Belirli bir bölgedeki yağlanma, Alzheimer'ı 20 yıl önceden haber veriyor

Hayatın ileri dönemlerinde ortaya çıkan demansın, sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz gibi yollarla önüne geçilmesi mümkün (Unsplash)
Hayatın ileri dönemlerinde ortaya çıkan demansın, sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz gibi yollarla önüne geçilmesi mümkün (Unsplash)
TT

Belirli bir bölgedeki yağlanma, Alzheimer'ı 20 yıl önceden haber veriyor

Hayatın ileri dönemlerinde ortaya çıkan demansın, sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz gibi yollarla önüne geçilmesi mümkün (Unsplash)
Hayatın ileri dönemlerinde ortaya çıkan demansın, sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz gibi yollarla önüne geçilmesi mümkün (Unsplash)

Karın bölgesindeki yağlanmanın, Alzheimer'ı 20 yıl önceden haber verebileceği bulundu. 

Demansın en yaygın biçimi olan Alzheimer, düşünme ve hafıza becerilerinde gerilemeyle kendini gösteriyor.

Bilim insanları, hastalık ortaya çıkmadan önce tespit edilebilecek işaretleri araştırırken, obezitenin önemli bir risk faktörü olduğu zaten biliniyordu.

Öte yandan orta yaş grubundaki bireylerde farklı yağ türlerinin oranının etkisine dair daha sınırlı bilgi var.

St. Louis'deki Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Dr. Cyrus Raji ve ekip arkadaşları, vücuttaki farklı yağ tiplerinin oranıyla Alzheimer'la bağlantılı proteinlerin ilişkisini inceledi. 

Bulgularını Kuzey Amerika Radyoloji Derneği'nin 2 Aralık Pazartesi günü düzenlenen yıllık konferansında sunan araştırmacılar, 40-50 yaşındaki kişilere odaklandı.

Çalışma kapsamında bilişsel bir sorun yaşamayan 80 kişinin deri altı yağı ve viseral yağ oranları analiz edildi. Katılımcıların ortalama vücut kitle indeksi 32'yken, 30 üstü obez kabul ediliyor.

Gizli yağ diye de bilinen viseral yağ, karın bölgesindeki organların etrafını saran yağları ifade ediyor. Vücuttaki yağın yaklaşık yüzde 90'ını oluşturan deri altı yağından farklı olan viseral yağ, ciddi sağlık sorunları yaratabiliyor.

Dr. Raji "Obezitenin 40 ve 50 gibi orta yaşlarda, genellikle 60, 70 veya 80'li yaşlara kadar semptom göstermeyen Alzheimer hastalığı için nasıl bir risk faktörü olduğunu anlamaya çalışıyoruz" diye açıklıyor.

Bilim insanları beyin taramaları kullanarak Alzheimer'ın ortaya çıkma sürecinde beyinde biriken amiloid ve tau proteinlerinin oranını inceledi.

Aynı ekip daha önce amiloid birikimiyle viseral yağ arasında ilişki olduğunu saptamıştı. Yeni araştırmadaysa viseral yağ oranıyla, Alzheimer semptomları görülmeden çok önce iki proteinin de birikimi arasında paralellik olduğu tespit edildi.

Dr. Raji bulguları şöyle değerlendiriyor: 

Yüksek miktarda visseral veya gizli yağın, Alzheimer hastalığının en erken semptomları ortaya çıkmadan 20 yıl öncesine kadar anormal derecede yüksek tau proteinleriyle ilişkili olduğunu ilk kez gösteriyoruz.

Araştırmacılar viseral yağın iltihaplanmayı artırdığını ve bunun, deri altı yağlanmasından daha kötü olduğunu söylüyor. Dr. Raji viseral yağın organlara yakınlığından dolayı daha fazla kan akışı aldığını ifade ediyor.

Dr. Raji, "Düşük kan akışıyla, daha hasta görünen beyinleri takip edebiliyoruz" diyor. 

ABD'nin Florida eyaletindeki Nörodejeneratif Hastalıklar Enstitüsü'nden Dr. Richard Isaacson, beynin hafıza merkezindeki kan akışının düşmesinin, Alzheimer için bir başka önemli belirteç olan küçülmeye yol açabileceğini belirtiyor. Dr. Isaacson, yer almadığı araştırma hakkında CNN'e yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanıyor:

Çalışma, bu ilişkileri bilişsel gerileme ve tanıdan yıllar önce tespit ettiği için dikkati göbek yağını azaltmaya odaklanmanın, Alzheimer'la mücadelede etkili bir araç olabileceğini gösteriyor.

