Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?

Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?
TT

Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?

Bilim cevaplıyor: Bebekliğimizi neden hatırlamıyoruz?

Neredeyse hiçbirimiz erken çocukluk günlerimizi hatırlamayız ve bu, ‘çocukluk amnezisi’ olarak bilinen bir olgudur. Peki neden bu anıları unutma eğilimindeyiz?

Bu muhtemelen o yaştaki beyinlerimizin henüz, bilgiyi anılar olarak bildiğimiz karmaşık sinirsel kalıplarda birleştirecek şekilde çalışmamasından kaynaklanıyor.

Küçük çocuklar o sırada ebeveynlerinin kimliği veya kişinin (lütfen) demesi gerektiği gibi gerçekleri hatırlar ve buna ‘anlamsal hafıza’ denir. Bununla birlikte 2 ve 4 yaşlarındaki çocuklarda belirli bir olayın ayrıntılarıyla ilgili olan ‘epizodik hafıza’ yoktur. Bu tür anılar beynin yüzeyinin veya korteksinin çeşitli kısımlarında depolanır.

Örneğin ses hafızası beynin her iki tarafındaki işitsel kortekste işlenirken, görsel hafıza arkadaki görsel korteks tarafından yönetilir. Beyinde hipokampus adı verilen ve tüm parçaları birbirine bağlayan bir alan vardır.

Şarku’l Avsat’ın Live Science sitesinden aktardığı habere göre Philadelphia’daki Temple Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Nora Newcombe, çocukların 2 ila 4 yaş aralığına kadar belirli bölümleri kaydetmede başarısız olabileceğini, çünkü bu dönemde hipokampusun bilgi parçalarını birbirine bağlamaya yeni başladığını belirtti. Ayrıca, bu yaş aralığından daha küçük çocuklarda, dünyanın nasıl çalıştığını yeni öğrendikleri bir dönemde olaysal hafızanın gereksiz derecede karmaşık olabileceğini söyledi. İlk iki yılın temel amacının anlamsal bilgi edinmek olduğunu düşündüğünü ve bu açıdan bakıldığında epizodik hafıza aslında dikkat dağıtıcı olabileceğini de sözlerine ekledi.

Ancak başka bir teori, aslında bu erken anıları çocukluğumuzda sakladığımızı ve yetişkin olduğumuzda bunları hatırlamakta zorlandığımızı öne sürüyor. Örneğin, Science Advances dergisinde 2023 yılında yayınlanan bir araştırma, ‘unutulmuş’ çocukluk anılarının, belirli anılarla ilgili sinir yollarının uyarılması sonucu yetişkin farelerde yeniden canlandırılabileceği sonucuna ulaştı.

Araştırmanın yazarları ilk olarak çocukluk çağındaki amneziyi etkileyebilecek gelişimsel faktörleri araştırmaya başladı. Otizm spektrum bozukluğu (ASD) özelliklerine sahip farelerin, erken yaşamlarına ait anıları hatırlayabildikleri sonucuna ulaşıldı.

Otizmin birçok nedeni bulunuyor ancak daha önce hamilelik sırasında annenin bağışıklık sisteminin aşırı aktivasyonuyla ilişkilendirilmişti. Bu nedenle araştırmacılar otizm spektrum bozukluğu olan fareler yapmak için hamilelik sırasında dişi farelerin bağışıklık sistemini uyardı. Bu bağışıklık aktivasyonu, beyinlerindeki uzman hafıza hücrelerinin boyutunu ve esnekliğini etkileyerek yavrularda erken dönem hafıza kaybının önlenmesine yardımcı oldu. Hücreler otizmi olmayan yetişkin farelerde optik olarak uyarıldığında unutulan anılar geri getirilebildi.

Bu yeni bulgular, hamilelik sırasında bağışıklık aktivasyonunun, doğuştan gelen unutmaya yönelik geçişlerimizi değiştiren bir beyin durumuna yol açtığını gösteriyor.

