Churchill faşizme karşı mücadelede sanatta nasıl bir sığınak buldu?

Winston Churchill, Eylül 1946'da Belçika'da resim yaparken (Churchill Arşiv Merkezi)
Winston Churchill, Eylül 1946'da Belçika'da resim yaparken (Churchill Arşiv Merkezi)
TT

Churchill faşizme karşı mücadelede sanatta nasıl bir sığınak buldu?

Winston Churchill, Eylül 1946'da Belçika'da resim yaparken (Churchill Arşiv Merkezi)
Winston Churchill, Eylül 1946'da Belçika'da resim yaparken (Churchill Arşiv Merkezi)

Yeni bir sergi, Winston Churchill’in daha az bilinen yönlerinden birine ışık tutuyor. Churchill için resim yalnızca bir hobi değil, aynı zamanda psikolojik bir sığınak ve yumuşak gücünün önemli araçlarından biriydi.

Ziyaretçileri karşılayan nadir bir otoportrede Churchill, keskin bakışlarıyla tuvalden izleyiciye bakıyor. Kel başını çevreleyen kumral saçlar, sonraki yıllarda alışılan görüntüsünden daha gür; vücudu da yaşlılık dönemine kıyasla daha ince. Ancak güçlü çene yapısı ve buldogu andıran yüz hatları onu hemen ele veriyor. Bu eser, Churchill’in 1915 yılında yaptığı öz portrelerden biri.

Londra’daki Wallace Collection tarafından düzenlenen yeni sergi, Churchill’in siyasi kariyerinin hem içinde hem de dışında sürdürdüğü resim çalışmalarına odaklanıyor. Sergi, onun sanatla kurduğu ilişkiyi yalnızca kişisel bir uğraş olarak değil, siyaset ve devlet yönetiminin baskılarından uzaklaşmasını sağlayan bir terapi ve nefes alma alanı olarak ele alıyor. Ayrıca tablolarının, savaş yıllarında müttefiklerine ve siyasi dostlarına verdiği hediyeler aracılığıyla diplomatik bir işlev de gördüğüne dikkat çekiliyor.

Sergi, Churchill’i aynı anda siyasetçi, yazar ve ressam olarak tanıtıyor. Bu çok yönlü profil, yıllar sonra Boris Johnson’ın da örnek almaya çalıştığı bir model olarak değerlendiriliyor.

Resimle geç tanıştı

Churchill, resim yapmaya 1915 yılında, 40 yaşındayken başladı. Bu dönemde, Gelibolu Harekâtı’nın başarısızlığının ardından siyasi açıdan gözden düşmüş durumdaydı. Kardeşinin eşi tarafından teşvik edilen Churchill, kısa sürede resimde yeni bir enerji ve motivasyon kaynağı buldu.

dfbrtbg
Kutubiyye (Koutoubia) Camii Minaresi" (1943), 2021 yılında Christie's müzayedesinde 8,28 milyon sterlinlik rekor fiyatla satıldı (Churchill Heritage Ltd.)

Portre ressamı dostu John Lavery ona rehberlik ederek açık havada çalışmasını tavsiye etti. Churchill, 1916’da yeniden askeri göreve döndüğünde Belçika’daki cephe hattında dahi resim yapmaya devam etti. Ardından Britanya’ya ve aktif siyasete geri döndü.

İlk eserleri arasında doğduğu yer olan Blenheim Palace’daki iç mekân sahneleri ve natürmortlar yer aldı. Daha sonra dostlarının evlerinde ve 1922’de satın aldığı kırsal konutu Chartwell’de yaptığı manzara resimleri geldi. İlerleyen yıllarda İtalya, Fransa ve Fas’tan ilham alan daha canlı ve cesur renkler kullanmaya başladı.

Churchill, Lavery’nin ardından ressamlar William Nicholson ve Walter Sickert’tan da teknik destek aldı. Onlardan, görüntüyü tuvale yansıtarak çalışma gibi yöntemler öğrendi.

“Resim bir eğlencedir”

Churchill, resim yapmanın zorlukları ve keyfi üzerine 1921 ve 1922 yıllarında makaleler kaleme aldı. Bu yazılar daha sonra 1948’de yayımlanan Painting as a Pastime adlı kitapta toplandı.