Dr. Isaacson, karın bölgesindeki yağlanmayı azaltmak için haftada birkaç kez 45-60 dakikalık tempolu yürüyüşler yapılmasını öneriyor.

Independent Türkçe, Science Daily, CNN, Kuzey Amerika Radyoloji Derneği



Netflix kusursuza yakın puana sahip diziyi iptal etti

The Vince Staples Show'da Kareem Grimes, Mike Amca ve Vince Staples da Vince Staples rolünde (Netflix)
The Vince Staples Show'da Kareem Grimes, Mike Amca ve Vince Staples da Vince Staples rolünde (Netflix)
TT

Netflix kusursuza yakın puana sahip diziyi iptal etti

The Vince Staples Show'da Kareem Grimes, Mike Amca ve Vince Staples da Vince Staples rolünde (Netflix)
The Vince Staples Show'da Kareem Grimes, Mike Amca ve Vince Staples da Vince Staples rolünde (Netflix)

Netflix, eleştirmen puanlarını derleyen Rotten Tomatoes'ta aldığı yüzde 94'lük puanla eleştirmenlerin beğenisini kazanmasına rağmen The Vince Staples Show'u iptal etti.

Compton doğumlu rapçi Vince Staples'ın kurgusal bir versiyonunu anlatan dizi, 2024'ten 2025'e kadar iki sezon boyunca yayımlandı.

Deadline, ilk 4 ayda 4,6 milyon kez izlenen birinci sezon ve Kasım 2025'te gösterime girmesinden yıl sonuna kadar 1,7 milyon kez izlenen ikinci sezon arasında dizinin izleyici sayısının kayda değer derecede düştüğünü bildirirken, yapımın izlenmelerinin büyük kısmının ilk 90 gün içinde gelmesinin beklendiğini ifade etti.

Dizi, Staples'ın büyüdüğü Kaliforniya kenti Long Beach'te geçiyordu. 2021'de The Independent'a konuşan sanatçı, orada yaşadığı deneyimlerin kendisine bir bakış açısı kazandırdığını ve rap yapmanın hayati önemdeki bir kaçış yolu olduğunu öğrettiğini söylemişti.

Staples tipik samimiyetiyle "Geldiğim yer, müzikle uğraşmaya başlamadan önce yaptıklarım ve ailemle arkadaşlarımın maruz kaldığı şeyler göz önüne alındığında, tek yapabileceğim [müziğe] minnettar olmak" demişti.

cvfbgh
Netflix dizisi Rotten Tomatoes'da %94'lük bir puan aldı (AFP)

Associated Press'e 2024'te verdiği röportajda dizinin sürrealizminden bahseden Staples şöyle demişti: 

Sanırım gördüğümüz gibi filmlerle ilk tanışmam, muhtemelen dedem ve ninemle birlikte izlediğim Alacakaranlık Kuşağı (The Twilight Zone), Oz Büyücüsü (The Wizard of Oz) gibi yapımlardı. Ve bilinmeyeni veya sadece algılanan gerçekliği, Oyuncak Hikayesi (Toy Story) ya da Bir Böceğin Yaşamı (A Bug's Life) kadar basit bir şekilde algıyı ele alan fikirleri her zaman, özellikle de çocukken sevdim. İnsan yaşlandıkça David Lynch'i, Coen kardeşleri, Roy Anderson'ı öğreniyor. Donnie Darko'yu izleyip 'Ne yaşanıyor? Ne yaşanmıyor?' diyor.

Rapçi "Bu tür şeyler bana hep ilginç geldi. Özellikle de insanların şehri iki farklı şekilde gördüğü bir yerde büyüdüğüm için; 'Ah, oraya gitmek istemiyorum' diyorlardı. Ve 'Neden gitmeyesin?' gibi bir durum vardı. Anlatabildim mi? Yani, çevremizde her zaman ilginç bir zıtlık vardı" diye devam etmişti.

Sanırım bunu küçük yaşta sindirdim. Ve büyüdükçe, tabiri caizse buna karşı bir yakınlık geliştirdim. Bu yüzden, dizide sürreal sinematografi ve hikaye anlatımının birçok unsurunun yar almasını, böylece izleyicilerin bazı şeyleri gerçek veya gerçek dışı olarak algıladığından emin olmak istedim ve açıkçası her şey karman çorman.