Çalışmanın ortak yazarı, İrlanda’daki Trinity College Dublin’de biyokimya profesörü olan Tomás Ryan çalışma ile ilgili yorumda bulunarak “Araştırma fareler üzerinde yapılmış olmasına ve henüz insanlarda uygulanmamış olmasına rağmen, otizm bağlamında genel bilişsel esnekliğin yanı sıra, çocuk gelişimi boyunca hafıza ve unutmaya ilişkin anlayışımızı geliştirmek için önemli çıkarımlara sahip” ifadelerini kullandı.



Johnny Depp yeni filmiyle zirveye döndü: Hollywood sürgünü bitti

63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)
63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)
TT

Johnny Depp yeni filmiyle zirveye döndü: Hollywood sürgünü bitti

63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)
63 yaşındaki Johnny Depp, Noel'den ve çevresindeki insanlardan uzak duran cimri Ebenezer Scrooge rolünde (Paramount Pictures)

Johnny Depp, Charles Dickens'ın Bir Noel Şarkısı klasiğine yeni bir yorum getiren Ebenezer: Bir Noel Şarkısı'yla (Ebenezer: A Christmas Carol) gişenin zirvesine döndü. Film, açılış hafta sonunda Kuzey Amerika'da gösterildiği 3 bin 535 sinemada 19 milyon dolar hasılat elde etti.

ABD'de ebeveynlerin 13 yaşından küçük çocuklar için özellikle uyarıldığı PG-13 sınıflandırmasıyla gösterime giren yapım, Kuzey Amerika dışındaki 63 pazarda da 23 milyon dolar hasılat elde etti. Böylece filmin dünya çapındaki açılış hasılatı 42 milyon dolara ulaştı.

Depp, Ebenezer'la 2018 yapımı Fantastik Canavarlar: Grindelwald'ın Suçları'ndan (Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald) bu yana ilk kez büyük bir yapımda önemli bir rol üstleniyor. Film, oyuncunun 8 yıl aradan sonraki dönüşü olmasıyla dikkat çekiyor.

Oyuncunun Hollywood kariyeri, eski eşi Amber Heard'ün yönelttiği aile içi şiddet iddialarının ardından 2020'de sarsılmaya başlamıştı. Depp'in reddettiği bu iddialar, kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve yüksek maliyetlere yol açan iki itibar zedeleme davasına konu olmuştu.

Oyunculuk teklifleri büyük ölçüde kesilse de National Research Group'un Nisan 2026'da yaptığı araştırma, Depp'in dünya genelinde popülerliğini koruduğunu ortaya koymuştu. Katılımcılar, yeni bir filmi sinemada izleme isteklerini en çok artıracak 10 oyuncu arasında Depp'i de saymıştı. Oyuncu, sıralamada Tom Hanks'in önünde, Margot Robbie'nin arkasında yer almıştı.

Peki bu ilgi, Ebenezer'ın açılış hasılatına nasıl yansıdı? Analistlere göre bilet satışları, Depp'in büyük stüdyo filmlerine dönüşünün büyük bir coşkuyla karşılandığını göstermiyor. Yine de film, Şükran Günü öncesinde sinema işletmecilerinin gelirlerini artırdı. Paramount'a da yatırımı karşılığında kayda değer bir kazanç sağlayacak gibi görünüyor.

Depp'in gişe potansiyeline ilişkin belirsizlik nedeniyle temkinli davranan stüdyo, filme net 38 milyon dolarlık yapım bütçesi ayırdı. Yapımcılığını Emma Watts'ın üstlendiği film için Depp'e peşin olarak 5 milyon dolar ödendi. Bu tutar, oyuncunun önceki büyük stüdyo filmlerinden aldığı ortalama 20 milyon dolarlık ücretin epey altında. Anlaşmaya göre Depp ayrıca gişe performansına bağlı primler ve filmin kârından pay alacak.

