İnsanların 3,2 milyon yıl önce yaşayan akrabası Lucy ne kadar hızlı koşuyordu?

Aşil tendonu olmasa da iki ayak üstünde koşabildiği ortaya kondu

1 metreden biraz uzun olan Lucy'nin kalıntıları Etiyopya'da bulunmuştu (John Gurche/Cleveland Doğa Tarihi Müzesi)
1 metreden biraz uzun olan Lucy'nin kalıntıları Etiyopya'da bulunmuştu (John Gurche/Cleveland Doğa Tarihi Müzesi)
TT

İnsanların 3,2 milyon yıl önce yaşayan akrabası Lucy ne kadar hızlı koşuyordu?

1 metreden biraz uzun olan Lucy'nin kalıntıları Etiyopya'da bulunmuştu (John Gurche/Cleveland Doğa Tarihi Müzesi)
1 metreden biraz uzun olan Lucy'nin kalıntıları Etiyopya'da bulunmuştu (John Gurche/Cleveland Doğa Tarihi Müzesi)

İnsanların, yaklaşık 3,2 milyon yıl önce yaşamış akrabası Lucy'nin dik durarak koşabildiği ancak çok hızlı olmadığı ortaya çıktı. 

Hominin türü Australopithecus afarensis'in bilinen ilk örneği olan Lucy, 1974'te keşfedildiğinden beri modern insanların ataları hakkında bilim insanlarına kıymetli bilgiler veriyor. 

İskeleti son derece iyi korunmuş halde bulunan Lucy'nin içinde yer aldığı Australopithecus afarensis türü, 2,9 ila 3,9 milyon yıl önce Doğu Afrika'da yaşamıştı. 

Bu türü de kapsayan australopitesinlerin, yaklaşık 4 milyon yıl önce iki ayak üstünde yürüyebildiği biliniyor. 

Diğer yandan Lucy'nin vücudunun üst kısmının büyük, kollarının uzun ve bacaklarının kısa olmasından dolayı, bu türün modern insanlar gibi koşamadığı düşünülüyordu.

Bu düşünceyi test etmek isteyen bilim insanları, Lucy'nin iskelet ve kas anatomisinin modelini çıkardı ve simülasyonlarla koşma hızını inceledi. 

Bulguları hakemli dergi Current Biology'de yayımlanan çalışmaya göre Lucy'nin maksimum koşma hızı saatte 18 kilometre civarındaydı. 

Bilim insanları bunun modern insanların kayda değer derecede gerisinde kaldığını söylüyor. Usain Bolt saatte 44 kilometre civarında hıza ulaşırken, ortalama bir amatör koşucunun sprint hızı saatte yaklaşık 22 kilometre.

Diğer yandan Lucy'nin, bacaklarında Aşil tendonları ve kısa kas lifleri olmamasına karşın iki ayak üzerinde bu hızda koşabilmesi önemli bir bulgu. 

Baldır kasını topuk kemiğine bağlayan Aşil tendonu, ayak bileğinin bükülmesini sağlayarak modern insanların hızla yürüyüp koşmasını mümkün kılıyor. 

Araştırmacılar, modele bu tendonu ve diğer ayak bileği kaslarını ekleyerek simülasyonlar yürüttü. Lucy'nin yine yavaş koştuğunu gözlemleyen ekip, bunu vücudunun daha küçük olmasına bağlıyor.

Bulgular, insanların da içinde yer aldığı homininlerin evriminde, Aşil tendonu ve baldırdaki bazı kasların daha iyi koşma becerisi sağlamak için özellikle geliştiğine işaret ediyor. Bilim insanları makalede şöyle yazıyor:

İnsanların vücut planındaki temel özellikler, gelişmiş koşu performansı için özel olarak evrimleşti.

Araştırmacılar, koşarken kolların ve gövdenin hareketini de hesaba katacak çalışmalarla, Lucy ve modern insanlar arasındaki farkların daha iyi anlaşılabileceğini söylüyor. 

