Boyundan aşağısı felçli 43 kişi yeni cihazla kol kontrolünü kazandı

Yeni cihaz, omuriliğin hasar aldığı bölgenin yakınının elektrikle uyarılmasıyla çalışıyor (Unsplash)
Yeni cihaz, omuriliğin hasar aldığı bölgenin yakınının elektrikle uyarılmasıyla çalışıyor (Unsplash)
TT

Boyundan aşağısı felçli 43 kişi yeni cihazla kol kontrolünü kazandı

Yeni cihaz, omuriliğin hasar aldığı bölgenin yakınının elektrikle uyarılmasıyla çalışıyor (Unsplash)
Yeni cihaz, omuriliğin hasar aldığı bölgenin yakınının elektrikle uyarılmasıyla çalışıyor (Unsplash)

Boyundan aşağısı felçli 43 kişi yeni bir cihaz sayesinde el ve kol kontrolünü kısmen geri kazandı. 

Felçi kişilerin yürüme gibi becerilerini geri kazanmasını sağlayan çalışmalar son yıllarda hız kazanmış durumda. Bu yöntemlerde omurilik elektrikle uyarılırken genellikle ameliyatla bir cihaz yerleştirilmesini gerektiriyor. 

İsviçre merkezli sağlık teknolojisi şirketi Onward Medical'ın geliştirdiği yeni cihazsa deriye yerleştiriliyor. Felçli hastaların omuriliklerinin hasar gördüğü bölgenin yakınına konan elektrotlar aracılığıyla verilen elektrik akımı el-kol kontrolünün kazanılmasını sağlıyor. 

Nature Medicine adlı hakemli dergide yayımlanan çalışma kapmasımda bir ila 30 yıl içinde omurilik hasarı yaşayarak felç kalan 60 kişi iki ay boyunca rehabilitasyona alındı. 

Ardından aynı tedaviyi ARC-EX adlı cihazı kullanarak alan hastaların 43'ü el ve kollarındaki gücü ve bu uzuvlarını kullanma becerisini geri kazandı. Araştırmada katılımcıların yüzde 87'sinin hayat kalitesinin iyileştiğini bildirdiği kaydedildi.

Çalışmanın yazarlarından Dr. Chet Moritz "Bu elektrik uyarımının farkı, önceki birçok tedavide olduğu gibi doğrudan harekete neden olmaması" diye açıklıyor:

Aslında el ve kollarında tamamen hareket kaybı olan kişiler de dahil, hareket etmeyi kolaylaştırıyor.

Times'ta köşe yazarlığı yapan ve 14 yıl önce attan düşerek felç kalan Melanie Reid, cihazı birkaç ay boyunca kullandıktan sonraki deneyimini şöyle açıklıyor:

Herkes omurilik yaralanması geçirince istenen tek şeyin tekrar yürüyebilmek olduğunu düşünüyor. Ama tetraplejik ya da kuadriplejik olunca, en önemli şey çalışan ellere sahip olmak.

Tetrapleji veya kuadripleji, kol ve bacakların felç kalmasını ifade ediyor. "Sol elim hep işlevsizdi, çok az his vardı" diyen Reid şöyle ekliyor:

Denemeyi yaptıktan sonra sol elimin çok daha güçlü olduğunu söylemekten mutluluk duyuyorum.

Araştırmacılar el ve kollarında hiç hareket olmayan hastaların cihaz sayesinde bu beceriyi geri kazandığını söylüyor. 

Dr. Moritz, "Bu cihazın beyin ve alt omurilik arasında tam bir anatomik ayrılma yaşayn yüzde 10'luk kesimde işe yaramaması mümkün" diyerek ekliyor:

Ancak geri kalan yüzde 90'lık kesim için bunun iyi bir aday olduğunu düşünüyorum.

Dr. Moritz, beyin ve uzuvlar arasında yeni bağlantılar geliştiren bu cihazın, bağlı değilken bile fayda sağladığını söylüyor:

Omurilik hasarının bir kısmını iyileştirdiğine inanıyoruz; faydalar uyarılmanın ötesinde de devam ediyor.

Bilim insanları elektrikle uyarma yönteminin, felçli hastalara ileride yürüme becerisini de kazandırmasını umuyor.

