İslam sanatlarından izler taşıyan "İstanbul Mushafı" tamamlandı

İslam sanatlarından izler taşıyan "İstanbul Mushafı" tamamlandı
TT

İslam sanatlarından izler taşıyan "İstanbul Mushafı" tamamlandı

İslam sanatlarından izler taşıyan "İstanbul Mushafı" tamamlandı

Asr-ı Saadet'ten bugüne bütün İslam tarihi ve İslam coğrafyasını merkeze alan "İstanbul Mushafı", Kur'an-ı Kerim'in 10 cilt olarak el ile yazılmasını ihtiva ediyor.

İslam medeniyetinin 15 asırlık seyrine "Mushaf Sanatları Tarihi" yönünden bakmayı amaçlayan çalışma, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teklif ve himayeleri ile gerçekleştirildi.

Ebadı 365'e 559 milimetre olan ve tamamı 850 sayfadan oluşan el yazma orijinal altın nüsha eser, ilim adamlarına ve İslam medeniyetlerine verdiği desteklerden dolayı Cumhurbaşkanı Erdoğan'a takdim edilecek.

"Kur'an-ı Kerim etrafında nasıl bir medeniyet örgüsü var, bunu göstermeye çalıştık"

AA muhabirine esere ilişkin açıklamada bulunan Hüseyin Kutlu, projenin aslında 8 yıllık değil, 15 asırlık bir mesele olduğunun altını çizerek, "Biz 15 asrın birikimini ortaya koymuş oluyoruz. Bu 15 asrın birikimini yeni bir anlayışla, 10 ciltte gösterdik. Bizden önceki üstatların kanatlarıyla uçuyoruz." dedi.

İslam medeniyetinin bugün yok farz edildiğini belirten Kutlu, şöyle devam etti:

"Biz belli bir süre sonra İslam ümmetinden olduğumuzu inkar etmedik ama İslam medeniyetinden olmadığımızı veya böyle bir medeniyetin olmadığını farz ederek, 'Batı medeniyetindeniz' dedik. Oysaki İslam medeniyeti fonksiyonunu yitirmiş değil. Bunu göstermek ve buna işaret etmek için İslam ümmetinin ana kaynağı olan Kur'an-ı Kerim etrafında nasıl bir medeniyet örgüsü var, bunu göstermeye çalıştık. Dolayısıyla Asr-ı Saadet'ten, Efendimizin döneminden günümüze kadar ve bütün İslam coğrafyasını içine alan bir bakış açısıyla Kur'an-ı Kerim yazımı, tezhiplenmesi, cildi, rahlesi, muhafazası, mürekkebi, kağıt yapımı ile 'Mushaf Sanatları Tarihi' hüviyetini ortaya çıkaran bir eser ortaya koyduk. Bu çalışma ile işaret etmek istediğimiz şey 'İslam medeniyetinin farkına varınız. Bu hazineyi keşfediniz. Kendinize kendiniz gibi yol çiziniz. Başkalarını taklidi bırakınız.' hikaye budur."

Eserin belgeseli yapılacak ve her ciltteki çalışmalar birer kitap olarak kaleme alınacak

Usta sanatkar, projeyi 40 yıldır gönlünde demlediğini dile getirerek, "Bunun kuvveden fiile çıkması Cumhurbaşkanımızın işaretiyle, onun teşvik ve himayeleriyle oldu. Tabii yazmak için kağıda ihtiyaç vardı. Dünyanın her tarafından el yapımı kağıtlar getirttik. Fakat bunlar bizi tatmin etmedi. Çünkü eskitmeye konulduğu zaman bozulmalar gördük. Boyalarda da hakeza aynı şeyleri müşahede ettik. Dolayısıyla biz kağıt yapımına da karar verdik. Nasıl yapıldığını biliyoruz ama tecrübemiz yoktu. Allah'ın yardımıyla bu konuda da çok güzel neticeler aldık ve kendi yaptığımız kağıda Kur'an-ı yazdık." diye konuştu.

Eserde mürekkepleri de tamamen doğal malzemelerden kendilerinin hazırladığını aktaran Kutlu, şunları kaydetti:

"Baskıyı da burada gerçekleştirdik. Henüz bu baskı tekniği başka bir yerde yok. Bu ofset baskı falan değil. Çok özel bir baskı. Gördüğünüz gibi orijinaliyle tıpkıbasımı arasında çok uzman kişiler farkı anlayabilir. Çünkü aharlı, orijinal el yapımı kağıtlara baskı yapıyoruz. Kısa zamanda bu çalışmaları anlatmak çok zor. Çalışmanın belgeseli yapılacak. Ayrıca belki çalışmanın her sayfasını anlatan bir kitap çıkacak. İnşallah umduğumuz şeylere nail oluruz."

