Kullananlar binalardan atlayıp cam yemeye çalışıyor: "Maymun tozu" nedir?

ABD'de çoktan yasaklanan bu B sınıfı uyuşturucu, yakında Birleşik Krallık'ta daha sert cezalarla karşı karşıya kalabilir

Maymun Tozu sentetik bir katinon. Katinon, Yemen otu bitkisinde doğal bir şekilde bulunan bir uyarıcı (Pexels)
Maymun Tozu sentetik bir katinon. Katinon, Yemen otu bitkisinde doğal bir şekilde bulunan bir uyarıcı (Pexels)
TT

Kullananlar binalardan atlayıp cam yemeye çalışıyor: "Maymun tozu" nedir?

Maymun Tozu sentetik bir katinon. Katinon, Yemen otu bitkisinde doğal bir şekilde bulunan bir uyarıcı (Pexels)
Maymun Tozu sentetik bir katinon. Katinon, Yemen otu bitkisinde doğal bir şekilde bulunan bir uyarıcı (Pexels)

Halüsinasyonlar, psikoz, istemsiz vücut hareketleri ve Hulk benzeri bir kuvvet.

Bunlar bir dizi suç ve sağlık sorunuyla bağlantılı, nispeten yeni ve tehlikeli bir uyuşturucu olan maymun tozunun bildirilen etkilerinden sadece bazıları.

ABD'de çoktan yasaklanan bu B sınıfı (amfetamin, kenevir ve ketamin gibi ikinci derecede zararlı uyuşturucuların yer aldığı kategori -ed.n.) uyuşturucu, bazı kullanıcıların binalardan atladığı ya da cam yemeye çalıştığı yönündeki haberlerin ardından yakında Birleşik Krallık'ta (BK) daha sert cezalarla karşı karşıya kalabilir.

Hükümet yetkilileri uyuşturucu uzmanlarının, A Sınıfına (kokain, eroin ve ekstazi gibi en zararlı uyuşturucuların yer aldığı kategori -ed.n.) yükseltilme potansiyeline sahip bu maddeyi incelemesini istedi.

Maymun tozu nedir?

Maymun tozu sentetik, yani insan yapımı bir katinondur. Katinon, Yemen otu bitkisinde doğal bir şekilde bulunan bir uyarıcı.

Bazen Butilon M1, Sihirli Kristaller, Mdpv, Metilon veya Pirovaleron diye de adlandırılan bu madde genellikle beyaz, kirli beyaz, sarımsı veya kahverengi bir toz formunda geliyor ve bir milletvekiline göre, bir dozun maliyeti 2 sterlin (yaklaşık 50 TL) kadar ucuz olabiliyor.

Katinonlar başlangıçta internetten metamfetamin, ekstazi ve kokain gibi uyuşturucuların "yasal" alternatifi olarak satılıyordu.

Satıcılar polisle sorun yaşamamak için sattıkları katinonlara, insan tüketimine uygun olmadığına dair işaret koyarak bunları bitki besini ve banyo tuzu olarak satıyordu.

BK hükümeti daha sonra bu maddeyi yasakladı.

Nasıl kullanılır?

Maymun tozu genellikle burundan çekiliyor. Kapsül ve hap olarak da bulunabilen bu madde, tüttürülebilir ya da nadir durumlarda enjekte edilebilir.

Uzmanlar, genellikle amfetaminler (metamfetamin) ve MDMA'yle (ekstazi) benzer etkilere sahip olan maymun tozunun etkilerine dair kanıtların hâlâ ortaya çıktığını söylüyor.

Polis memurları bu uyuşturucunun etkisi altındaki kişilerle mücadele etmeyi, insanüstü güce sahip çizgi roman karakteri İnanılmaz Hulk'la güreşmeye benzetiyor.

Bir keresinde, maymun tozu kullanan biri bir binaya tırmanıp ardından binadan atlamıştı.

Adam bir arabanın üzerine düştükten sonra ayağa fırlamış ve söylenene göre hiçbir acı hissetmeden polis memurlarıyla boğuşmaya başlamıştı.

Uyuşturucu özellikle Stoke-on-Trent ve Staffordshire'da sorun yaratıyor.

Stoke-on-Trent'in güney seçim bölgesinden Muhafazakar Partili Milletvekili Jack Brereton, hükümetin uyuşturucuyu incelemesinden memnuniyet duyduğunu söylüyor.

Yok olan hayatlar

Brereton, "Birçok kişinin hayatı bu uyuşturucuyu kullanması sonucu tamamen mahvoldu" diyor.

Bağımlı hale gelenler için bir tedavi yok ve madde çok bağımlılık yapıyor. Buna yenik düşenlerin durumu çok vahim.