Independent Türkçe


Yeni Lara Croft, "seks bombası" olmak istemiyor

Yeni dizi uyarlaması, Croft'un başlangıç hikayesini anlatacak (Reuters)
Yeni dizi uyarlaması, Croft'un başlangıç hikayesini anlatacak (Reuters)
TT

Yeni Lara Croft, "seks bombası" olmak istemiyor

Yeni dizi uyarlaması, Croft'un başlangıç hikayesini anlatacak (Reuters)
Yeni dizi uyarlaması, Croft'un başlangıç hikayesini anlatacak (Reuters)

Sophie Turner, Tomb Raider'ın yaklaşan yeniden yapımında canlandıracağı Lara Croft karakterinin görünüşünden çok yeteneklerinin ön plana çıkmasını istiyor.

Amazon Prime Video'nun ikonik video oyunu serisine dayandırdığı yeni canlı çekim dizisi, son derece zeki ve becerikli Britanyalı arkeolog Croft'un başlangıç hikayesini anlatacak.

Los Angeles Times'a konuşan Turner, "Birçok kişinin onunla ilgili sevdiği şeylerden biri, oyun ve filmlerdeki çekiciliği olsa da bu dizi onu, onun hikayesini ve onu motive eden şeyleri anlatıyor" dedi.

Croft'un "seks bombası" olmayacağını söyleyen Turner, sevilen karakterin başka bir yönünü göstermek istediğini açıkladı. Game of Thrones yıldızı, "O yeteneklerini utanmadan sergiliyor. Asla güçlü yanlarını saklayan bir kadın değil" diye ekledi.

Croft orijinal video oyunlarında göğsünü ön plana çıkaran dar bir üst ve vücuduna yapışan bir şort giymesiyle tanınıyor. Kostüm içindeki Turner'ın son resmi fotoğraflarında da benzer bir kıyafet görülürken belirgin bir şekilde sergilenen silahı görünüşünü tamamlıyor ancak göğsü abartılı bir şekilde öne çıkarılmıyor.

Görsel kaldırıldı.
Sophie Turner, yeni Tomb Raider uyarlamasında Lara Croft rolünde (Jay Maidment/Prime Video)

Britanyalı aktris, daha önceki film uyarlamalarında Oscar ödüllü oyuncular Alicia Vikander ve Angelina Jolie'nin hayat verdiği rolü üstlenecek. Fleabag yıldızı Phoebe Waller-Bridge'in yaratıp yönetici yapımcılığını üstlendiği dizi, Jonathan Van Tulleken tarafından yönetilecek.

Yaratık'ın (Alien) yıldızı Sigourney Weaver "Lara'nın yeteneklerinden yararlanmaya hevesli, çok başarılı bir kadın" diye tanımlanan Evelyn Wallis rolünü üstlenerek Turner'a eşlik edecek.

Diğer yandan The Thursday Murder Club'ın oyuncusu Celia Imrie, British Museum'ın geliştirme başkanı Francine'i canlandırırken Harry Potter'ın efsane ismi Jason Isaacs, Croft'un amcası Atlas DeMornay'e hayat verecek.

Turner, bir yıl süren zorlu antrenmanlarla role hazırlanma sürecini önceki günlerde anlatmıştı.

The Julia Cunningham Show'da konuşan oyuncu "Geçen yıl şubattan bu yana haftada 5 gün, günde 8 saat antrenman yapıyoruz" demişti. 

Evet, çok yoğun bir süreç.

Turner antrenman sırasında öğrendiği en "şaşırtıcı" şeyin "sürekli sırt problemi yaşaması" olduğunu da açıklamıştı.

Oyuncu "Ayrıca daha önce spor yapan birinin kas geliştirmesinin çok daha kolay olduğunu fark ettim, ki ben hiç spor yapmıyordum" demişti. 

Bu yüzden iyi bir forma girmek aylarımı aldı.

Turner rolü almasıyla ilgili heyecanını daha önce şöyle dile getirmişti: 

Tomb Raider'ın ve Lara karakterinin uzun zamandır hayranıyım. Ona hep sempati duydum, erkek egemen bir dünyada çok yüreklendirici. O güçlü bir kadın rol model.