İslam diyarının önemli şehirlerinden getirilen bitki dalları eserin kağıt hamuruna katıldı

Hüseyin Kutlu, çalışmanın tüm aşamalarını 66 kişilik bir ekiple birlikte Bilim Kültür ve Sanat Derneğinde (BİKSAD) tamamladıklarına işaret ederek, "66 rakamının ebced hesabında rakamsal karşılığı İsmi Celal'in karşılığıdır. Yani Allah lafzı hesaplandığı zaman ebced karşılığı 66 tutar." dedi.

İstanbul Mushafı'nda kullanılan el yapımı kağıdın hamurunun da çok özel olduğunu vurgulayan Kutlu, şu bilgileri verdi:

"Çalışmaya ayrı bir ruhaniyet katsın diye Mekke'den, Medine'den, Kudüs'ten, Semerkant'tan, Buhara'dan yani İslam diyarının mukaddes bilinen makamlarından dut, gül dalları vesaire getirtildi. Kabukları soyuldu ve dövülerek Mushaf'ın hamuruna karıştırıldı. Bu bir teberrük. Yani bu farklı bitkilerin, ağaç dallarının bir araya gelip Mushaf'a hamur olması gibi, ümmetin de bir araya gelip bir güç oluşturması için fiili bir duadır. Ayrıca zemzem, Eyüp Sultan Hazretleri'nin kuyusundan alınmış su, İbrahim Aleyhisselam'ın doğduğu mağaradan su, Nil nehrinden Peygamber Efendimizin mübarek saçlarını yıkadığı suyun çoğaltılmışından boyalara suların katılmasıyla da bir teberrük yapılmış oldu."

"Hedefimiz İslam coğrafyasındaki önemli sanat merkezlerini ele almaktı"

Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü'nden Doç. Dr. Şehnaz Biçer ise eserin ortaya çıkmasında multidisipliner bir ekibin çalıştığına dikkati çekerek, "8 yıl boyunca içinde maceralar yaşadığımız, çok zorlandığımız uzun bir yol aldık. Geleneğimizden gelen bazı değerleri de bu projede yeniden canlandırdık diyebilirim. Örneğin el yapımı kağıt ve boyalarımız gibi." değerlendirmesini yaptı.

Biçer, geçmişte de Kur'an-ı Kerim'in farklı farklı Mushaflar olarak yazıldığını söyleyerek, "Bizim hedefimiz İslam coğrafyasındaki önemli sanat merkezlerini ele almaktı. En doğuda Babür'den en batıdaki Endülüs'e kadar bu geniş coğrafyada üslup geliştirmiş ve kitap sanatlarına önem vermiş sanat merkezlerini ele aldık. Tabii bunları ele alırken dünya müzelerinden dokümanlar topladık. Ayrıca Topkapı Sarayı ve Türk İslam Eserleri Müzesi de bize son derece desteklerini sundular. Oralarda da eserler üzerinde inceleme yapma şansımız oldu." dedi.

İslam sanat tarihindeki üsluplardan ilham alarak İstanbul Mushafı'na tezhipleri nakşettiklerini ifade eden Biçer, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Mushaf'ta ilk cildimiz Kur'an'ın indirildiği tarihten başlıyor. O süreçte İslam coğrafyasında henüz üslup oluşturulmadığından, biz her cildin başında zahriye ve serlevhası da yaptığımız için o dönemi nasıl değerlendirebiliriz diye çok düşündük. Hırka-i Şerif Camisi'ndeki Peygamber Efendimizin hırkası bir fikir olarak düşünüldü ve ilk iki sayfamız o hırkanın desenleri analiz edilerek tasarlandı. Hatta ayetler bittikten sonra konan durak dediğimiz işaretler de o hırkanın düğmelerine ait yapıldı. Böylelikle eseri ilk açtığınızda Peygamber Efendimizin hırkasıyla karşılaşacaksınız ve son ciltte de son sayfa Topkapı Sarayı'ndaki Hırka-i Şerif'in bulunduğu mekanın çinilerinden esinlenilerek yapıldı."

Böyle bir projede yer almaktan dolayı kendini şanslı hissettiğini dile getiren Biçer, çalışmayı dünya müzelerinde de sergilemeyi arzu ettiklerini sözlerine ekledi.

