Satürn'ün güney kutbunda 10 kenarlı devasa bir bulut deseni gözlemlendi.
NASA'nın Voyager uzay araçlarının 1980'lerde Satürn'e yakın geçiş yapmasının ardından halkalı gezegenin kuzey kutbunda altıgen bir bulut deseni tespit edilmişti.
Yaklaşık 32 bin kilometre genişliğindeki muazzam yapı gökbilimcileri şoke ederken, daha sonra Satürn'ün hiçbir yerinde böyle bir şeye rastlanmamıştı.
NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu'nun 2023'te çektiği görüntüleri inceleyen araştırmacılar, bundan daha büyük ve daha çok kenara sahip başka bir bulut oluşumu saptadı.
Bilim insanları, bu sefer gezegenin güney kutbunda görülen bu tuhaf atmosferik olayın 2017 ila 2023'te oluştuğunu düşünüyor. Ancak Satürn'ün eksen eğikliğinden dolayı, güney kutup bölgesi 2012'den 2023'e kadar Dünya'dan görülemiyordu.
Araştırmacılar, yeni saptanan ongen yapının çevre uzunluğunun yaklaşık 167 bin 820 kilometreye ulaştığını ve her bir kenarının yaklaşık 16 bin 780 kilometre uzunluğunda olduğunu hesapladı.
Bulguları hakemli dergi Science Advances'ta dün (2 Eylül) yayımlanan çalışmanın başyazarı Agustin Sanchez-Lavega, "Bu son derece sıradışı atmosferik olay, genel anlamda meteoroloji anlayışımızı derinleştiriyor" diyerek ekliyor:
Bize, altıgenin daha önce düşünüldüğü gibi benzersiz, münferit bir özellik olmadığını gösteriyor.
İspanya'daki Basque Country Üniversitesi'nden gezegen bilimci Sanchez-Lavega, altıgenin keşfinden bu yana güney kutbunda benzer bir yapı aramalarına rağmen daha önce hiçbir şey bulamadıklarını, bu nedenle yeni keşfin "kesinlikle şaşırtıcı olduğunu" söylüyor.
Önceki araştırmalarda, kuzey kutbundaki altıgenin Satürn'ün kutup bölgesini çevreleyerek doğuya doğru akan bir jet akımından kaynaklandığı öne sürülmüştü. Jet akımının diğer hava akımlarıyla etkileşimi sonucu ortaya çıkan küçük bozulmaların, atmosferik dalgayı altıgen biçime soktuğu düşünülüyor.
Ekibin bilgisayar simülasyonlarına göre ongen de atmosferik bir jet akımının içinde sıkışan kıvrımlı bir dalgadan kaynaklanıyor olabilir.
Altıgenin kenar ve köşeleri onlarca yıldır eşit derecede karanlık kalırken, ongenin çeşitli bölgelerinin karanlık derecesi değişiyor. Bu durum, güney kutbundaki yapının hâlâ evrimleştiği anlamına gelebilir.
Araştırmacılar, ongeni daha uzun süre gözlemleyip iki kutuptaki yapıları karşılaştırarak bu sıra dışı atmosfer olayını daha iyi anlamayı umuyor.
Sanchez-Lavega, "Bu, Satürn’e özgü gibi görünen son derece ilginç bir olay ve nedenini öğrenmek istiyoruz" diyor.
Independent Türkçe, Space.com, AP, Science Advances