Independent Türkçe


Göbek yağının sağlığa faydaları da olabileceği tespit edildi

Araştırmacılar karın bölgesindeki bazı yağların, vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olabileceğini tespit etti (Unsplash)
Araştırmacılar karın bölgesindeki bazı yağların, vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olabileceğini tespit etti (Unsplash)
TT

Göbek yağının sağlığa faydaları da olabileceği tespit edildi

Araştırmacılar karın bölgesindeki bazı yağların, vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olabileceğini tespit etti (Unsplash)
Araştırmacılar karın bölgesindeki bazı yağların, vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olabileceğini tespit etti (Unsplash)

Tüm yağların sağlığa zararlı olmadığı ve mide çevresinde biraz fazla kilo bulunmasının enfeksiyon ve iltihapla mücadelede hayati bir rol oynayabileceği bir araştırmada öne sürüldü.

Karın ve iç organların çevresindeki fazla yağ, yani viseral yağ, uzun zamandır zararlı kabul ediliyor. Viseral yağ, tip 2 diyabet, kalp hastalığı, bazı kanser türleri, felç ve yüksek tansiyonla ilişkili.

Ancak İsveç'teki Karolinska Enstitüsü'nden araştırmacılar, "karın yağının tek tip bir sorun olmadığını" ve bazı yağ türlerinin fayda sağlayabileceğini öne sürüyor.

Araştırmanın başyazarı Jiawei Zhong, "Yağ dokusu sadece enerji depolamıyor, aynı zamanda tüm vücudu etkileyen sinyaller gönderen aktif bir organ işlevi de görüyor" diyor.

Karın yağının tek tip olduğu yönünde yaygın bir yanılgı var oysa birkaç farklı depodan oluşuyor.

Araştırmacılar hakemli dergi Cell Metabolism'de yayımlanan çalışmada ileri derecede obez olan 8 kişiden 5 farklı karın yağı türüne ait örnekler aldı. Yağlar deri altından, mide çevresinden ve bağırsak yakınından alındı.

Sonuçlar bu yağ türleri arasında belirgin farklılıklar olduğunu gösteriyor. En dikkat çekici bulgu, kalın bağırsak boyunca uzanan epiploik yağ dokusu adlı dokunun, olağandışı derecede yüksek sayıda inflamatuar yağ hücresi ve bağışıklık hücresi içermesiydi.

Laboratuvar deneyleri, bakteriyel sinyallerin yağ hücrelerini tetikleyerek doku içindeki bağışıklık hücrelerini enfeksiyonla savaşmak için aktive eden proteinler üretmesini sağlayabileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar sonuçların, bağırsak yakınındaki yağ dokusunun eşsiz bir işlevi olduğunu gösterdiğini söylüyor. Bu, bağırsak florasına, yani bağırsaklarda yaşayan mikroorganizma ekosistemine bir adaptasyon sonucu ortaya çıkmış olabilir.

Çalışma obez kişiler üzerinde yürütüldüğünden, bulguların normal kilolu kişiler için de geçerli olup olmadığı belirsizliğini koruyor.

Çalışmanın ortak başyazarı Jutta Jalkanen şöyle diyor: 

Bir sonraki adım, Crohn ve ülseratif kolit gibi iltihaplı bağırsak hastalıklarında kalın bağırsak çevresindeki yağ dokusunun rolünü anlamak. Artık bu dokunun hem yağ hem de bağışıklık hücrelerini içerdiğini bildiğimize göre, bunların etkileşiminin hastalık aktivitesini nasıl etkilediğini araştırmak istiyoruz. Amacımız, bu yağ dokusunun bağışıklık hücrelerini bölgesel olarak etkileyen sinyaller göndererek iltihabı güçlendirmeye veya sürdürmeye katkıda bulunup bulunmadığını ortaya çıkarmak.

Yağın her zaman kötü bir şey olmadığı önceki araştırmalarda da öne sürülmüştü. 85 binden fazla Danimarkalı yetişkini izleyen bir çalışma, hafif kilolu olmanın ömrü kısaltmayabileceğini ancak çok zayıf olmanın bunu yapabileceğini göstermişti.

Araştırmacılar, vücut kitle indeksi 18,5'in altında olan kişilerin erken ölüm riskinin, "sağlıklı" denen aralığın ortasında ve üst sınırındakilere göre neredeyse üç kat daha fazla olduğunu saptamıştı.

Independent Türkçe