Independent Türkçe, IFLScience, Live Science, Current Biology



Merakla beklenen yeni uyarlamaya ilk tepkiler: Büyüleyici

Maia Kealoha, Billy Magnussen ve Hannah Waddingham'ın başrolleri paylaştığı film, 23 Mayıs'ta izleyiciyle buluşacak (Walt Disney Studios Motion Pictures)
Maia Kealoha, Billy Magnussen ve Hannah Waddingham'ın başrolleri paylaştığı film, 23 Mayıs'ta izleyiciyle buluşacak (Walt Disney Studios Motion Pictures)
TT

Merakla beklenen yeni uyarlamaya ilk tepkiler: Büyüleyici

Maia Kealoha, Billy Magnussen ve Hannah Waddingham'ın başrolleri paylaştığı film, 23 Mayıs'ta izleyiciyle buluşacak (Walt Disney Studios Motion Pictures)
Maia Kealoha, Billy Magnussen ve Hannah Waddingham'ın başrolleri paylaştığı film, 23 Mayıs'ta izleyiciyle buluşacak (Walt Disney Studios Motion Pictures)

Disney'in son canlı çekim uyarlaması Lilo ve Stiç (Lilo & Stitch), basına özel gösterimlerde izleyicilerle buluştu. Filme dair ilk tepkilerse son derece olumlu.

Eleştirmen Wendy Lee Szany, X hesabında yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: 

Lilo ve Stiç, bugüne kadarki en iyi Disney canlı çekim uyarlaması. Stiç'i beyazperdede bu haliyle görmek tarifsiz bir nostalji yaşattı. Bol bol kahkaha ve sıcacık anlar var. Film, aslının izinden giderken yeni tatlar da katmayı başarmış.

Gazeteci Laura Sirikul ise filmi şu sözlerle değerlendirdi: 

Lilo ve Stiç sıcacık bir yapım olmuş ve ilk filme Lilo ve Nani karakterleri üzerinden daha fazla derinlik kazandırmış. Maia Kealoha gerçek bir yıldız! Stitch'in tasarımı harika. 23 yıl sonra animasyonla canlı çekimin bu kadar başarılı harmanlanabileceğini hayal bile etmezdim. Gerçekten büyüleyici ve çok tatlıydı.

Filmi erkenden izleme fırsatı bulan isimlerden biri olan Eric Goldman, bazı yan karakterlerin yeterince işlenmediğini belirtse de yeni versiyonun, aslının güçlü duygusal yapısını koruduğunu vurguladı: 

Bazı yan karakterler arka planda kalsa da, Lilo ve Stiç 2025, ilk filmin güçlü duygusal çekirdeğini muhafaza ediyor. Özellikle Lilo ve Nani arasındaki bağ daha ön planda. Bazı Disney uyarlamalarında eksik olan o samimi ruh burada fazlasıyla var.

The Direct yazarlarından Russ Milheim ise Stiç'in CGI uyarlamasını ve oyuncu kadrosunu övdü: 

Lilo ve Stiç'i izlemek büyük keyifti. Stiç'in canlı çekim hali kesinlikle beklentileri karşılıyor. Oyuncu kadrosu harika; özellikle Sydney Agudong'un Nani'si ve Maia Kealoha'nın Lilo'su etkileyici. Aralarındaki ilişki filmin en güçlü yanı. Disney'in en başarılı canlı çekim uyarlamalarından biri olmuş.

2002'de vizyona giren ilk Lilo ve Stiç, Disney'in 2000'lerde çektiği animasyon filmini canlı çekim formatına uyarladığı son proje. Her iki film de Hawaiili yalnız bir kız çocuğu olan Lilo'nun, Stiç adını verdiği sevimli ve yaramaz bir uzaylıyla kurduğu bağı konu alıyor. Lilo ve ablası Nani, Stiç'e aile olmanın anlamını öğretiyor.

2002 yapımı Lilo ve Stiç, 80 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde 273 milyon dolar hasılat elde ederek gişede büyük başarı yakalamıştı. En İyi Animasyon Film dalında Oscar adaylığı kazanan film, ödülü büyük usta Hayao Miyazaki'nin klasiği Ruhların Kaçışı'na (Spirited Away) kaptırmıştı. Stiç'in çocuklar arasında büyük ilgi görmesi sayesinde devam filmleri, televizyon dizileri ve video oyunları da yapılmıştı.

Filmin yönetmen koltuğunda ödüllü animasyon Ayakkabılı Deniz Kabuğu Marcel'le (Marcel the Shell with Shoes On) tanınan 43 yaşındaki yönetmen Dean Fleischer Camp oturuyor.

Independent Türkçe, Variety, The Direct