12 bin yıllık ritüelin kalıntıları bulundu: En uzun soluklu gelenek olabilir

Son Buzul Çağı'nın bittiği döneme ait çubuklar, toprağın kuru kalması sayesinde çok iyi bir şekilde korunmuş (Monash Üniversitesi)
Son Buzul Çağı'nın bittiği döneme ait çubuklar, toprağın kuru kalması sayesinde çok iyi bir şekilde korunmuş (Monash Üniversitesi)
TT

12 bin yıllık ritüelin kalıntıları bulundu: En uzun soluklu gelenek olabilir

Son Buzul Çağı'nın bittiği döneme ait çubuklar, toprağın kuru kalması sayesinde çok iyi bir şekilde korunmuş (Monash Üniversitesi)
Son Buzul Çağı'nın bittiği döneme ait çubuklar, toprağın kuru kalması sayesinde çok iyi bir şekilde korunmuş (Monash Üniversitesi)

Avustralya'daki kazılar, Aborjinlerin yaklaşık 500 nesil boyunca aktardığı bir geleneği ortaya çıkardı. Bilim insanları bunun en uzun soluklu ritüel olabileceğini düşünüyor. 

Ülkenin güneydoğusundaki Avustralya Alpleri'nin eteklerinde yer alan Cloggs Mağarası'ndaki ilk kazılar 1970'lerde yapılmıştı. Bu çalışmalara bölgede uzun süre yaşamış Gunaikurnai halkının dahil olmadığını söyleyen araştırmacılar 2020'de mağarayı yeniden kazmaya başladı. 

Avustralya Aborjinleri'nden Gunaikurnai halkını temsil eden yerel bir kuruluşla işbirliği yapan arkeologlar mağarada iki çubuk buldu. Bulgularını Nature Human Behaviour adlı hakemli dergide pazartesi günü yayımlayan ekip, en uzun soluklu insan geleneğinin kalıntılarını keşfetmiş olabilir. 

Radyokarbon tarihleme yöntemi, çubuklardan birinin 11 bin, diğerininse 12 bin yıllık olduğunu ortaya çıkardı. Avustralya'da bulunan en eski ahşap nesneler olan çubukların ikisi de casuarina ağacından yapılmış.

Analizler sonucu çubuklarda insan ve hayvan yağı kalıntıları tespit edildi. Bilim insanları, ısınma ya da yemek pişirmek için kullanılamayacak kadar küçük şöminelerde bulunan çubukların amacını ilk başta çözemedi. 

Daha sonra araştırmacılar, 19. yüzyıldan Avustralyalı antropolog Alfred Howitt'in yazılarında casuarina ağacından çubuklarla yapılan bir ritüele rastladı. 

Antropolog notlarında, Gunaikurnai halkında mulla-mullung denen şifacıların yağ kaplanmış çubuklara hasta birine ait bir şeyi bağlayıp çubuğu ateşin önüne koyduğunu anlatıyor. Araştırmacılar mulla-mullung'un hasta kişinin adını söylediğini ve çubuk yere düştüğünde ritüelin tamamlandığını söylüyor. 

Howitt'in 1880'lerde halen uygulandığını belirtiği ritüelin, hastaları iyileştirmenin yanı sıra birine zarar verme amacıyla da kullanıldığı söyleniyor. 

Çalışmanın ortak yazarı Bruno David, Popular Science'a yaptığı açıklamada, "Casuarina ağacından yapılmış ahşap nesnelerin, üzerlerine bulanmış hayvan ve insan yağlarıyla birlikte mükemmel bir şekilde korunmuş halde bulunması olağanüstü" diyor:

Bu arkeolojik bulgulara dair ayrıntıların, 19. yüzyıldaki Gunaikurnai ritüel uygulamalarının etnografik tanımlarıyla birebir örtüşmesi ve ritüel bilgisinin 12 bin yıl boyunca kültürel bir şekilde aktarıldığına işaret etmesi tek kelimeyle hayret verici.

Makalenin bir diğer yazarı Russell Mullett, 19. yüzyılda Avrupalıların bölgeye gelip Gunaikurnai halkını uzaklaştırmasıyla kültürel aktarımın kesintiye uğradığını söylüyor. 

Gunaikurnai halkından Mullett, doktorlara benzettiği mulla-mullung'lara şifa için gidildiğini ifade ediyor:

Ama insanlara zarar verebilecek başka güçleri de vardı. Bu yüzden molla-mullung'lar kabul görüyordu ama aynı zamanda onlardan korkuluyordu. Bu, kişinin iyi ya da kötü olmasına bağlıydı.