Gişe bülteni FranchiseRe'yi yayımlayan David A. Gross, açılışı şöyle değerlendirdi:

Bu, Noel temalı bir film için güçlü bir açılış. Johnny Depp dünya çapında büyük bir yıldız olmayı sürdürüyor. Yönetmen Ti West de filme sıradışı bir ton katıyor.

Korku üçlemesi X'le tanınan West'in yönettiği Ebenezer, taş kalpli iş insanı Scrooge'un defalarca anlatılmış hikayesini yeniden ele alıyor. Scrooge'u geçmiş, şimdiki ve gelecek Noel'in hayaletleri ziyaret ediyor.

Eleştirmenler filme mesafeli yaklaşırken izleyicilerin değerlendirmeleri daha olumluydu. Rotten Tomatoes'da filmin eleştirmen puanı yüzde 54, izleyici puanı ise yüzde 90 oldu. Yapım, CinemaScore'un gösterim sonrası anketlerinde "A-", PostTrak'te ise 4,5 yıldız aldı.

PostTrak verilerine göre izleyicilerin yaklaşık yarısı, üç kez Oscar'a aday gösterilen Depp'in hayranı olduğu için filme gitti. Oyuncu böylece seyircilerin filmi tercih etmesindeki başlıca etken oldu. İzleyicilerin yüzde 34'ü filmin konusu nedeniyle, yüzde 8'i ise sevdikleri bir serinin parçası olduğu için bilet aldığını belirtti.

Seyirciler arasında kadınlar, beyazlar ve 30 yaş üzerindekiler ağırlıktaydı: İzleyicilerin yüzde 52'si kadın, yüzde 58'i beyaz, yüzde 59'u ise 30 yaş ve üzerindeydi. Stüdyonun verilerine göre film, en iyi performansını ABD'nin güneyinde gösterdi.

Exhibitor Relations analisti Jeff Bock ise filmin zirveye yerleşmesini Depp'in kariyeri açısından bir dönüm noktası olarak görüyor:

Filmi gişede bir numaraya yerleşen, yüzü bütün tanıtım materyallerinde kullanılan Johnny Depp'in Hollywood sürgünü fiilen sona erdi. Bu sonuç, sektöre Depp'e yeniden rol verilebileceğini, filmlerin onun adıyla pazarlanabileceğini ve bir stüdyo filmine güçlü bir gişe açılışı sağlayabileceğini gösteriyor. Kaptan Jack Sparrow, yeniden yelken açma zamanı.

Independent Türkçe, Deadline, Variety


Slow Horses hayranlarına kötü haber: 8. sezonla final yapacak

Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)
Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)
TT

Slow Horses hayranlarına kötü haber: 8. sezonla final yapacak

Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)
Slow Horses'ın 6. sezonunda 32 yaşındaki Olivia Cooke, 4 sezonluk aranın ardından diziye geri dönüyor ve Jack Lowden'ın canlandırdığı River Cartwright'la yeniden bir araya geliyor (Apple TV)

Slow Horses hayranlarına kötü haber: Dizinin oyuncularından Olivia Cooke, The Times'a verdiği röportajda sevilen casus macerasının 8. sezonla sona ereceğini söyledi.

"Son sezonu çekiyorum!" diyen Cooke, ardından "Yine de kesin konuşmamak lazım!" diye ekledi. Oyuncu sözlerini şöyle sürdürdü:

Ama sanırım bize söylenen bu ve gerçekten de sona geldiğimizi hissediyoruz. Hepimiz hüzünlüyüz, dalgınız. Dün makyaj koltuğuna oturup ağladım. Dizi hayatıma ışık kattı. Partnerime bunu atlatmak için iki haftaya ihtiyacım olduğunu söyledim. Depresyona gireceğim.