İstanbul Mushafı hakkında

Mushaf'ın kağıtlarının yapımında 200 tabaka kağıt için toplamda 800 bin organik yumurtanın akı kullanıldı. Yapılan kağıtların aharlanması için de benzeri olmayan bir aharlama makinası icat edildi.

İstanbul Nakkaşhanesi'nde bin adet özel tıpkı basımı da yapılan Mushaf'ın ölçüleri orijinaliyle aynı olarak hazırlandı. Toplam 10 cilt olan eserde, her cildin dış kapak, iç kapak, zahriye ve serlevhası dönem özelliğini taşıyan farklı şekillerde tasarlandı.

Kufi, maşrık kufisi, tezyini kufi, kayrevan kufisi, mağribi, muhakkak, reyhani, sülüs, nesih, ta'lik ve icaze olmak üzere 11 farklı hat çeşidi kullanılan eserde, yine her biri farklı olmak üzere 62 adet sayfa tasarımı yapıldı.

İslam sanatlarına katkı sunmayı amaçlayan eserin 59'a 45 milimetre ebadında aharlı el yapımı kağıtlara aynı baskı tekniğiyle tek cilt halinde de herkesle buluşması adına hazırlanacak.

Çalışma, 1. cilt Asr-ı Saadet'ten başlayarak, Emevi, Abbasi, Büyük Selçuklu, Gazneli, Anadolu Selçuklu, 1. dönem Anadolu Beylikleri ve Eyyubi, 2. cilt Memluk, 3. cilt Endülüs ve Mağrib, 4. cilt İlhanlı, 5. cilt Akkoyunlu ve Karakoyunlu Türkmen, 6. cilt Timur dönemi, 7. cilt Delhi Sultanlığı ve Babürlü, 8. cilt Safevi, 9. cilt 2. dönem Anadolu Beylikleri ve 16. yüzyıla kadar Osmanlı, 10. cilt ise 16. yüzyıldan 21. yüzyıla kadar Osmanlı üslubunu içeriyor.



Robert Pattinson'ın James Bond anlaşması "sızdı"

(AFP)
(AFP)
TT

Robert Pattinson'ın James Bond anlaşması "sızdı"

(AFP)
(AFP)

Jacob Stolworthy Kültür ve Yaşam Tarzı Editörü @Jacob_Stol

Robert Pattinson'ın olası James Bond anlaşmasına ilişkin ayrıntılar, role onun seçileceğine dair spekülasyonları artırdı.

Son dönemde Odyssey (The Odyssey) ve Primetime'la izleyici karşısına çıkan Pattinson, Nicholas Hoult'la birlikte sürpriz bir aday haline gelmişti. İki aktörün, 007 rolünü Daniel Craig'den devralmak üzere gizlice seçmelere katıldığı yönünde önceki haftalarda haberler çıkmıştı.

Puck News'a göre rol Pattinson'a teklif edilirse, oyuncu anlaşma kapsamında üç filmde Bond'u canlandıracak. Bu, 4 filmde rol alması beklenen Jack Lowden, Callum Turner ve Josh O'Connor gibi diğer adaylara kıyasla bir film daha az.

Yayın kuruluşu, "Örneğin O'Connor ve Lowden'ın seçilmeleri halinde 4 Bond filmi için sözleşme imzalaması gerekiyor" diye bildirdi. 

Öte yandan Pattinson, yıldız statüsü sayesinde bu taahhüdü üç filme indirmeyi başardı (ayrıca diğerlerinden çok daha fazla para alacak).

Muhabir Matthew Belloni, Pattinson'la anlaşmaya "varılmasının zor" görüldüğünü iddia etti. Bunun nedeni, aktörün bir başka dev serinin karakteri Batman'i canlandırması olabilir.

Ancak kaynaklar, seriyi geçen yıl satın alan Amazon ve yakında vizyona girecek Dune: Çöl Gezegeni Bölüm Üç'te (Dune: Part Three) Pattinson'la çalışan yönetmen Denis Villeneuve'ün, bunu hayata geçirmek için bu kadar çaba sarf ettiğine göre, rolü Pattinson'a verme fikrine epey sıcak bakıyor olması gerektiğini öne sürüyor.

Sıradaki Bond olacağına dair sürekli dolaşan söylentilere bu ay başında değinen Lowden, bunları "gurur verici" diye nitelemişti.

GQ'ya konuşan Lowden, "Herhangi bir rol için adımın anılması hoş bir şey ama tartışmalara katkıda bulunmayacağım" diyerek eklemişti:

Bu konuşmalara pek kulak asmıyorum.

