Ortadoğu'da Bakır Çağı'na ait bazı arkeolojik kazı alanlarında keşfedilen koni şeklindeki gizemli kapların, aslında antik toplulukların gece nöbetlerinde kullandığı balmumu lambaları olduğu yeni bir araştırmada tespit edildi.
MÖ 5000 ila MÖ 3300'ü kapsayan Kalkolitik Çağ'da yaygın görülen bu konik seramik kapların diğer dönemlerde kullanıldığına dair hiçbir kanıt olmaması, onlarca yıldır arkeologların kafasını kurcalıyor.
İsrail'deki Aşkelon, 'En Gedi, Abu Hof ve Grar gibi arkeolojik kazı alanlarında yüksek miktarda keşfedilen kaplar, genellikle açık renkli veya kırmızı seramik astarla kaplı.
Önceki arkeolojik araştırmalar bunların muhtemelen bölge sakinleri tarafından yerel olarak yapıldığını öne sürse de bazı örneklerde, uzman çömlekçiler tarafından daha uzak yerlerde üretilmiş konik kaplar da var.
Araştırmacılar bu eşyaların işlevi üzerine uzun zamandır tartışırken, kullanımlarına ilişkin teoriler süt çiftliğinden bakır eritmeye veya daha basit bir şekilde lambaya kadar uzanıyor.
Ancak kapların içinde is izleri bulunmaması nedeniyle son teori tartışmalıydı.
Arkeologlar, Teleilat Ghassul'daki Bakır Çağı'na ait kazı alanında 1929'la 1999 arasında keşfedilen bu nesnelerin en kapsamlı koleksiyonlarından birinin ilk sistematik çalışmasını yürüttü.
Tel Aviv Üniversitesi'nden araştırmacılar, bu konik kapların "bugüne kadar sistematik olarak incelenmediğini" söylüyor.
Bilim insanları bütün haldeki 35 kabı ve 550 koni parçasını inceleyerek bu koni şeklindeki nesnelerin balmumu lambası olarak kullanılıp kullanılmadığını test etti.
Araştırmacılar bulguların "hayret verici" olduğunu ifade ediyor.
Bilim insanları bir tarafta bu konik nesnelerde çok farklı çeşitlerde kil kullanıldığını keşfetti.
Araştırmacılar hakemli dergi Tel Aviv'de yayımlanan çalışmada şöyle açıklıyor:
Konik eşyalar çok kaba kilden ve ince kilden yapılmış; bazıları ağır ve yoğunken, diğerleri hafif ve gözenekli; kimi örnekler tek tip ve pürüzsüz bir malzemeden yapılmışken, kimileri plastik olmayan büyük ve çeşitli parçacıklar içeriyor.
Öte yandan aynı bileşen grubunun çeşitli kombinasyonlarda kullanılarak farklı koniler üretildiğini söylüyorlar.
Kapların çoğu tek bir kil topundan yapılmış ve uzunlamasına yerleştirilen yuvarlak kesilmiş bir çubukla şekillendirilmiş.
Araştırmacılar daha sonra kapların tabanının elle çekilerek karakteristik koni şeklinin verildiğini belirtiyor.
Zanaatkarların bu kapların birini muhtemelen 10 dakikada yaptığını ifade ediyorlar.
Bu nesnelerin yapımında karmaşık bir süreç izlenmesine karşın hiçbirinin iç kısmı bitmemiş gibi görünüyor.
Araştırmacılar şöyle yazıyor:
Konik yapının iç yüzeyini düzeltmek basit ve hızlı bir işlem ancak üretici buna herhangi bir çaba harcamamayı tercih etmiş gibi görünüyor. Bunun olası açıklamalarından biri, koninin içeriğinin, iç yüzeyini tamamen kaplamış olması.
Bilim insanlarının bu eski kapların bazılarının içlerinde is birikintileri de keşfetmesi, gerçekten balmumu lambası işlevi gördüklerini doğruluyor.
Bu konilerin tüm yaşam döngüsünü takip eden araştırmacılar, bunların katılımcılar tarafından bir tören için özel olarak üretildiğini tahmin ediyor.
Konilerin, "Teleilat Ghassul'daki gece nöbetlerinde aydınlatma için kullanıldığını, bu etkinliklerin bölgedeki duvar resimlerinde tasvir edildiğini" belirtiyorlar.
Independent Türkçe