Milletvekili sözlerine "Çok ucuza temin edilebiliyor, alkol fiyatından daha ucuz ve kolayca alınabiliyor" devam ediyor.

Yeniden sınıflandırılmasını sağlamamız ve bu uyuşturucuyu piyasaya sürenlerin karşılaşacağı sonuçları ortaya koymamız gerekiyor.

BK'nin Suç ve Polislikten Sorumlu İçişleri Bakan Yardımcısı Chris Philp, hükümetin asosyal davranışları ve suçu azaltmak için "yasadışı maddelere yönelik arz ve taleple mücadele etmeye" kararlı olduğunu söylüyor.

Philp, "Uyuşturucu yasalarımız bu maddelerin gelişimine ayak uydurmalı" diye ekliyor.

Staffordshire Polisi Teşkilatı'nın başmüfettişi ve uyuşturucu faaliyetlerinden sorumlu Rob Hessell, teşkilatın maddenin yeniden sınıflandırılp A Sınıfına alınmasını desteklediğini belirtiyor.



Acı yiyecekler ve içecekler egzersiz gibi beyni uyarabilir

Bazı acı yiyecek ve içecekler, egzersizle benzer şekilde beyni uyarabilir. (AP)
Bazı acı yiyecek ve içecekler, egzersizle benzer şekilde beyni uyarabilir. (AP)
TT

Acı yiyecekler ve içecekler egzersiz gibi beyni uyarabilir

Bazı acı yiyecek ve içecekler, egzersizle benzer şekilde beyni uyarabilir. (AP)
Bazı acı yiyecek ve içecekler, egzersizle benzer şekilde beyni uyarabilir. (AP)

Yeni bir araştırma, bitter çikolata, yeşil ve siyah çay ile böğürtlen gibi bazı acı tatlı gıdaların ve içeceklerin, egzersiz yaparken görülen beyin aktivasyonuna benzer şekilde beyni uyarabileceğini ortaya koydu.

Şarku’l Avsat’ın Fox News’ten aktardığına göre, Japonya’dan araştırmacılar tarafından yapılan çalışma, bu yiyeceklerde bulunan flavanol adlı bitkisel bileşiklerin beynin uyarılmasını yalnızca kana karışarak değil, acı tatla ilişkili duyusal tepki aracılığıyla da tetikleyebileceğini gösterdi.

Çalışmada fareler üzerinde yapılan deneylerde, tek bir flavanol dozu, farelerin doğal hareketliliğini artırdı ve hafıza testlerinde performanslarını iyileştirdi. Bulgular, Current Research in Food Science (CRFS) dergisinde yayımlandı.

Araştırmacılar ayrıca dikkati, uyanıklığı ve stres düzenlemesini kontrol eden beyin bölgelerinin hızlı şekilde aktive olduğunu gözlemledi.

İnsanların tükettiği flavanollerin yalnızca çok küçük bir kısmı kana geçtiği için, etkilerin büyük olasılıkla duyusal sinirler aracılığıyla beyin ve kalbi etkilediği düşünülüyor.

Araştırmacılar, bu yaklaşımı ‘duyusal beslenme’ olarak adlandırılan yeni bir alanın parçası olarak değerlendiriyor. Bu fikir, yiyeceklerin tadı ve beraberindeki fiziksel hislerin biyolojik işlevleri doğrudan düzenleyebileceğini öne sürüyor.

Bu etki, hafif egzersiz sırasında yaşanan uyarılmaya benziyor; kısa süreli sempatik sinir sistemi aktivasyonu, bazen ‘savaş ya da kaç’ tepkisi olarak tanımlanıyor ve kısa vadeli stres, odaklanma ve uyanıklığı artırabiliyor.

Japonya’daki Shibaura Teknoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Naomi Osakabe, çalışmaya katıldığını belirterek, “Bu deneyin en önemli bulgusu, flavanol açısından zengin acı yiyeceklerin uyarımının ilk kez merkezi sinir sistemine nasıl iletildiğini göstermesi. Bu uyarım, kısa süreli hafızayı geliştiren bir stres tepkisi oluşturuyor ve dolaşım sistemi üzerinde olumlu etkiler yaratıyor” dedi.

Osakabe, flavanolün beyin aktivitesini artırıcı etkisinin çok düşük bir dozda bile ortaya çıkmasının şaşırtıcı olduğunu vurguladı.

Çalışmanın bazı sınırlamaları bulunuyor. Araştırma fareler üzerinde yapıldı ve kullanılan yiyecekler, birbirleriyle etkileşime girebilecek birçok bileşiğin karışımıydı.