Netflix'in Gurur ve Önyargı'dan (Pride and Prejudice) uyarladığı dizisinde Bay Darcy rolünü üstlenecek Lowden, sözlerine şöyle devam etmişti: 

Genç erkek oyuncular eksantrik bir sanatçı tipini canlandırmayıp takım elbise giydiği anda genellikle bu tür yorumlar yağıyor.

Görsel kaldırıldı.
Jack Lowden, Bond rolü için favori adaylardan biri (AFP)

Öte yandan Hollywood Reporter'a konuşan O'Connor, "Aynı kategoride değerlendirilmek olağanüstü bir şey" diyerek haberleri okuduğunda, "birinin onu çimdiklemesini isteyecek kadar inanılmaz tuhaf bir an" yaşadığını söylemişti.

Oyuncu, "Aynı cümlede adımın geçmesi ve böyle bir şey için değerlendirilmek bile inanılmaz" diye devam etmişti.

Yıllar içinde Timothy Dalton, Pierce Brosnan ve Daniel Craig'in Bond rolüne seçilmesinde rol oynayan emekli cast direktörü Debbie McWilliams, bu süreç hakkında önceki aylarda The Independent'a yaptığı açıklamada "[Bond'un] tam bir muamma olarak kalmasının kesinlikle şart olduğunu" söyleyerek eklemişti:

Onların kişisel hayatı hakkında mümkün olduğunca az şey bilmek istiyoruz çünkü casuslar böyledir.

Nereden alışveriş yaptığını, ebeveynlerinin kim olduğunu ya da nerede yaşadığını bilmemize gerek yok… O öldürme yetkisine sahip ve biz de bunu yapabileceğine inanmalıyız. Eğer inandıramazsa, o zaman izleyiciyi kaybeder.

Dune: Çöl Gezegeni'nin yönetmeni Denis Villeneuve'ün yöneteceği yeni Bond filmi, pandemi nedeniyle ertelenmesinin ardından Ekim 2021'de vizyona giren ve Daniel Craig'in Bond rolündeki son performansını sergilediği Ölmek için Zaman Yok'u (No Time To Die) takip edecek.

Ocak 2025'te Amazon, serinin uzun süredir yapımcılığını üstlenen MGM Studios'u tartışmalı bir hamleyle satın alarak çok sevilen serinin kontrolünü ele geçirmişti.

Independent Türkçe,independent.co.uk/arts-entertainment


İngiliz Yazar Harrison, Yapay Zekâyı konu alan romanıyla booker ödülü'nü kazandı

“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)
“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)
TT

İngiliz Yazar Harrison, Yapay Zekâyı konu alan romanıyla booker ödülü'nü kazandı

“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)
“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)

İngiliz yazar M. John Harrison, yapay zekâya ilişkin kaygıları hicivli ve karanlık bir anlatımla, felaket sonrası Britanya tasviri üzerinden ele aldığı “The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazandı.

81 yaşındaki Harrison, 50 bin sterlin (67 bin dolar) para ödülüne sahip Booker Ödülü'nü kazanan en yaşlı yazar oldu. Ödül, kazanan yazarların kitap satışlarının artmasına ve edebiyat dünyasındaki prestijlerinin yükselmesine katkı sağlıyor.

Harrison, kısa listeye kalan Marlon James, Douglas Stuart, Elizabeth Strout, Luke Kennard ve Rebecca Perry'yi geride bıraktı.

Jüri Başkanı Mary Beard, basın toplantısında yaptığı açıklamada, “The End of Everything” adlı romanın “ustalıklı ve olağanüstü yazım tarzının yanı sıra muazzam iddiası sayesinde” öne çıktığını söyledi.

Harrison'ın 13'üncü romanı olan eser, İngiltere'nin fırtınalı kıyılarında zamanını sahilleri tarayarak geçiren Philip Tennant ile demans hastası halası Marnie'nin hikâyesini anlatıyor. İki karakterin yaşadığı kıyı bölgesi, “I-Ghoul” adı verilen gizemli varlıkların istilasına uğruyor.

Gizemli bir felaket, iki karakteri karanlık bir kıyamet sonrası dünyaya sürüklüyor. Bu dünyada Avrupa kıtasının ortadan kaybolduğu düşünülürken, insanları taklit edebilen “I-Ghoul” adlı varlıkların ortaya çıkması, yapay zekâyla etkileşime ilişkin soruları gündeme getiriyor.

198 sayfalık roman; Brexit'i, COVID-19 salgınını ve teknolojinin günlük yaşama giderek daha fazla nüfuz etmesini çağrıştırıyor. Yazar, daha önce romanın fikrini 2008 küresel finans krizinden aldığını ve “toplumun açıklama sunma konusundaki yetersizliğini” anlatan bir eser kaleme almak istediğini belirtmişti.