Cooke'un ilk sezonda canlandırdığı Sid Baker'ın öldüğü izlenimi verilmişti. Ancak karakterin hayatta olduğu ortaya çıktı ve Cooke, 6. sezonda yeniden Sid'i canlandırdı. The Times'a konuşan Cooke, dönüşüne şaşırmadığını belirtti:

Yıllar boyunca müsait olup olmadığımı sordular. İletişimi de koparmadık. Sanki hiç ayrılmamışım gibiydi.

Oyuncu, HBO dizisi House of the Dragon'daki rolünün önceki sezonlarda Slow Horses'a dönmesini zorlaştırdığını da açıkladı:

House of the Dragon için imzaladığım sözleşmede, rakip bir yayın platformunun uzun soluklu bir dizisinde yer alamayacağımı belirten bir madde vardı. Bu yüzden bu sorunu çözmemiz gerekti.

Avukatların da devreye girdiğini belirten Cooke, "Yardım edin!" diye mesajlar gönderdiğini söyledi.

Apple, Slow Horses'a geçen yıl 7. sezon onayı vermişti. Dizi, 6. sezonunun eylüldeki prömiyerinden bir gün önce 8. sezon onayını da almıştı.

7. sezonun 2027'de, 8. sezonun ise 2028'de izleyiciyle buluşması bekleniyor.

6 bölümden oluşacak 8. sezon, Mick Herron'ın Slough House serisinin 9. kitabı Clown Town'dan uyarlanıyor. 

Sezonun resmi özetine göre Jackson Lamb ve Diana Taverner (Kristin Scott Thomas), "şimdiye kadarki en sert hesaplaşmalarını yaşayacak". Özette şu ifadeler yer alıyor:

Park'a yönelik başarısız bir şantaj girişiminin ardından Taverner karşı saldırıya geçer. MI5'ın en karanlık sırlarından birini çözmek ve bu meseleyi bir daha açılmamak üzere kapatmak ise Lamb'e düşer.

Başrollerinde Gary Oldman ve Jack Lowden'ın da yer aldığı casusluk gerilimi Slow Horses, MI5'ın gözden çıkardığı ajanları gönderdiği Iskarta Bürosu (Slough House) adlı birimde çalışan uyumsuz bir İngiliz istihbarat ekibini konu alıyor.

Oldman, kariyerlerini bitirecek hatalar yüzünden Iskarta Bürosu'na gönderilen ajanların son derece zeki ama huysuz lideri Jackson Lamb'i canlandırıyor. Ekip, aldatmacalarla dolu casusluk dünyasında yolunu bulmaya çalışırken sık sık pot kırıyor.

House of the Dragon hayranlarına eleştiri

Öte yandan Cooke, yakın zamanda GQ'ya verdiği röportajda sosyal medyaya ara verme nedenlerinden bahsederken House of the Dragon hayranları arasındaki kadın düşmanlığına ve ırkçılığa dikkat çekmişti. 

Game of Thrones öncülünde Kraliçe Alicent Hightower'ı canlandıran oyuncu, hayranların diziye duyduğu yoğun ilginin zaman zaman aşırıya kaçtığını anlatmıştı. 

Cooke, hayranların yalnızca canlandırdığı karakter hakkında değil, bazen kendisi ve yönetmenlerle ilişkileri hakkında da teoriler ürettiğini söylemişti.

"Bence bu yorumlardan bazıları hızla yayılıp o sırada ekranda gösterilenlerden tamamen kopuyor" diyen oyuncu, sözlerini şöyle sürdürmüştü:

Bu hayran kitlesinde çok fazla çirkinlik de var. Kadın düşmanlığına bulanmış durumda. Çok fazla ırkçılık var. Bunları mümkün olduğunca az düşünmeye çalışıyorum.

Independent Türkçe, The Times, Variety, Deadline, GQ


Ben Affleck, Odyssey'deki bir aktörün performansını 20 dakika övmüş

Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)
Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)
TT

Ben Affleck, Odyssey'deki bir aktörün performansını 20 dakika övmüş

Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)
Universal Pictures'ın 250 milyon dolarlık bütçe ayırdığı Odyssey, Homeros'un ölümsüz destanından uyarlandı (Universal)

Ben Affleck, Odyssey'yi (The Odyssey) izledikten sonra bir oyuncunun performansını öve öve bitiremedi. Ancak övgülerinin odağında yakın dostu Matt Damon değil, kötü niyetli ve korkak Antinous'u canlandıran Robert Pattinson vardı.