Çalışmanın bir diğer yazarı Jean-Jacques Delannoy, AFP'ye yaptığı açıklamada "Sembolizmi bu kadar uzun süre korunmuş, bilinen başka bir davranış yok" diyerek ekliyor:

Avustralya, ilk halklarının anısını güçlü bir sözlü gelenek sayesinde canlı tutarak onun aktarılmasını sağladı.

Araştırmacılar bölgedeki diğer mağaralarda kazı yaparak Gunaikurnai kültürünün tarihini araştırmaya devam etmeyi planlıyor.

Independent Türkçe, Phys.org, Popular Science, Australian Broadcasting Corporation, Nature Human Behaviour



Jenna Ortega, hayranlarına TikTok trendine son vermeleri için yalvardı

Hayranlar oyuncak bebeklerin saçını ters çeviriyor (AFP/TikTok/JuneIsWack)
Hayranlar oyuncak bebeklerin saçını ters çeviriyor (AFP/TikTok/JuneIsWack)
TT

Jenna Ortega, hayranlarına TikTok trendine son vermeleri için yalvardı

Hayranlar oyuncak bebeklerin saçını ters çeviriyor (AFP/TikTok/JuneIsWack)
Hayranlar oyuncak bebeklerin saçını ters çeviriyor (AFP/TikTok/JuneIsWack)

Jenna Ortega, bir TikTok trendinin mağazaları çileden çıkarmasının ardından hayranlarının Wednesday pelüş oyuncakları hırpalamaması için yalvardı.  

Wednesday'in karakteristik koyu renkli okul üniformasına ve simsiyah örgülerine sahip pelüş bebekler, doğaüstü dizinin son fragmanının ardından ilgi görmeye başladı.

Addams Ailesi'nin (Addams Family) spin-off'unda, psişik güçlere sahip donuk bir genç kız olan Wednesday Addams, bir cinayetin gizemini çözmeye çalışıyor.

Jenna Ortega, Kasım 2022'de yayına girdiğinde rekorlar kıran diziye ismini veren karakteri oynuyor. Wednesday karakteri daha önce 1960'lardaki dizide Lisa Loring ve sonrasında 1991 yapımı uzun metrajda Christina Ricci tarafından canlandırılmıştı.

TikTok kullanıcıları, mağazalara girip pelüş oyuncaklarla uğraşıyor. Bebeğin saçını ters çevirerek karakterin alnı açık ve kel görünmesine yol açıyorlar.

23 yaşındaki oyuncu, bir sepet dolusu yumurta kafalı Wednesday pelüş bebeği görünce devreye girmek zorunda kalarak hayranlarına bu davranışa son vermeleri için çağrı yaptı.

Büyük harflerle ve sert bir üslupla yazılmış posterde "Wednesday'in saçını ters çevirmeyin, mağazayı terk etmeniz istenecektir" yazıyordu.

Ortega, bu videoya yorum yaparak "Lütfen yapmayın" diye rica etti.

Hayranlar yorumlarda eğlendi ve Fanta, Play-Doh ve La Roche Posay gibi markalar şakalaşmaya dahil oldu.  Cilt bakım firması "Bebekler bile bundan sıkılmış gibi görünüyor" yazdı.

Bir hayran da "Bu Wednesday değil, Perşembe (Wednesday, çarşamba anlamına geliyor -çn.)" diye espri yaptı.

Geçen ay, Netflix yeni bir sahne arkası fragmanı yayımlayarak dizinin ikinci sezonunun "daha büyük ve daha çarpık" olacağına söz vermişti.

@dumbwaystodie hair holds memories @Billy #wednesdayaddams #wednesdaytoy ♬ escape - Kilgore Doubtfire

 

Videoda karakteri "Hadi oyuncak bebeklerle oynayalım" diye espri yaparken Ortega "Size daha fazlasını gösterirsek gözleriniz kanardı ve ben o kadar bonkör değilim" diyor.

Netflix henüz resmi bir çıkış tarihi açıklamadı fakat dizinin çekimlerinin, ilk sezondaki asıl konumu Romanya'dan farklı olarak İrlanda'da yapılması bekleniyor. Deadline, hayranlara dizinin en erken 2025'te gösterime gireceğini aktarmıştı.

zascdvrgt
Ortega, trende son vermesi için hayranlara yalvardı (TikTok/JuneIsWack)

Dizinin yeni sezonu hakkında Variety'ye konuşan Ortega şöyle demişti:

Dizinin korku yönüne biraz daha odaklanmak istediğimize karar verdik. Çünkü bu çok neşeli ve bunun gibi vampirler, kurt adamlar, süper güçler içeren bir dizide kendini çok ciddiye almak istemiyorsun.

Ortega "Wednesday için herhangi bir romantik partnerden de vazgeçiyoruz, bu da gerçekten harika" diye eklemişti.
Independent Türkçe