıştı.

Coughlan'ı uluslararası izleyiciye tanıtan bu rolle hayran kitlesi hızla arttı. Bu durum, oyuncuyu şaşkına çevirerek o zamandan bu yana bir miktar pişmanlık duymasına yol açtı.

The Observer'a yakın zamanda verdiği röportajda Coughlan, "Bunun beni ünlü yapacağını hiç düşünmemiştim, ki bu gerçekten aptalca geliyor" dedi. 

Aslında daha sonra bu rolün beni bu kadar tanınır hale getirmesinden büyük pişmanlık duydum ve ve bir süre gözlerden uzak durdum.

Bunun sonucunda maruz kaldığı mahremiyet ihlallerinden bahseden Coughlan, bir cenazede ve "çok hassas tıbbi durumlarda" bile kendisinden fotoğraf istendiğini anlattı.

Oyuncu, "Sanırım insan, kendisi asla böyle bir şey yapmayacağı için başkalarının da yapmayacağını varsayıyor" diye konuştu. 

Ama yapıyorlar.

Oyuncu, şöhretinin artık biraz azalmasından memnun olduğunu belirtti ancak yaşadıklarından sonra gişe canavarı yapımlarda rol almak için özellikle çabalamak istemediğini de ekledi.

"Başarılı kişiler görüyorum ve her gişe canavarı filmde rol almak istediklerini söylüyorlar ama ben 'Yok, hayır' diye yaklaşıyorum" diyen Coughlan, son zamanların en büyük gişe başarılarından birine imza atan Barbie'de oynadığını kabul etse de bunun "kısacık" bir rol olduğunu ekledi.

Oyuncu, Greta Gerwig'in 2023 yapımı filminde kısa bir kameo rolü üstlenen birkaç oyuncudan biriydi. Filmde Diplomat Barbie karakterini canlandırmıştı.

Aktris, "O seviyede bir şeyin peşinden koşmak istemem" dedi. 

Eğer tekrar olursa 'Tamam' derim. Ama peşinden koşmak bana göre değil.

Coughlan, Bridgerton sayesinde kazandığı muazzam şöhretle daha önce Derry Girls'le elde ettiği tanınırlığı birbirinden ayırdı. Oyuncu, "Bu bana sahte bir güvenlik hissi verdi" ifadelerini kullandı. 

Çünkü popüler bir dizide oynamakla etrafında tutkulu bir hayran topluluğu oluşmuş bir dizide oynamak çok farklı şeyler. İkisi aynı değil.

sxdfrgthy
Dylan Llewellyn, Saoirse-Monica Jackson, Jamie-Lee O'Donnell, Nicola Coughlan ve Louisa Harland, Kuzey İrlanda sorununun yaşandığı dönemde geçen komedi dizisi Derry Girls'de (Channel 4)

Bu nedenle Coughlan'ın, Bridgerton'ın gelecek yıl gösterime girecek 5. sezonunda daha az rol alması şaşırtıcı değil. Ancak hayranları onu Steve Martin, Martin Short ve Selena Gomez'in de rol aldığı komedi dizisi Only Murders in the Building'de izleyebilecek.

Coughlan ayrıca Channel 4'un iki bölümlük Britanya draması I Am Helen'da da başrol oynayacak. Dominic Savage'ın BAFTA ödüllü antoloji dizisinin devamı olan ilk bölüm pazartesi gecesi (16 Kasım) izleyicilerle buluşacak.

Independent Türkçe