Obezite tedavisinde gen tedavileri umut oldu

Mevcut eğilim devam ederse 2035'te dünya nüfusunun yarısının aşırı kilolu veya obez olacağı tahmin ediliyor (Unsplash)
Mevcut eğilim devam ederse 2035'te dünya nüfusunun yarısının aşırı kilolu veya obez olacağı tahmin ediliyor (Unsplash)
TT

Obezite tedavisinde gen tedavileri umut oldu

Mevcut eğilim devam ederse 2035'te dünya nüfusunun yarısının aşırı kilolu veya obez olacağı tahmin ediliyor (Unsplash)
Mevcut eğilim devam ederse 2035'te dünya nüfusunun yarısının aşırı kilolu veya obez olacağı tahmin ediliyor (Unsplash)

Obeziteyle mücadelede cevap, gen tedavilerinde yatıyor olabilir. Henüz ilk aşamalarında olan çalışmalar umut verici sonuçlar doğururken, bazı uzmanların soru işaretleri var. 

Dünya genelinde yaklaşık 1 milyar kişinin obez olduğu tahmin ediliyor. Vücutta aşırı derece yağ birikmesiyle tanımlanan bu durum tip 2 diyabet, kalp damar hastalıkları ve kansere yol açabiliyor. 

Beslenme biçimi ve yaşam tarzındaki değişimler bu sorunun çözümünde önem arz etmesine karşın uzmanlar daha etkili yöntemlere başvurulması gerektiğini düşünüyor. 

Ameliyatların uzun vadede yeterli etki yaratmadığını düşünen bilim insanları son yıllarda genetik tedavileri araştırmaya yöneliyor. 

Biyoteknoloji şirketi Wave Life Sciences yakın zamanda, protein kodlayan INHBE genini devre dışı bırakarak farelerin kas kaybetmeden kilo vermesini sağladığını öne sürüyor. Şirketin CEO'su Paul Bolno, BioSpace'e yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanıyor:

Fareler kas kütlesi kaybetmedi fakat iç organlardaki yağ yüzde 56 oranında azaldı.

Wave Life Sciences gelecek yıl aşırı kilolu ve sağlıklı insanlarla klinik deneylere başlamayı planlıyor. Bunlardan olumlu sonuçlar elde edilirse INHBE genini devre dışı bırakma yöntemi obez kişilerle denenecek. 

Bolno mevcut çıktılara dayanarak, yılda bir veya iki kez verilecek dozla tedavinin mümkün olabileceğini öne sürüyor.

Geçen yıl yayımlanan bir çalışmada ilk kez ex vivo gen terapisiyle obezite ve diyabeti tedavi etme yöntemi geliştirilmişti. Latincede "canlının dışında" anlamına gelen ex vivo, hücrenin vücuttan çıkarılıp genetiği değiştirildikten sonra geri konmasını ifade ediyor. 

Bu türden hücre odaklı tedavilere genellikle kalıtsal hastalıklarda başvuruluyor. 2023'teki araştırmadaysa ex vivo yöntemi kullanılarak obezite gibi metabolik hastalıklarda önemli bir rol oynayan CPT1AM proteinini ifade eden hücreler üretilip fare vücuduna yerleştirilmişti. 

Barselona Üniversitesi araştırmacıları bu sayede farelerdeki obezite ve glukoz intoleransının düşmesini sağlamıştı. Halihazırda yöntemi iyileştirmek üzere çalışan bilim insanları daha sonra insan deneylerine geçmeyi planlıyor. 

Mevcut teknolojilerle sadece bir veya iki gen hedef alınabildiğinden uzmanlar bu yöntemlerin bütün obezite hastalarında uygulanamayacağını söylüyor. Fonksiyonel tıp uzmanı Aaron Erez ise gen tedavileriyle ilgili bazı problemlere değinerek şöyle diyor:

Yüksek maliyetler, istenmeyen genetik sonuçlar doğma ihtimali ve genomik düzenlemeyle ilgili etik kaygılar da ele alınmalı.