Araştırmacılar, farelerde gözlemlenen etkilerin insanlarda da geçerli olup olmadığını belirlemek için daha geniş kapsamlı insan çalışmalarına ihtiyaç olduğunu belirtiyor.


Cilt kanserinin büyümesine yol açan molekül keşfedildi

Amerika kıtasındaki araştırmacılar, melanom tümörlerini daha iyi tedavi etmelerini sağlayabilecek anahtar bir protein keşfetti (ABD Ulusal Kanser Enstitüsü)
Amerika kıtasındaki araştırmacılar, melanom tümörlerini daha iyi tedavi etmelerini sağlayabilecek anahtar bir protein keşfetti (ABD Ulusal Kanser Enstitüsü)
TT

Cilt kanserinin büyümesine yol açan molekül keşfedildi

Amerika kıtasındaki araştırmacılar, melanom tümörlerini daha iyi tedavi etmelerini sağlayabilecek anahtar bir protein keşfetti (ABD Ulusal Kanser Enstitüsü)
Amerika kıtasındaki araştırmacılar, melanom tümörlerini daha iyi tedavi etmelerini sağlayabilecek anahtar bir protein keşfetti (ABD Ulusal Kanser Enstitüsü)

Uluslararası bir araştırma ekibi, cilt kanserinin büyümesini neyin tetiklediğini ve tümörlerin bağışıklık sisteminin savunmasını nasıl atlattığını anlamada çığır açıcı bir adım attı.

New York, Meksika ve Brezilya'dan bir ekip, ABD'deki 200'den fazla melanom hastasının tümörlerini analiz ederek gen aktivitesini düzenlemeye yardımcı olan bir molekülün ("HOXD13" diye bilinen kilit bir protein) melanom tümör hücrelerini besleyen ve onlara oksijen ve besin maddeleri pompalayan kan damarlarının büyümesinde kritik rol oynadığını keşfetti.

Ayrıca sitotoksik "T hücreleri" diye bilinen kanser öldürücü beyaz kan hücrelerinin kan dolaşımındaki seviyelerinin, HOXD13 proteininin aktivitesinin yükseldiği melanom hastalarında daha düşük olduğunu ve bu hastaların T hücrelerinin tümörlere girme yeteneğinin azaldığını buldular.

Ancak araştırmacılar, HOXD13 proteininin aktivitesini baskılayınca tümörlerin küçüldüğünü gözlemledi.

Bu, en ölümcül cilt kanseri türü olan melanomla yaşayan 1 milyondan fazla Amerikalı için iyi haber.

Amerikan Kanser Derneği'ne göre, bu yıl ABD'de melanomla bağlantılı 8 bin 500'den fazla ölüm ve 112 bin yeni vaka bekleniyor.

New York Üniversitesi Grossman Tıp Fakültesi ve Perlmutter Kanser Merkezi'nde doktora sonrası araştırmacı olan Dr. Pietro Berico yaptığı açıklamada şöyle diyor:

Çalışmamız, HOXD13 transkripsiyon faktörünün melanom büyümesinde güçlü bir tetikleyici olduğunu ve hastalıkla savaşmak için gereken T hücresi aktivitesini bastırdığını gösteren yeni kanıtlar sunuyor.

Protein, tümörlerin çevresindeki alanı da değiştirerek bağışıklık sisteminin kanserle savaşma içgüdüsüne düşman hale getirdi ve kimyasal adenozin seviyelerini artıran CD73 proteini düzeylerini yükseltti.

Adenozin tümörler için bir kalkan görevi görerek T hücrelerinin geçmesini engelliyor.

Araştırmacılar HOXD13'ü kapattıklarında, tümörlere giren T hücrelerinde artış yaşandı.

New York Üniversitesi Grossman Tıp Fakültesi'nden öğretim üyesi Dr. Eva Hernando-Monge'ye göre bulgular, HOXD13'ün neden olduğu melanoma karşı yeni tedavi yollarının önünü açıyor.

Bu süreçleri hedef alan ilaçların güvenliğini ve etkinliğini değerlendirmek üzere ayrı klinik çalışmalar yürütülüyor.

Araştırmacılar, deneylerin başarıya ulaşması halinde HOXD13 seviyeleri yüksek kişilerde melanom tedavisi için bu ilaçları kullanmayı planladıklarını belirtiyor.

Mevcut melanom tedavileri hastanın teşhisine bağlı olmakla birlikte, ameliyat, kemoterapi, radyasyon ve hücreleri bulup yok eden kanser ilaçları, yani immünoterapi gibi çeşitli yöntemler var.