Buna rağmen eserlerine karşı oldukça mütevazıydı. Tablolarını sık sık “karalamalar” veya “boya lekeleri” olarak nitelendiriyordu. Hatta bazı çalışmalarını 1921’de Paris’teki bir sergiye ve 1947’de Kraliyet Akademisi’ne takma isimlerle göndermişti.

Savaşın ortasında yapılan tek tablo

Serginin merkezindeki eserlerden biri, “Koutoubia Camii Kulesi” tablosu. Bu çalışma, Churchill’in II. Dünya Savaşı sırasında başbakanlığı döneminde tamamladığı tek tablo olma özelliğini taşıyor.

Churchill, bu eseri, dönemin ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt’e, kritik öneme sahip Casablanca Konferansı’nın anısına hediye etti. Rivayete göre Churchill, çocuk felci nedeniyle hareket kabiliyeti kısıtlı olan Roosevelt’in Marakeş manzarasını görebilmesi için özel çaba göstermişti.

  v vf
"Cap d'Ail, Deniz Alpleri" (1952) (Churchill Heritage Ltd.)

Tablo daha sonra Angelina Jolie’nin koleksiyonuna geçti. Eser, 2021 yılında Christie's müzayedesinde 8,28 milyon sterline satılarak Churchill’in eserleri arasında rekor fiyatla el değiştirdi.

“Üzerinde durulmayı hak eden bir hikâye”

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı habere göre Wallace Collection Direktörü Xavier Bray, sergiyi küratör Lucy Davis ile birlikte hazırladı. Bray, sergi fikrinin pandemi sırasında Chartwell’deki stüdyoyu ziyaret etmesiyle ortaya çıktığını belirtiyor.

Churchill’in yaklaşık 600 tablosu arasından seçilen 60 eser, onun sanatsal gelişimini ve yeteneğini gözler önüne seriyor. Bray’e göre bazı tablolar açıkça zayıf olsa da, onlar bile sanatçının öğrenme sürecini göstermesi açısından ilgi çekici.

“Ünlü bir amatörden fazlası”

Sanat taciri ve yazar Philip Mould ise serginin Churchill’i yalnızca “ünlü bir amatör” olarak değil, ciddi bir ressam olarak değerlendirmeye imkân verdiğini söylüyor.

Churchill’in uluslararası şöhreti sayesinde dönemin önemli ressamlarıyla yakın ilişkiler kurabildiğini ve onlardan doğrudan öğrenme fırsatı bulduğunu belirten Mould, serginin kendi kendini yetiştirmiş tutkulu bir sanatçının gelişimini ortaya koyduğunu ifade ediyor.

Bray, Churchill’in siyasi olarak muhafazakâr olmasına rağmen post-empresyonist ressamlara ilgi duyduğunu, Paul Cézanne’ı tanıdığını ve Claude Monet’nin bir eserine sahip olduğunu aktarıyor. Ancak modernizme mesafeli duran Churchill, Pablo Picasso’yu büyük bir sanatçı olarak görmüyordu.

Buna karşın Picasso, 1948’de Churchill’in “La Dragonière” adlı eserini gördüğünde, onun Avrupa’yı faşizmden kurtarmakla meşgul olmasaydı ressam olarak da rahatlıkla geçinebileceğini söylemişti.

Sanat bir terapi aracıydı

Philip Mould’a göre Churchill, liderlik baskısının ve depresyona yatkın ruh hâlinin etkilerini hafifletmek için sanatı kullandı.

Mould, “Zihnini meşgul eden yüklerden kurtulmak, dengesini yeniden kazanmak ve kendini toparlamak için resim yapıyordu” diyor ve ekliyor:

“Winston Churchill sanatı bir psikolojik tedavi yöntemi olarak kullandı. Hatta daha ileri giderek, sanatın ona sağladığı faydalar olmasaydı Nazi tehdidinin galip gelebileceğini söyleyebilirim.”

Siyasetçinin kültürel yüzü

Bray’e göre Churchill yalnızca resim yapmayı sevmiyordu; aynı zamanda başkalarını da mutluluk veren uğraşların peşinden gitmeye teşvik etmek istiyordu. Kendisini mütevazı bir amatör olarak sunması, halkla daha yakın bir bağ kurmasına yardımcı oldu.

1945’te iktidarı kaybettikten sonra ve 1951’de yeniden başbakan olana kadar geçen dönemde, ressam Churchill imajının neredeyse bir halkla ilişkiler kampanyasına dönüştüğü belirtiliyor. Bu imaj sayesinde Churchill, savaş sonrası barışın ve kültürel canlanmanın sembollerinden biri olarak görülmek istedi.