Independent Türkçe, BioSpace, Food Navigator, Science Daily, BBC



Hem futbolcu hem uyuşturucu baronu: Sebastián Marset'in ikili yaşamı

Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)
Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)
TT

Hem futbolcu hem uyuşturucu baronu: Sebastián Marset'in ikili yaşamı

Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)
Sebastián Marset'in uyuşturucu ticaretinden kazandıklarını futbol üzerinden akladığı savunuluyor (Unsplash)

Uluslararası ölçekte aranan Uruguaylı Sebastián Marset, futbolculuk kisvesinin altında yıllardır uyuşturucu baronluğu yapıyor. 

Amerikan gazetesi Washington Post'un (WP) analizinde, Paraguay, Uruguay ve Bolivya polisinin paylaştığı bilgilerle 33 yaşındaki Marset'in telefon kayıtları ve mesajlaşmaları incelendi. 

Haberde, Marset'in 28 yaşında özel jetlerden oluşan bir filoyla Güney Amerika'da kokain ve bavullar dolusu nakit parayla gezdiği belirtildi. 

Futbolcu 31 yaşındayken 1 milyar dolardan fazla para kazandı.

Analizde, "Güney'in Kralı" lakaplı uyuşturucu baronunun "Batı Avrupa'ya ulaşan kokain dalgasının arkasındaki kilit isimlerden biri" olduğu ifade edildi. 

Savcılık kayıtlarına göre Marset'in Paraguay'deki Capiata futbol kulübünde Maradona, Messi ve Pele gibi efsanelerin giydiği 10 numaralı formayla sahaya çıkabilmek için takıma 10 bin dolar rüşvet ödedi.

hyj6uk
Marset, polise meydan okuyarak kendisini yakalayamayacaklarını savunmuştu (Reuters)

Marset'in maçtaki faul pozisyonlarına hakemlerin düdük çalmadığı ve kendisinin takımda neredeyse dokunulmaz bir oyuncu olduğu belirtildi.

Uruguaylı sporcu, futbol kariyerini sürdürürken uyuşturucu ticaretinde de hızlı adımlarla yükseldi. Uruguay limanlarından Belçika, Hollanda ve Almanya'ya tonlarca uyuşturucu göndererek dünyanın dört bir yanındaki kartellerle bağlar kurdu.

Marset'in futbol kariyerini uyuşturucudan elde ettiği geliri aklamak için kullandığına dikkat çekildi. Paraguay savcılığının raporunda "Yasadışı gelirlerin meşrulaştırılması spor aracılığıyla yapıldı" dendi.

WP'nin analizde uyuşturucu baronunun spor geçmişini yasadışı faaliyetlerini gizlemek için kullandığına dikkat çekilerek şu değerlendirmeler paylaşıldı: 

Marset, statüsünü ve servetini sadece profesyonel futbol takımlarını finanse etmek için değil, aynı zamanda bu takımlarda oynamak için de kullanan ilk büyük uyuşturucu kaçakçısı. Bazı maçlarını, rakip karteldeki isimlerin cesetlerini bıraktığı yerden sadece birkaç kilometre uzakta oynadı.

ABD ve Güney Amerika ülkelerinin peşinde olduğu Marset'in Bolivya'daki evine geçen yıl ağustosta polis baskını düzenlenmişti. 

Marset, olayın ardından bir video yayımlamış, Bolivya polisinden bazı yetkililerin kendisini önceden uyardığını ve bu şekilde kaçtığını öne sürmüştü. Bolivya polisiyse iddiaları reddetmişti.

Uyuşturucu baronu videosunda şunları söylemişti: 

Ben sizin için fazla zekiyim. İsterseniz beni yakalamaya çalışmaya devam edin ama size söyleyeyim, ben çok uzaktayım.

Marset, ülkesinde organize suç örgütlerine karşı verdiği mücadeleyle tanınan Paraguaylı savcı Marcelo Pecci'nin, 2022'de Kolombiya'da balayındayken uyuşturucu mafyası tarafından öldürülmesinden de sorumlu tutuluyor. 

Savcı, 2020'de sahte Paraguay pasaportuyla ülkeye girmeye çalışan Brezilyalı eski futbolcu Ronaldinho'nun tutuklandığı dava üzerinde de çalışmıştı.

Profesyonel futbolcu ve uyuşturucu baronu olarak ikili bir hayat süren Marset'in nerede olduğu bilinmiyor. 

Independent Türkçe, Washington Post, BBC