Christopher Nolan'ın yeni filmi Odyssey (The Odyssey) gişede fırtınalar estirmeye devam ederken, yönetmenin Çin'de verdiği bir röportaj, sinema ve felsefe çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.
Pekin'de siyaset felsefesi akademisyeni ve yayıncı Zhong Shu'nun podcast programına katılan Nolan kibir, kefaret, trajik sonuçlar ve medeniyet üzerine kapsamlı bir söyleşi gerçekleştirdi.
Alışıldık film tanıtımı söyleşilerinden farklı bir çizgi izleyen röportaj, Çin merkezli Bilibili platformunda yayımlandıktan kısa süre sonra geniş ilgi gördü.
Bazı hayranlar söyleşiyi "Nolan'ın kariyerindeki en iyi röportaj" diye nitelendirdi.
Söyleşinin en dikkat çekici bölümlerinden birinde Zhong Shu, Homeros'un destanında ve Antik Yunan kültüründe "kefaret" kavramının bulunmadığını hatırlatarak Nolan'a, "Odysseia'yı Hıristiyanlaştırdınız mı?" diye sordu.
Nolan, filmi belirli bir felsefi öğreti doğrultusunda çekmediğini belirterek şu yanıtı verdi:
Kefaret, anlatıya felsefi bir öğreti olarak eklediğim bir unsur değil. Aksine, seyircinin filmi izlerken hikâyeye yüklediği bir yorum.
"Kibrin gerçek dünyadaki sonuçları geri döndürülemez"
Antik Yunan'da ev sahibiyle konuk arasındaki kutsal konukseverlik ve karşılıklı saygı ilkesini ifade eden zenia kavramına değinen Nolan, hikayedeki felaketlerin ve toplumsal düzenin çöküşünün temelinde bu kuralın ihlal edilmesinin yattığını söyledi. Kavram, filmde izleyicinin daha kolay anlayabilmesi için "Zeus'un Kanunu" diye adlandırılıyor.
Shu'nun, "Odysseus insani kibri nedeniyle pişmanlık duymalı mı?" diye sorması üzerine Nolan şu değerlendirmeyi yaptı:
Odysseus'un pişmanlık duyması hiçbir şeyi değiştirmez. Pişmanlık tamamen içsel ve ruhsal bir süreçtir, fiziksel dünyayı değiştirmez. Zarar verilmiş, zenia kuralı çiğnenmiştir. Kibir, doğası gereği trajiktir çünkü gerçek dünyada yol açtığı sonuçlar geri alınamaz. Hıristiyan teolojisi günah çıkarmaya ve içsel arınmaya değer verebilir ancak anlatının somut dünyasında bunlar, çevrenizdeki düzenin çökmesini önlemeye yetmez.
Profesyonel ve amatör sinema eleştirisi üzerine
Söyleşinin devamında modern sinema eleştirisine değinen Nolan, amatör eleştirmenlerin bir anlatının nasıl işlediğini çözdüklerinde o anlatının bütün etkisini yitirdiğini sanabildiğini söyledi. Yönetmen, buna karşılık sinemanın yaklaşık bir asırdır evrensel bir hikaye anlatma dili geliştirdiğini belirtti.
Nolan, sinemacıların seyircinin aşina olduğu ortak anlatı dilini, tür kalıplarını ve yönlendirme tekniklerini reddetmek yerine bunlardan yararlanarak yeni anlatım biçimleri geliştirdiğini vurguladı.
Standart tanıtım sorularının ötesinde
Gişedeki liderliği kısa süreliğine Örümcek Adam: Yepyeni Bir Gün'e (Spider-Man: Brand New Day) kaptıran Odyssey'nin yakında 1 milyar dolar sınırını aşması bekleniyor.
Filmin tanıtım turnesine çıkan Nolan ise çoğunlukla oyuncularla ilgili anılar ve çekim teknikleri üzerine standart sorularla karşılaşıyor.
Pekin'deki söyleşi ise sinema eleştirisi, tarih ve sanatın yanı sıra Hıristiyanlık temalarının Hollywood'daki yansımalarını da ele aldı.
Böylece Nolan, kişisel dünya görüşünü alışılmadık ölçüde açık biçimde dile getirdi.
Independent Türkçe, The Week, Hollywood Reporter, Bilibili