Sergi ayrıca siyaset ve sanat arasındaki ilişkiyi de gündeme getiriyor. Churchill’in resim tutkusundan etkilenen isimler arasında Dwight D. Eisenhower ve George W. Bush bulunuyor. Buna karşılık Tony Blair ve Keir Starmer müzikle ilgilerini daha geri planda tutuyor.

Öte yandan Boris Johnson’ın da resme ilgi duyduğu biliniyor. Ancak eleştirmenleri, 2021’de şövale başında verdiği pozların Churchill’le bilinçli bir benzerlik kurma çabası olduğunu savunuyor.

Sonuç olarak Wallace Collection’daki sergi, Churchill’in yalnızca savaş zamanı lideri değil, aynı zamanda sanatı kişisel dayanıklılık, zihinsel denge ve kamusal imaj oluşturma aracı olarak kullanan yetenekli bir amatör ressam olduğunu ortaya koyuyor.

“Winston Churchill: The Painter” sergisi, 23 Mayıs – 29 Kasım tarihleri arasında Wallace Collection’da ziyaret edilebilecek.



Robert Pattinson'ın James Bond anlaşması "sızdı"

(AFP)
(AFP)
TT

Robert Pattinson'ın James Bond anlaşması "sızdı"

(AFP)
(AFP)

Jacob Stolworthy Kültür ve Yaşam Tarzı Editörü @Jacob_Stol

Robert Pattinson'ın olası James Bond anlaşmasına ilişkin ayrıntılar, role onun seçileceğine dair spekülasyonları artırdı.

Son dönemde Odyssey (The Odyssey) ve Primetime'la izleyici karşısına çıkan Pattinson, Nicholas Hoult'la birlikte sürpriz bir aday haline gelmişti. İki aktörün, 007 rolünü Daniel Craig'den devralmak üzere gizlice seçmelere katıldığı yönünde önceki haftalarda haberler çıkmıştı.

Puck News'a göre rol Pattinson'a teklif edilirse, oyuncu anlaşma kapsamında üç filmde Bond'u canlandıracak. Bu, 4 filmde rol alması beklenen Jack Lowden, Callum Turner ve Josh O'Connor gibi diğer adaylara kıyasla bir film daha az.

Yayın kuruluşu, "Örneğin O'Connor ve Lowden'ın seçilmeleri halinde 4 Bond filmi için sözleşme imzalaması gerekiyor" diye bildirdi. 

Öte yandan Pattinson, yıldız statüsü sayesinde bu taahhüdü üç filme indirmeyi başardı (ayrıca diğerlerinden çok daha fazla para alacak).

Muhabir Matthew Belloni, Pattinson'la anlaşmaya "varılmasının zor" görüldüğünü iddia etti. Bunun nedeni, aktörün bir başka dev serinin karakteri Batman'i canlandırması olabilir.

Ancak kaynaklar, seriyi geçen yıl satın alan Amazon ve yakında vizyona girecek Dune: Çöl Gezegeni Bölüm Üç'te (Dune: Part Three) Pattinson'la çalışan yönetmen Denis Villeneuve'ün, bunu hayata geçirmek için bu kadar çaba sarf ettiğine göre, rolü Pattinson'a verme fikrine epey sıcak bakıyor olması gerektiğini öne sürüyor.

Sıradaki Bond olacağına dair sürekli dolaşan söylentilere bu ay başında değinen Lowden, bunları "gurur verici" diye nitelemişti.

GQ'ya konuşan Lowden, "Herhangi bir rol için adımın anılması hoş bir şey ama tartışmalara katkıda bulunmayacağım" diyerek eklemişti:

Bu konuşmalara pek kulak asmıyorum.

Netflix'in Gurur ve Önyargı'dan (Pride and Prejudice) uyarladığı dizisinde Bay Darcy rolünü üstlenecek Lowden, sözlerine şöyle devam etmişti: 

Genç erkek oyuncular eksantrik bir sanatçı tipini canlandırmayıp takım elbise giydiği anda genellikle bu tür yorumlar yağıyor.

Görsel kaldırıldı.
Jack Lowden, Bond rolü için favori adaylardan biri (AFP)

Öte yandan Hollywood Reporter'a konuşan O'Connor, "Aynı kategoride değerlendirilmek olağanüstü bir şey" diyerek haberleri okuduğunda, "birinin onu çimdiklemesini isteyecek kadar inanılmaz tuhaf bir an" yaşadığını söylemişti.

