Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?

Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?
TT

Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?

Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?

Neredeyse hiçbirimiz erken çocukluk günlerimizi hatırlamayız ve bu, ‘çocukluk amnezisi’ olarak bilinen bir olgudur. Peki neden bu anıları unutma eğilimindeyiz?

Bu muhtemelen o yaştaki beyinlerimizin henüz, bilgiyi anılar olarak bildiğimiz karmaşık sinirsel kalıplarda birleştirecek şekilde çalışmamasından kaynaklanıyor.

Küçük çocuklar o sırada ebeveynlerinin kimliği veya kişinin (lütfen) demesi gerektiği gibi gerçekleri hatırlar ve buna ‘anlamsal hafıza’ denir. Bununla birlikte 2 ve 4 yaşlarındaki çocuklarda belirli bir olayın ayrıntılarıyla ilgili olan ‘epizodik hafıza’ yoktur. Bu tür anılar beynin yüzeyinin veya korteksinin çeşitli kısımlarında depolanır.

Örneğin ses hafızası beynin her iki tarafındaki işitsel kortekste işlenirken, görsel hafıza arkadaki görsel korteks tarafından yönetilir. Beyinde hipokampus adı verilen ve tüm parçaları birbirine bağlayan bir alan vardır.

Şarku’l Avsat’ın Live Science sitesinden aktardığı habere göre Philadelphia’daki Temple Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Nora Newcombe, çocukların 2 ila 4 yaş aralığına kadar belirli bölümleri kaydetmede başarısız olabileceğini, çünkü bu dönemde hipokampusun bilgi parçalarını birbirine bağlamaya yeni başladığını belirtti. Ayrıca, bu yaş aralığından daha küçük çocuklarda, dünyanın nasıl çalıştığını yeni öğrendikleri bir dönemde olaysal hafızanın gereksiz derecede karmaşık olabileceğini söyledi. İlk iki yılın temel amacının anlamsal bilgi edinmek olduğunu düşündüğünü ve bu açıdan bakıldığında epizodik hafıza aslında dikkat dağıtıcı olabileceğini de sözlerine ekledi.

Ancak başka bir teori, aslında bu erken anıları çocukluğumuzda sakladığımızı ve yetişkin olduğumuzda bunları hatırlamakta zorlandığımızı öne sürüyor. Örneğin, Science Advances dergisinde 2023 yılında yayınlanan bir araştırma, ‘unutulmuş’ çocukluk anılarının, belirli anılarla ilgili sinir yollarının uyarılması sonucu yetişkin farelerde yeniden canlandırılabileceği sonucuna ulaştı.

Araştırmanın yazarları ilk olarak çocukluk çağındaki amneziyi etkileyebilecek gelişimsel faktörleri araştırmaya başladı. Otizm spektrum bozukluğu (ASD) özelliklerine sahip farelerin, erken yaşamlarına ait anıları hatırlayabildikleri sonucuna ulaşıldı.

Otizmin birçok nedeni bulunuyor ancak daha önce hamilelik sırasında annenin bağışıklık sisteminin aşırı aktivasyonuyla ilişkilendirilmişti. Bu nedenle araştırmacılar otizm spektrum bozukluğu olan fareler yapmak için hamilelik sırasında dişi farelerin bağışıklık sistemini uyardı. Bu bağışıklık aktivasyonu, beyinlerindeki uzman hafıza hücrelerinin boyutunu ve esnekliğini etkileyerek yavrularda erken dönem hafıza kaybının önlenmesine yardımcı oldu. Hücreler otizmi olmayan yetişkin farelerde optik olarak uyarıldığında unutulan anılar geri getirilebildi.

Bu yeni bulgular, hamilelik sırasında bağışıklık aktivasyonunun, doğuştan gelen unutmaya yönelik geçişlerimizi değiştiren bir beyin durumuna yol açtığını gösteriyor.