Geçen yıl yayımlanan ve İngilizce yazılmış uzun kurmaca eserler arasından, yazarın uyruğuna bakılmaksızın en iyi romanı ödüllendiren Booker Ödülü, dün Londra'da düzenlenen törenle sahibini buldu.

Geçen yıl ödülü, Londra'da yaşayan Macar göçmenin acı dolu hikâyesini anlatan “Flesh” adlı romanıyla İngiliz-Macar yazar David Szalay kazanmıştı.


Godzilla yönetmeni, memleketini yerle bir etme hayalini yeni filmde gerçekleştirdi

Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)
Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)
TT

Godzilla yönetmeni, memleketini yerle bir etme hayalini yeni filmde gerçekleştirdi

Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)
Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)

Greg Evans

Takashi Yamazaki'nin çocukluğu, Godzilla'nın üç başlı ezeli rakibi King Ghidorah'ın, memleketi Matsumoto'yu ekranda yerle bir etmesini izleme umuduyla geçmiş.

Bu dileği, cuma günü sinemalarda gösterime giren (Türkiye vizyon tarihi 13 Kasım) kendi filmi Godzilla Minus Zero'da onlarca yılın ardından gerçekleşti.

Yamazaki, ejderhanın memleketini kasıp kavurduğunu görme umuduyla 1964 yapımı Ghidorah, the Three-Headed Monster'ın vizyona girmesini sabırsızlıkla beklediğini söyledi. Ancak Matsumoto, canavarın yıka yıka ilerlediği yolda sadece kısa süre görününce genç Yamazaki hayal kırıklığına uğramış.

Yamazaki, "Ben de 55 yıl sonra King Ghidorah'ı kendi filmime koydum. O zamanlar izlemek istediğim filmi çekme fırsatı buldum ve adeta 'İşte görmek istediğin şey buydu, değil mi?' diyerek genç halime göstermek istediğim sahneleri yarattım" dedi.

Yönetmen, "Böylece hayalim 55 yılın ardından nihayet gerçekleşti ve gerçekten çok mutluyum" diye ekledi.

Yamazaki'nin 2023 yapımı filmi Godzilla Minus One, geniş çapta beğeni toplamış ve En İyi Görsel Efekt dalında Oscar kazanmıştı.

Film, Ryunosuke Kamiki'nin canlandırdığı Kōichi Shikishima adlı bir kamikaze pilotunu konu alıyor. Shikishima, 1945'te Godzilla'nın atom bombası radyasyonuyla dönüşmesinden önce canavarı durdurmayı başaramadığı için sağ kalma suçluluğuyla boğuşuyor.

Minus Zero da Shikishima'nın, Minami Hamabe'nin canlandırdığı kız arkadaşı Noriko Ōishi'nin ve Sae Nagatani'nin hayat verdiği evlatlık kızları Akiko'nun hikayesini devam ettiriyor.

Godzilla'nın yol açtığı yıkımdan kurtulmalarının üzerinden iki yıl geçtikten sonra King Ghidorah'ın Japonya'ya saldırmasıyla aile yeni bir tehditle karşı karşıya kalıyor.

Hamabe, "Oyuncular ve ekip, mevcut durumu olduğu gibi sürdüremeyeceğimizi biliyor ancak devam filminde eğlence unsurunu, keyif unsurunu ve mesajımızı daha da güçlendirmemiz gerekiyor" dedi.

Yine de Yamazaki, ekibi ilk filmin başarısını yakalamaya çalışmamaları hakkında uyarmış. 

Godzilla, Minus Zero'da geri dönüyor (TOHO)
Godzilla, Minus Zero'da geri dönüyor (TOHO)

62 yaşındaki yönetmen ekibe şöyle dediğini anlattı:

Ekibe her şeyi unutmaları gerektiğini söyledim. Godzilla Minus One'da şansımız gerçekten yaver gitti. Buna ulaşmaya çalışmayın. Mümkün olan en iyi Godzilla filmini, mümkün olan en iyi eğlence gösterisini yaratmaya odaklanın.

Kamiki, Godzilla'nın her neslin endişelerini yansıttığı için zamanın testinden geçtiğini söyledi.

Oyuncu, "Godzilla, üretildiği veya gösterime girdiği her an ya da dönemde, insanlığın ve toplumun durumunu bize yansıtan bir ayna gibi" diye konuştu.

Independent Türkçe,independent.co.uk/arts-entertainment