Oyuncu, "Aynı cümlede adımın geçmesi ve böyle bir şey için değerlendirilmek bile inanılmaz" diye devam etmişti.

Yıllar içinde Timothy Dalton, Pierce Brosnan ve Daniel Craig'in Bond rolüne seçilmesinde rol oynayan emekli cast direktörü Debbie McWilliams, bu süreç hakkında önceki aylarda The Independent'a yaptığı açıklamada "[Bond'un] tam bir muamma olarak kalmasının kesinlikle şart olduğunu" söyleyerek eklemişti:

Onların kişisel hayatı hakkında mümkün olduğunca az şey bilmek istiyoruz çünkü casuslar böyledir.

Nereden alışveriş yaptığını, ebeveynlerinin kim olduğunu ya da nerede yaşadığını bilmemize gerek yok… O öldürme yetkisine sahip ve biz de bunu yapabileceğine inanmalıyız. Eğer inandıramazsa, o zaman izleyiciyi kaybeder.

Dune: Çöl Gezegeni'nin yönetmeni Denis Villeneuve'ün yöneteceği yeni Bond filmi, pandemi nedeniyle ertelenmesinin ardından Ekim 2021'de vizyona giren ve Daniel Craig'in Bond rolündeki son performansını sergilediği Ölmek için Zaman Yok'u (No Time To Die) takip edecek.

Ocak 2025'te Amazon, serinin uzun süredir yapımcılığını üstlenen MGM Studios'u tartışmalı bir hamleyle satın alarak çok sevilen serinin kontrolünü ele geçirmişti.

Independent Türkçe,independent.co.uk/arts-entertainment


İngiliz Yazar Harrison, Yapay Zekâyı konu alan romanıyla booker ödülü'nü kazandı

“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)
“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)
TT

İngiliz Yazar Harrison, Yapay Zekâyı konu alan romanıyla booker ödülü'nü kazandı

“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)
“The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazanan İngiliz yazar M. John Harrison (EPA)

İngiliz yazar M. John Harrison, yapay zekâya ilişkin kaygıları hicivli ve karanlık bir anlatımla, felaket sonrası Britanya tasviri üzerinden ele aldığı “The End of Everything” adlı romanıyla Booker Ödülü'nü kazandı.

81 yaşındaki Harrison, 50 bin sterlin (67 bin dolar) para ödülüne sahip Booker Ödülü'nü kazanan en yaşlı yazar oldu. Ödül, kazanan yazarların kitap satışlarının artmasına ve edebiyat dünyasındaki prestijlerinin yükselmesine katkı sağlıyor.

Harrison, kısa listeye kalan Marlon James, Douglas Stuart, Elizabeth Strout, Luke Kennard ve Rebecca Perry'yi geride bıraktı.

Jüri Başkanı Mary Beard, basın toplantısında yaptığı açıklamada, “The End of Everything” adlı romanın “ustalıklı ve olağanüstü yazım tarzının yanı sıra muazzam iddiası sayesinde” öne çıktığını söyledi.

Harrison'ın 13'üncü romanı olan eser, İngiltere'nin fırtınalı kıyılarında zamanını sahilleri tarayarak geçiren Philip Tennant ile demans hastası halası Marnie'nin hikâyesini anlatıyor. İki karakterin yaşadığı kıyı bölgesi, “I-Ghoul” adı verilen gizemli varlıkların istilasına uğruyor.

Gizemli bir felaket, iki karakteri karanlık bir kıyamet sonrası dünyaya sürüklüyor. Bu dünyada Avrupa kıtasının ortadan kaybolduğu düşünülürken, insanları taklit edebilen “I-Ghoul” adlı varlıkların ortaya çıkması, yapay zekâyla etkileşime ilişkin soruları gündeme getiriyor.

198 sayfalık roman; Brexit'i, COVID-19 salgınını ve teknolojinin günlük yaşama giderek daha fazla nüfuz etmesini çağrıştırıyor. Yazar, daha önce romanın fikrini 2008 küresel finans krizinden aldığını ve “toplumun açıklama sunma konusundaki yetersizliğini” anlatan bir eser kaleme almak istediğini belirtmişti.