Çalışmanın ortak yazarı, İrlanda’daki Trinity College Dublin’de biyokimya profesörü olan Tomás Ryan çalışma ile ilgili yorumda bulunarak “Araştırma fareler üzerinde yapılmış olmasına ve henüz insanlarda uygulanmamış olmasına rağmen, otizm bağlamında genel bilişsel esnekliğin yanı sıra, çocuk gelişimi boyunca hafıza ve unutmaya ilişkin anlayışımızı geliştirmek için önemli çıkarımlara sahip” ifadelerini kullandı.



Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
TT

Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)

Fransa'nın First Lady'si Brigitte Macron'un, eşinin "psikanalize ihtiyaç duyduğunu" düşündüğü bir biyografide iddia edildi.

Deneyimli gazeteci Catherine Nay'in kaleme aldığı Ce pays dont le prince est un enfant (Prensi Bir Çocuk Olan Bu Ülke) isimli yeni kitap, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çocukluğuna odaklanıyor.

Çiftin yanı sıra Macron'un ailesi ve arkadaşlarıyla yapılan görüşmelere dayanan biyografi, Macron'un merhum büyükannesiyle yakın ilişkisini ve eşiyle romantik birlikteliğini ele alıyor. İlişkileri başladığında 39 yaşındaki Brigitte, 15 yaşındaki Emmanuel'in öğretmeniydi.

Daily Mail ve Times'da yer alan alıntılara göre Nay, Macron'un hâlâ büyükannesinin yasını tuttuğunu ve yazara, "Hâlâ büyükannemin ruhuyla yaşıyorum" dediğini aktarıyor.

Eşinin ise daha sert bir değerlendirmede bulunarak gazeteciye, "Emmanuel hâlâ büyükannesini gömemedi. Onun yerini bile dolduramadı. Psikanalize ihtiyacı var" dediği bildiriliyor.

Bu yorumlar, Macron çiftinin ilişkisinin yoğun şekilde mercek altına alınmasından yaklaşık 18 ay sonra geldi. Çift, Vietnam'daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu kameralara yakalanmıştı.

Macron, eşiyle "şakalaştıklarını" iddia etse de önceki aylarda çıkan haberlere göre Brigitte, sürgündeki İran asıllı Fransız aktris Gülşifte Ferahani'nin eşine gönderdiği bir mesajı görünce öfkelenmişti.

Çiftin evliliklerinde sorun yaşadığına dair iddialar, Florian Tardif'in bu yıl yayımlanan Un Couple (Presque) Parfait (Neredeyse [Mükemmel] Bir Çift) adlı kitabında ortaya atılmıştı.

cdsfvgthy
Geçen yıl Vietnam’daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu an kameraya yakalanmıştı (Reuters)

Nay'in biyografisinde Fransa Cumhurbaşkanı'nın, insanları yönetmekte ve hatalarını kabul etmekte zorlanan bir adam olarak anlatıldığı bildiriliyor.

Büyükannesi Manette'in cumhurbaşkanının hayatındaki etkisine odaklanan yazar, emekli okul müdiresinin ona Fransız klasiklerini yüksek sesle okumayı öğrettiğini belirtiyor. 14 yaşındayken bir kızla çıkmaya başladığında büyükannesi buna itiraz etmiş ve o da "Artık kızlara bakmayacağım" diye söz vermiş.

Macron'un gazeteciye, "Ben hâlâ çocuğum" dediği aktarılıyor. Ardından Nay'e göre Macron, 2025'te yazar Emmanuel Carrere'ye şunları söylemiş: 

Hiç ergen olmadım. Ergenleri sevmem. Onları anlamıyorum. Eşim anlıyor.

sdsrgth
Macron, Fransa'da devam eden protestolara yönelik tutumu nedeniyle eleştirilere maruz kalıyor (AFP)

Kitaptaki Macron değerlendirmesi, yüzbinlerce vatandaşın sokaklara dökülmesiyle cumhurbaşkanının zorlu bir yıl geçirmesinin ardından geliyor. Yaşam maliyetleri, kamu hizmetleri ve eğitim konularında patlak veren gösteriler, Fransa'nın yıllardır gördüğü en şiddetli toplumsal kargaşayı tetikledi.