Derneğe göre ilaçlar çoğu zaman ilk basamak tedavi olarak kullanılıyor ve tümörleri uzun süre küçültebiliyor.

Melanom, tüm cilt kanseri vakalarının sadece yüzde 1'ini oluştursa da Birleşik Devletler'deki cilt kanseri kaynaklı yıllık ölümlerin büyük çoğunluğuna yol açıyor.

Independent Türkçe


Beynin hafıza merkezinin yeni bir özelliği keşfedildi

Bilim insanları hipokampusta, Pavlov'un deneylerinde kanıtladığı sürecin daha ileri bir versiyonunun gerçekleştiğini söylüyor (Unsplash)
Bilim insanları hipokampusta, Pavlov'un deneylerinde kanıtladığı sürecin daha ileri bir versiyonunun gerçekleştiğini söylüyor (Unsplash)
TT

Beynin hafıza merkezinin yeni bir özelliği keşfedildi

Bilim insanları hipokampusta, Pavlov'un deneylerinde kanıtladığı sürecin daha ileri bir versiyonunun gerçekleştiğini söylüyor (Unsplash)
Bilim insanları hipokampusta, Pavlov'un deneylerinde kanıtladığı sürecin daha ileri bir versiyonunun gerçekleştiğini söylüyor (Unsplash)

Beynin hafızadan sorumlu bölümü hipokampusun, anıları yeniden düzenleyerek gelecekteki sonuçları öngördüğü bulundu.

Hipokampus, fiziksel alan ve geçmiş deneyimlerin haritalarını oluşturarak kişinin, etrafındaki dünyayı anlamasını sağlıyor. 

Beyin aktivitesi kalıplarının değişmesiyle bu haritaların da zaman içinde değiştiği biliniyor. Ancak sözkonusu değişimin rasgele gerçekleştiği düşünülüyordu.

McGill ve Harvard üniversitelerinden bilim insanları, fareler üzerinde yaptıkları deneylerde bu sürecin rasgele değil, sistematik bir şekilde geliştiğini saptadı.

Araştırmacılar, nöronları yalnızca kısa süre izleyebilen yöntemler yerine, aktif nöronların parlamasını sağlayan yeni görüntüleme tekniklerine başvurdu. 

Bulguları hakemli dergi Nature'da yayımlanan çalışmada, bir görevi öğrenen ve ödül alan farelerin nöron aktivitesi izlendi.

Bilim insanları farelerin nöron aktivitesinin önceleri ödül verildiği sırada zirveye ulaştığını gözlemledi. Ancak daha sonra bu zirve gittikçe erken bir zamana kaydı ve nihayetinde, fare henüz ödülü almadan görülmeye başladı.

Bulgular, hipokampusun anıları depolamakla kalmadığını, aynı zamanda sonuçları aktif olarak tahmin ettiğini gösteriyor.

Makalenin kıdemli yazarı Mark Brandon bu durumun "şaşırtıcı" olduğunu ifade ediyor.

Daha önce Ivan Pavlov'un deneylerinde, beynin ödülleri öğrenme becerisi olduğu ve hayvanların, zil gibi bir ipucunu yiyecekle ilişkilendirebildiği saptanmıştı. 

Ancak yeni çalışma, Pavlov'un deneylerindeki basit ipucu-ödül ilişkisinin ötesine geçiyor ve hipokampusun, hafıza ve bağlamı kullanarak sonuçları tahmin ettiğini ortaya koyuyor.

Brandon, "Hipokampus genellikle beynin dünyaya ilişkin içsel modeli olarak tanımlanır" diyerek ekliyor: 

Burada bu modelin statik olmadığını görüyoruz; beyin tahminlerdeki hatalarından ders çıkararak bu modeli her gün güncelliyor. Sonuçlar beklendiği gibi gelmeye başladığında, hipokampustaki nöronlar bundan sonra ne olacağını öğreniyor ve daha erken tepki vermeye başlıyor.

Bulgular, Alzheimer gibi hastalıklardan muzdarip kişilere de yardım etme potansiyeli taşıyor.

Alzheimer hastaları genellikle sadece geçmişi hatırlamakta değil, deneyimlerden ders çıkarma ve karar vermekte de zorluk çekiyor.

Hipokampusun anıları tahminlere dönüştürdüğünü gösteren bu çalışma, Alzheimer'ın erken evrelerinde öğrenme ve karar verme süreçlerinin neden etkilendiğini anlama yolunda yeni bir çerçeve sunuyor. 

Bilim insanları bu becerinin nasıl bozulduğunu anlamanın yeni tedavilere kapı aralayabileceğini düşünüyor.

Independent Türkçe, McGill Üniversitesi, Quantum Zeitgeist, Nature