Gökbilimciler ilk kez, çarpışmak üzere olan iki süper kütleli kara delik tespit etti.
Evrendeki çoğu galaksinin merkezinde, tıpkı Samanyolu'ndaki gibi bir süper kütleli kara delik bulunduğu düşünülüyor.
Güneş'ten en az yüzbinlerce kat daha büyük kütleye sahip bu devasa gökcisimlerinin, daha küçük kara deliklerin birleşmesiyle oluştuğu fikri geniş çapta kabul görüyor.
Galaksilerin zamanla birbirleriyle birleştiği ve merkezlerindeki kara deliklerin de sonunda tek bir cisimde birleştiği düşünülüyor. Ancak bu süreç şimdiye kadar doğrudan gözlemlenmedi.
Dünya'dan yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaktaki Markarian 501 galaksisi, nispeten kısa süre içinde böyle bir olayı ilk kez izleme imkanı sunabilir.
Bu galaksinin merkezindeki süper kütleli kara delik son derece parlak ve güçlü jetler fırlatıyor. Bu jetler Dünya'ya dönük olduğu için sistem olağanüstü parlak görünüyor ve uzun zamandır gökbilimcilerin dikkatini çekiyor.
Ayrıca galaksinin merkezinde bir değil, iki süper kütleli kara delik olabileceği daha önce öne sürülmüş ancak kanıtlanamamıştı.
Almanya'daki Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü'nden Silke Britzen liderliğindeki ekip bu kanıtı nihayet bulmuş görünüyor.
Araştırmacılar Markarian 501'e ait 23 yıllık radyo frekansı gözlemlerini inceleyerek ilk kara delikten kaynaklanamayacak ikinci bir yüklü parçacık jetinin izlerini tespit etti.
Bulguları hakemli dergi Monthly Notices of the Royal Astronomical Society'de yayımlanan çalışmaya göre ikinci jet, Dünya'ya dönük olmadığı için daha zor saptandı.
Bilim insanlarının birkaç haftalık gözlemlerine göre bu jet, daha büyük kara deliğin arkasından ortaya çıkıp saat yönünün tersine doğru hareket ediyor. Ardından aynı hareket döngüsü yeniden başlıyor.
Britzen yaptığı açıklamada "Onu çok uzun zamandır arıyorduk ve sonra sadece ikinci bir jeti görmekle kalmayıp, hareketini de takip edebilmemiz tamamen sürpriz oldu" diyor.
Jetlerin parlaklığındaki değişimlere bakılırsa iki kara delik yaklaşık 121 günlük bir döngüde birbirlerinin yörüngesinde dönüyor.
Araştırmacılar iki devasa cisim arasında, Dünya'yla Güneş arasındakinin yaklaşık 250 ila 540 katı mesafe olduğunu düşünüyor. Güneş'in 100 milyon ila 1 milyar katı kütleye sahip cisimler için bu son derece yakın bir mesafe.
Kara deliklerin gerçek kütlesine bağlı olarak aralarındaki mesafe son derece hızlı azalabilir ve 100 yıl gibi kısa bir sürede birleşebilirler.
Öte yandan Dünya ve Markarian 501 arasındaki mesafeden dolayı, en gelişmiş teleskoplar bile iki kara deliği ayrı ayrı gözlemleyemiyor. Bu nedenle birleşmenin doğrudan izlenmesi de halihazırda mümkün değil.
Yine de bilim insanları, iki cismin arasındaki mesafenin daralmasıyla çok düşük frekansta kütleçekimsel dalga yayılmasını ve bunu gözlemlemeyi umuyor.
Makalenin yazarlarından Héctor Olivares "Kütleçekimsel dalgalar tespit edilirse, bu iki dev çarpışmaya doğru spiral çizerek ilerlerken frekansların sürekli yükseldiğini bile görebiliriz" diyerek ekliyor:
Bu da süper kütleli kara delik birleşiminin nasıl gerçekleştiğini izlemek için nadir bir fırsat yaratabilir.
Independent Türkçe, IFLScience, Phys.org, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
