Alışılmadık derecede büyük ve "kalın yapılı" pençe şeklinde ellere sahip kuş benzeri yeni bir dinozor türünün keşfi, kuşların evrimine yol açan ilk adaptasyonlara biraz daha ışık tutuyor.
Shri rapax adı verilen dinozor, küçük ila orta boy tüylü etoburları içeren ve dinozorlar arasında kuşların en yakın akrabaları kabul edilen dromaeosauridae adlı gruba ait.
Araştırmacılar yeni türü, 72 ila 75 milyon yıl öncesine tarihlenen ve muhtemelen 2000'lerde Moğolistan'da bulunan bir fosil aracılığıyla tanımladı.
Öte yandan bilim insanları örneğin tam olarak nereden çıkarıldığından emin değil. Fosil, 2010'dan önce yasadışı yolla elde edilmiş ve Japonya ve İngiltere'deki özel koleksiyonlarda tutulmasının ardından Fransa merkezli Eldonia şirketi tarafından satın alınmıştı.
Araştırmacılar "Örnekle ilişkili belgelere dayanarak bunu şimdilik Moğolistan'daki Ukhaa Tolgod'a atfediyoruz" diye yazıyor.
Bilim insanlarına göre örnek muhtemelen Moğolistan'ın Gobi Çölü'nde yer alan ve yaklaşık 71 ila 75 milyon yıl öncesine dayanan, özellikle dinozorlara ait zengin fosil kayıtlarıyla bilinen Djadokhta Formasyonu'ndan geliyor.
Araştırmacılar, "Geç Kretase döneminden kalma, Moğolistan'ın Djadokhta Formasyonu'nda özenle korunmuş bir velociraptorine dromaeosaurid tanımlıyor ve yeni türe Shri rapax adını veriyoruz" diye yazıyor.
Shri rapax'ın kendine özgü omurga ve pelvis hatlarının yanı sıra güçlü ellere sahip olduğu tespit edildi.
Çalışmaya göre Shri rapax "çok iri" başparmaklara ve diğer dromaeosauridlere kıyasla "orantısal olarak daha büyük" pençelere sahipti.
Ayrıca dinozorun kafatası adaptasyonları da güçlü bir ısırma becerisine sahip olduğuna işaret ediyor.
Bilim insanları hakemli dergi Historical Biology'de yayımlanan çalışmada şöyle diyor:
Shri rapax'ın en sıradışı özelliği, elinin alışılmadık derecede kalın yapılı oluşu.
Araştırmacılar dinozorun kendine özgü ellerinin, bitki yiyen dinozor grubu ceratopsianlar gibi daha büyük avları hedef almasını sağlayan adaptasyonlar olduğundan şüpheleniyor.
Bilim insanları çalışmada, "Ceratopsianlarla sık etkileşimlerin ve bu grubun yırtıcı karşıtı aktif savunma davranışlarının, Djadokhta'daki bazı velociraptorinlerde daha kalın yapılı ön kolların ve daha tıknaz ellerin evrimini teşvik etmiş olabileceğini düşünüyoruz" ifadelerini kullanıyor.
Eğer Shri rapax'ın, yakın akrabası Velociraptor mongoliensis'le aynı avlanma davranışını paylaştığını varsayarsak ellerinin daha güçlü yapısı, onu genellikle Velociraptor'un avladığından daha büyük ve daha kuvvetli avları hedef almaya uygun hale getiriyor.
Bulgular bu yeni türün, tarih öncesi Djadokhta kazı alanında yaşayan diğer kuş benzeri dinozorların tercih ettiğinden daha büyük omurgalıları yakalamaya adapte olduğuna işaret ediyor.
Bilim insanları bu büyük avlar arasında muhtemelen zırhlı dinozorların olgunlaşmamış bireylerinin de yer aldığını söylüyor.
Independent Türkçe