Damon, 14 Kasım Cumartesi akşamı Los Angeles'taki Akademi Müzesi'nin David Geffen Salonu'nda düzenlenen söyleşiye katıldı. Tom Holland, John Leguizamo, Zendaya, Charlize Theron, Himesh Patel ve Elliot Page'in de katıldığı etkinlikte Christopher Nolan'ın epik filmi konuşuldu.

Affleck'in filmi izledikten sonraki tepkisini anlatan Damon, şunları söyledi:

Ben Affleck, filmi izledikten sonra benimle herhalde 20 dakika boyunca sadece Rob hakkında konuştu. Hani cesur bir performanstan söz edilir ya... Bana, 'Sen Christopher Nolan'ın hikaye anlatımının bütün gücünü arkana almıştın' dedi. Ben de 'Evet' dedim.

Damon, arkadaşının sözlerini şöyle aktardı:

Sonra, 'Rob'un üzerine ise Christopher Nolan'ın hikaye anlatımının bütün ağırlığı ve gücü çöküyordu. Rolü oynayışını izlemek, birinin çığa doğru koşmasını izlemek gibiydi' dedi.

Yunan destanından uyarlanan film, ağırlıklı olarak Damon'ın canlandırdığı Odysseus'un İthaka'daki evine dönmek için çıktığı uzun ve zorlu yolculuğa odaklanıyor.

Bir yandan da Pattinson'ın canlandırdığı Antinous'un entrikalarını anlatıyor. Antinous, Odysseus'un eşi Penelope'yle (Anne Hathaway) evlenerek krallığın kontrolünü ele geçirmeyi planlıyor.

Damon da Pattinson'ın performansına övgüler yağdırdı:

Canlandırdığı karakteri daha korkak, daha nefret edilesi kılabileceği her an, 'Kendimi nasıl daha da kötü duruma düşürebilirim?' diye düşündüğünü görebiliyordunuz. Onu izlemek çok keyifliydi çünkü çok dinamik ve son derece ilgi çekici bir oyuncu.

Affleck ve Pattinson'ın tek ortak noktası Damon'la arkadaşlıkları değil: İkisi de Bruce Wayne'i, yani Batman'i canlandırdı.

Çocuklarıyla Odyssey setini ziyaret eden Affleck, ocak ayında katıldığı The Tonight Show with Jimmy Fallon'da bu deneyimi şöyle anlatmıştı:

Chris [Nolan] işini çok ciddiye alan, hayranlık duyduğum biri. Onun gözünde setin sohbet edip kaynaşılacak değil, çalışılacak bir yer olduğunu biliyorum. Bu yüzden seti ziyaret etmeme izin verdiği için gerçekten çok minnettardım. Çocuklarım da çok sevdi. Çok hoş, gerçekten çok güzel bir deneyimdi. Ona büyük minnet duydum.

Programa Affleck'le birlikte katılan Damon da "6 aylık çekimler boyunca tek misafir sendin!" diyerek arkadaşının sözlerini doğrulamıştı.

Affleck'in Odyssey'ye yönelik övgüleri Pattinson'ın performansıyla sınırlı kalmadı. Damon, MTV UK'e verdiği röportajda, filmi izleyen dostunun kendisini aradığını ve bu telefon görüşmesini "45 yıldır beklediğini" söylemişti:

Bir saat boyunca durmadan konuştu. Sanki filmi 20 kez izlemiş gibiydi. Her şeyi, her ayrıntıyı anlamıştı. Nasıl olduysa tek izleyişte hepsini özümsemişti.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Entertainment Weekly, MTV UK