Yeni bir araştırmaya göre, mikroplastikler atardamarlara yerleşerek özellikle erkeklerde kalp hastalığı tetikleyebilir.
Yaklaşık 1 milimetrenin binde birinden 5 milimetreye kadar değişen boyutlardaki minik plastik parçacıklar günümüzde her yerde; gıdalarda, suda ve havada bulunuyor. Kan dolaşımına girdikleri ve hatta hayati organlara yerleştikleri biliniyor.
Hormonal bozukluk, üreme sorunları, nörolojik hasar, kanser ve kalp rahatsızlıkları gibi çeşitli sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyorlar.
Ancak kalp hastalıkları sözkonusu olduğunda, bu parçacıkların atardamarlara bilfiil zarar verip vermediği veya sadece hastalığa eşlik edip etmediği belirsizliğini koruyor.
Kaliforniya Üniversitesi'nin Riverside kampüsünde biyomedikal bilimler profesörü ve Environment International adlı akademik dergide yayımlanan yeni çalışmanın yazarı Changcheng Zhou, "Çalışmamız, mikroplastiklerin sadece ilişkili olmakla kalmayıp, doğrudan kardiyovasküler hastalığa katkıda bulunabileceğine dair bugüne kadar elde edilmiş en güçlü kanıtlar arasında yer alıyor" dedi.
Şaşırtıcı olan cinsiyete özgü etki, yani erkeklere zarar verirken kadınlara zarar vermemesi, araştırmacıların erkekler ve kadınlar arasında farklılık gösteren koruyucu faktörleri veya mekanizmaları bulmasını sağlayabilir.
Son çalışmada araştırmacılar, damar sertleşmesi geliştirmeye genetik olarak yatkın fareler üzerindeki mikroplastiklerin etkilerini değerlendirdi.
Hem erkek hem de dişi çalışma farelerine, zayıf ve sağlıklı bir insanın tüketebileceğiyle karşılaştırılabilir düşük yağlı, düşük kolesterollü bir diyet uygulandı.
Ancak, 9 hafta boyunca farelere vücut ağırlıklarının kilogramı başına yaklaşık 10 mg dozda mikroplastik verildi.
Bilim insanları, bu mikroplastik maruz kalma seviyelerini, insanların kirlenmiş yiyecek ve su yoluyla karşılaşabileceğine benzer miktarları yansıtacak şekilde seçti.
Mikroplastik diyeti farelerin kilo almasına veya kolesterol seviyelerinin yükselmesine neden olmadı ve hayvanlar zayıf kaldı fakat arter hasarı gelişti.
Araştırmacılar, özellikle erkek ve dişi fareler arasında mikroplastiklerin etkisinde çarpıcı bir fark buldu.
Mikroplastiğe maruz kalmak erkek farelerde damar sertleşmesini büyük ölçüde hızlandırdı; kalbe bağlı ana arterin kısmında plak birikimi yüzde 63, üst göğüsteki ana arterden dallanan brakiyosefalik arterdeyse 7 kattan fazla arttı.
Aynı koşullara maruz kalan dişi farelerdeyse plak oluşumunda önemli bir artış gözlenmedi.
Daha da derinlemesine inceleyen araştırmacılar, mikroplastiklerin arterlere müdahale ederek çeşitli hücre tiplerinin hem davranışını hem de dengesini değiştirdiğini buldu.
Kan damarlarının iç astarını oluşturan endotel hücrelerinin en sert şekilde etkilendiğini tespit ettiler.
Dr. Zhou, "Endoteller dolaşımdaki mikroplastiklerle ilk karşılaşan hücreler olduğundan, işlev bozuklukları iltihaplanmayı ve plak oluşumunu başlatabilir" dedi.
Bilim insanları artık erkek farelerin mikroplastiklere maruz kalmaktan kaynaklanan arter hasarına neden daha duyarlı göründüğünü ve bu cinsiyet farkının insanlar için de geçerli olup olmadığını araştırıyor.
Dr. Zhou, "Mikroplastiklerden tamamen kaçınmak neredeyse imkansız" dedi.
Mikroplastik kirliliği dünya çapında artmaya devam ederken, kalp hastalıkları da dahil insan sağlığı üzerindeki etkilerini anlamak her zamankinden daha da acil hale geliyor. Halihazırda mikroplastikleri vücuttan uzaklaştırmanın etkili bir yolu yok, dolayısıyla maruz kalmayı en aza indirmek ve genel kardiyovasküler sağlığı diyet, egzersiz ve risk faktörlerini yönetmek yoluyla korumak hayati önem taşıyor.
Independent Türkçe