Kargaşa o kadar ciddi boyutlara ulaştı ki Fransa, pazartesi günü havai fişek satışını ve kullanımını geçici olarak yasakladı. Bir dizi protesto ve okul ablukası sırasında havai fişeklerin polise karşı veya okulların yakınında kullanılması üzerine bu karar alındı. Fransa İçişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, yasağın 27 Kasım'a kadar geçerli olduğunu belirtti.

Gelecek yıl Fransa'da Macron'un yerine geçecek kişiyi belirlemek üzere yapılacak seçimlerde, radikal sağcı siyasetçi Marine Le Pen'le radikal solcu aday Jean-Luc Melenchon başa baş bir mücadeleye girebilir.

Independent Türkçe


Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
TT

Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)

GLP-1 bazlı diyabet ve zayıflama ilaçlarının riskleri arasında kas kaybının yer aldığı biliniyor. Uzmanlar, bu hapları veya iğneleri kullanan kişilerin vücutlarını güçlü tutmak için ağırlık kaldırmasını öneriyor.

Ancak yeni bir araştırma, ağırlık antrenmanının hastaların kas kütlesinin yalnızca küçük bir bölümünü koruduğunu gösteriyor.

Eli Lilly'nin Zepbound veya Mounjaro ilaçlarını kullanırken 9 ay boyunca ağırlık kaldıran 120 yetişkinin yarısı, ağırlık kaldırmayanlarla aynı miktarda kilo verdi. Ancak Avustralyalı araştırmacılar çarşamba günü The Washington Post'a (WP) yaptıkları açıklamada, ağırlık kaldırarak sadece yaklaşık yarım kilo kası koruyabildiklerini söylüyor.

Asıl kazanımları genel kuvvetlerinde elde ettiler. Spor salonuna gidenler hem üst hem de alt vücut kuvveti testlerinde daha güçlü hale gelirken, ilaçları alan kişilerde güç kaybı görüldü.

Batı Avustralya Üniversitesi'nden egzersiz fizyoloğu ve araştırmanın lideri Daniel Green, "Kuvvet, kas kütlesinden daha önemli bir çıktı çünkü işlevsellik ve kırılganlıkla ilişkili" diyor.

Güçlü sonuçlar

50-70 yaş aralığındaki her iki grup da çalışma süresince yaklaşık 22,5 kilo verdi. Aradaki fark, kas gücündeki artış oranındaydı.

Haftada üç kez bir saat süreyle, yoğunluğu giderek artırarak ağırlık kaldıran grup, kas kuvvetinde yüzde 10-18 artış kaydetti. Buna karşılık sadece ilacı alanlar yüzde 6-9 oranında güç kaybı yaşadı.

Buna neyin yol açtığı hâlâ araştırılsa da WP'ye konuşan araştırmacılar, bunun beyindeki süreçlerle bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

Ağırlık kaldırmak, sinir sistemimizi eğiterek kas hücrelerini harekete geçirmesini sağlar. Bu hücreler, kuvvet üretmeye çalışır ve vücudun hareket etmesine yardımcı olur.

İşte kas hafızasının parçası olan bu şartlanma, kaslar büyümeden önce bile kuvveti artırır.

Kas hafızası, insanların yaşlandıkça aktif kalmasını ve hareketsiz dönemlerden sonra tekrar forma girmesini sağlar.

Sonuç

Bulgular, yaklaşık 30 milyon Amerikalının kullandığı GLP-1 ilaçlarını alırken kas kaybı yaşama endişesini hafifletebilir.

Bu ilaçların, yaşlandıkça kas, kemik ve güç kaybına yol açan ve zamanla ilerleyen sarkopeni hastalığı riskini artırabileceğine dair yaygın bir endişe vardı.

İlaçların kilo vermeye yardımcı olduğu ve daha hafif vücutların hareket etmek için daha az kasa ihtiyaç duyduğu göz önüne alındığında, ilaçlarla bağlantılı kas kaybının ne kadarının gerçekten endişe verici olduğu tartışmaya açık.