Geçen yıl yayımlanan ve İngilizce yazılmış uzun kurmaca eserler arasından, yazarın uyruğuna bakılmaksızın en iyi romanı ödüllendiren Booker Ödülü, dün Londra'da düzenlenen törenle sahibini buldu.

Geçen yıl ödülü, Londra'da yaşayan Macar göçmenin acı dolu hikâyesini anlatan “Flesh” adlı romanıyla İngiliz-Macar yazar David Szalay kazanmıştı.


Godzilla yönetmeni, memleketini yerle bir etme hayalini yeni filmde gerçekleştirdi

Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)
Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)
TT

Godzilla yönetmeni, memleketini yerle bir etme hayalini yeni filmde gerçekleştirdi

Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)
Yönetmen Takashi Yamazaki, Godzilla Minus Zero'nun galasında (AP)

Greg Evans

Takashi Yamazaki'nin çocukluğu, Godzilla'nın üç başlı ezeli rakibi King Ghidorah'ın, memleketi Matsumoto'yu ekranda yerle bir etmesini izleme umuduyla geçmiş.

Bu dileği, cuma günü sinemalarda gösterime giren (Türkiye vizyon tarihi 13 Kasım) kendi filmi Godzilla Minus Zero'da onlarca yılın ardından gerçekleşti.

Yamazaki, ejderhanın memleketini kasıp kavurduğunu görme umuduyla 1964 yapımı Ghidorah, the Three-Headed Monster'ın vizyona girmesini sabırsızlıkla beklediğini söyledi. Ancak Matsumoto, canavarın yıka yıka ilerlediği yolda sadece kısa süre görününce genç Yamazaki hayal kırıklığına uğramış.

Yamazaki, "Ben de 55 yıl sonra King Ghidorah'ı kendi filmime koydum. O zamanlar izlemek istediğim filmi çekme fırsatı buldum ve adeta 'İşte görmek istediğin şey buydu, değil mi?' diyerek genç halime göstermek istediğim sahneleri yarattım" dedi.

Yönetmen, "Böylece hayalim 55 yılın ardından nihayet gerçekleşti ve gerçekten çok mutluyum" diye ekledi.

Yamazaki'nin 2023 yapımı filmi Godzilla Minus One, geniş çapta beğeni toplamış ve En İyi Görsel Efekt dalında Oscar kazanmıştı.

Film, Ryunosuke Kamiki'nin canlandırdığı Kōichi Shikishima adlı bir kamikaze pilotunu konu alıyor. Shikishima, 1945'te Godzilla'nın atom bombası radyasyonuyla dönüşmesinden önce canavarı durdurmayı başaramadığı için sağ kalma suçluluğuyla boğuşuyor.

Minus Zero da Shikishima'nın, Minami Hamabe'nin canlandırdığı kız arkadaşı Noriko Ōishi'nin ve Sae Nagatani'nin hayat verdiği evlatlık kızları Akiko'nun hikayesini devam ettiriyor.

Godzilla'nın yol açtığı yıkımdan kurtulmalarının üzerinden iki yıl geçtikten sonra King Ghidorah'ın Japonya'ya saldırmasıyla aile yeni bir tehditle karşı karşıya kalıyor.

Hamabe, "Oyuncular ve ekip, mevcut durumu olduğu gibi sürdüremeyeceğimizi biliyor ancak devam filminde eğlence unsurunu, keyif unsurunu ve mesajımızı daha da güçlendirmemiz gerekiyor" dedi.

Yine de Yamazaki, ekibi ilk filmin başarısını yakalamaya çalışmamaları hakkında uyarmış. 

Godzilla, Minus Zero'da geri dönüyor (TOHO)
Godzilla, Minus Zero'da geri dönüyor (TOHO)

62 yaşındaki yönetmen ekibe şöyle dediğini anlattı:

Ekibe her şeyi unutmaları gerektiğini söyledim. Godzilla Minus One'da şansımız gerçekten yaver gitti. Buna ulaşmaya çalışmayın. Mümkün olan en iyi Godzilla filmini, mümkün olan en iyi eğlence gösterisini yaratmaya odaklanın.

Kamiki, Godzilla'nın her neslin endişelerini yansıttığı için zamanın testinden geçtiğini söyledi.

Oyuncu, "Godzilla, üretildiği veya gösterime girdiği her an ya da dönemde, insanlığın ve toplumun durumunu bize yansıtan bir ayna gibi" diye konuştu.

Independent Türkçe,independent.co.uk/arts-entertainment