Independent Türkçe, Science Alert, Sky News, Nature Medicine



Hem futbolcu hem uyuşturucu baronu: Sebastián Marset'in ikili yaşamı

Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)
Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)
TT

Hem futbolcu hem uyuşturucu baronu: Sebastián Marset'in ikili yaşamı

Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)
Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)

Uluslararası ölçekte aranan Uruguaylı Sebastián Marset, futbolculuk kisvesinin altında yıllardır uyuşturucu baronluğu yapıyor. 

Amerikan gazetesi Washington Post'un (WP) analizinde, Paraguay, Uruguay ve Bolivya polisinin paylaştığı bilgilerle 33 yaşındaki Marset'in telefon kayıtları ve mesajlaşmaları incelendi. 

Haberde, Marset'in 28 yaşında özel jetlerden oluşan bir filoyla Güney Amerika'da kokain ve bavullar dolusu nakit parayla gezdiği belirtildi. 

Futbolcu 31 yaşındayken 1 milyar dolardan fazla para kazandı.

Analizde, "Güney'in Kralı" lakaplı uyuşturucu baronunun "Batı Avrupa'ya ulaşan kokain dalgasının arkasındaki kilit isimlerden biri" olduğu ifade edildi. 

Savcılık kayıtlarına göre Marset'in Paraguay'deki Capiata futbol kulübünde Maradona, Messi ve Pele gibi efsanelerin giydiği 10 numaralı formayla sahaya çıkabilmek için takıma 10 bin dolar rüşvet ödedi.

hyj6uk
Marset, polise meydan okuyarak kendisini yakalayamayacaklarını savunmuştu (Reuters)

Marset'in maçtaki faul pozisyonlarına hakemlerin düdük çalmadığı ve kendisinin takımda neredeyse dokunulmaz bir oyuncu olduğu belirtildi.

Uruguaylı sporcu, futbol kariyerini sürdürürken uyuşturucu ticaretinde de hızlı adımlarla yükseldi. Uruguay limanlarından Belçika, Hollanda ve Almanya'ya tonlarca uyuşturucu göndererek dünyanın dört bir yanındaki kartellerle bağlar kurdu.

Marset'in futbol kariyerini uyuşturucudan elde ettiği geliri aklamak için kullandığına dikkat çekildi. Paraguay savcılığının raporunda "Yasadışı gelirlerin meşrulaştırılması spor aracılığıyla yapıldı" dendi.

WP'nin analizde uyuşturucu baronunun spor geçmişini yasadışı faaliyetlerini gizlemek için kullandığına dikkat çekilerek şu değerlendirmeler paylaşıldı: 

Marset, statüsünü ve servetini sadece profesyonel futbol takımlarını finanse etmek için değil, aynı zamanda bu takımlarda oynamak için de kullanan ilk büyük uyuşturucu kaçakçısı. Bazı maçlarını, rakip karteldeki isimlerin cesetlerini bıraktığı yerden sadece birkaç kilometre uzakta oynadı.

ABD ve Güney Amerika ülkelerinin peşinde olduğu Marset'in Bolivya'daki evine geçen yıl ağustosta polis baskını düzenlenmişti. 

Marset, olayın ardından bir video yayımlamış, Bolivya polisinden bazı yetkililerin kendisini önceden uyardığını ve bu şekilde kaçtığını öne sürmüştü. Bolivya polisiyse iddiaları reddetmişti.

Uyuşturucu baronu videosunda şunları söylemişti: 

Ben sizin için fazla zekiyim. İsterseniz beni yakalamaya çalışmaya devam edin ama size söyleyeyim, ben çok uzaktayım.

Marset, ülkesinde organize suç örgütlerine karşı verdiği mücadeleyle tanınan Paraguaylı savcı Marcelo Pecci'nin, 2022'de Kolombiya'da balayındayken uyuşturucu mafyası tarafından öldürülmesinden de sorumlu tutuluyor. 

Savcı, 2020'de sahte Paraguay pasaportuyla ülkeye girmeye çalışan Brezilyalı eski futbolcu Ronaldinho'nun tutuklandığı dava üzerinde de çalışmıştı.

Profesyonel futbolcu ve uyuşturucu baronu olarak ikili bir hayat süren Marset'in nerede olduğu bilinmiyor. 

Independent Türkçe, Washington Post, BBC