Önceki çalışmaları inceleyen uluslararası bir araştırma ekibi martta, GLP-1 ilaçları kullanan orta yaşlı erkek ve kadınların bacak kaslarının hafifçe küçüldüğünü ancak vücutlarına oranla en azından aynı düzeyde kuvveti koruduğunu açıklamıştı.

GLP-1 ilaçları yüzünden kas kaybı yaşayacağından korkanlar, yeni çalışmadakine benzer bir plan izleyebilir. Katılımcılar, her egzersizde tekrar sayısını 6'dan 10'a çıkardı ve daha ağır ağırlıklar kullanarak eforlarını kademeli şekilde artırdı.

Independent Türkçe


Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
TT

Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)

Disney önümüzdeki üç yıl içinde işletme maliyetlerinden 3 milyar dolarlık kesinti yapmayı planlıyor. Şirketten yapılan açıklamaya göre bu kaynağı, büyük Amerikan spor etkinlikleri ve uluslararası pazarlarda yerel içeriği üç katına çıkarmak gibi yollarla dijital yayın hizmetlerine geri yatırmayı planlıyor.

Disney, salı günü hissedarlarına gönderdiği mektupta, "Dijital yayın stratejimiz iki temel üzerine kurulu: Temel yayın deneyimimizi piyasadaki en iyisi haline getirmek ve hizmetlerimizi tek bir ekosistemde birleştirmek" diye yazdı.

Şirketin yayın platformları Disney+, Hulu ve ESPN'de gelecekte yapılacak iyileştirmeler arasında, 18 Aralık'ta gösterime girecek Avengers: Doomsday'in öncesinde TikTok içerik üreticilerinin paylaşımlarına yer verilmesi ve Şubat 2027'de ilk kez Super Bowl'un yayımlanması yer alıyor.

Disney, dijital yayıncılığı önemli bir büyüme alanı olarak görüyor. Disney'in bildirdiğine göre ünlülerin katıldığı dans yarışması programı Dancing With The Stars, son 6 yılın en büyük açılışını yaparak izleyici sayısını bir önceki sezona göre yüzde 24 artırdı.

American Horror Story: 13, dijital platformlarda rekor izlenme rakamlarına ulaştı. Disney, izleyici sayısının 12. sezona göre yüzde 50 arttığını belirtti.

ESPN de bu son çeyrekte bazı kilometre taşlarına ulaştı. Disney'in açıklamasına göre eylülde Ohio Eyalet Üniversitesi'yle Teksas Üniversitesi arasında oynanan üniversite futbolu maçı, normal sezondaki üniversite futbolu karşılaşmaları arasında kanalın son 10 yılda en çok izlenen maçı oldu.

Yayın hizmetleriyle ilgili bu olumlu gelişmeler, martta Disney'in başına geçen CEO Josh D'Amaro'nun son başarısı. O zamandan bu yana şirketin hisseleri yüzde 22 değer kazanırken gelirler de şirketin üçüncü çeyreğinden (nisan-haziran) dördüncü çeyreğine (temmuz-eylül) yüzde 16 artış gösterdi.

Disney'de 28 yıllık bir kariyerin ardından CEO olan D'Amaro, şirketin operasyonlarını düzene sokma planı kapsamında marttan ekime kadar 1500'den fazla çalışanı işten çıkardı.

İşten çıkarmalar henüz sona ermemiş olabilir; şirketin tasarruf planları daha fazla kesintiyi de içeriyor. Business Insider'a göre CEO, şirket çalışanlarına gönderdiği bilgi notunda "güçlü bir dördüncü çeyrek" için onlara teşekkür ederken, gelecekteki işten çıkarmaların da sinyalini verdi.

D'Amaro, "Bu değişikliklerin hepsi kolay olmadı ve olmayacak" diye yazdı. 

Bu değişiklikler, Disney'e derinden değer veren ve bu şirkete çok büyük katkılarda bulunmuş kişileri etkileyecek. Sektör değişti ve şirketimizin de bu değişimle birlikte değişmesi gerekiyor.

Independent Türkçe