Kilo almanın yeni bir nedeni bulundu

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Kilo almanın yeni bir nedeni bulundu

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Bilim insanları kilo almanın ve obezitenin yeni bir nedenini buldu.

Uluslararası araştırmacılardan oluşan bir ekip, bağırsaktan sızan zehirli maddelerin yağ hücrelerinin işleyişine müdahale edebileceğini ve obeziteye sebebiyet verebileceğini tespit etti.

Endotoksin adı verilen bu maddeler, bağırsaklardaki bakterilerin parçaları. Mikrobiyal kalıntılar aslında sindirim sisteminin normal bir parçası olsa da kan dolaşımına girdiklerinde vücutta önemli hasara neden olabiliyor.

Yeni çalışmanın ardındaki araştırmacılar, endotoksinlerin insanlardaki yağ hücreleri (adipositler) üzerindeki etkisine odaklandı.

Çalışmada 63'ü obez olarak sınıflandırılan ve 26'sı obezite için mide küçültme operasyonu geçiren 156 katılımcı yer aldı.

Nihayetinde genellikle yağ birikimini kontrol eden kilit süreçlerin bağırsak bakterilerinin kana karışan kalıntılarından etkilendiği keşfedildi.

Birleşik Krallık'taki Nottingham Trent Üniversitesi'nden moleküler biyolog Mark Christian, "Kan dolaşımına giren bağırsak mikrop parçaları, yağ hücresinin normal işlevini ve kilo alımıyla şiddetlenen metabolik aktiviteleri azaltarak diyabet riskinin artmasına katkıda bulunuyor" diye konuştu:

Kilo aldıkça, yağ depolarımızın bağırsak mikrop parçalarının yağ hücrelerine verebileceği zararı daha az sınırladığı görülüyor.

Hakemli bilimsel dergi BMJ Medicine'de yayımlanan bulgular, gelecekte aşırı ve tehlikeli seviyede kilo alımını engellemeye yönelik yeni tedavilerin geliştirilmesini sağlayabilir.

Christian, "Çalışmamız, metabolik sağlığımızı etkileyen, birbirine bağlı organlar olarak bağırsak ve yağın önemini vurguluyor" ifadelerini kullandı:

Bu nedenle, bu çalışma, aşırı kilonuz olduğunda endotoksin kaynaklı yağ hücresi hasarını sınırlama ihtiyacının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

Independent Türkçe, Science Alert, Yahoo Sport



Kolesterolünüz yüksek ise peynir tüketmeden önce bilmeniz gerekenler

Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)
Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)
TT

Kolesterolünüz yüksek ise peynir tüketmeden önce bilmeniz gerekenler

Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)
Peynir, yüksek miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içerir (Pexels)

Kolesterol seviyesini düşürmeye çalışırken dikkat edilmesi gereken en önemli unsurlardan biri, tüketilen gıdaların doymuş yağ içeriğidir. Çünkü bu yağların aşırı tüketilmesi, kanda kötü kolesterol olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) seviyesinin yükselmesine neden olabilir.

Kolesterolünüz yüksekse peynir tüketebilir misiniz?

Evet, kolesterolünüz yüksek olsa bile peynir tüketebilirsiniz. Ancak porsiyon miktarına dikkat etmeniz ve mümkün olduğunca az yağlı peynir çeşitlerini tercih etmeniz önemlidir. Bu bilgi, Healthline internet sitesinde de vurgulanıyor.

Peynir, fazla miktarda tüketildiğinde kötü kolesterol (LDL) seviyesinin yükselmesine katkıda bulunabilecek doymuş yağlar içeriyor. Amerikan Kalp Derneği (AHA), yüksek kolesterolü bulunan kişilerin günlük toplam kalori alımının yüzde 6'sından fazlasının doymuş yağlardan gelmemesini öneriyor. Bu miktar, günlük 2 bin kalorilik bir beslenme düzeninde yaklaşık 11-13 grama karşılık geliyor.

Az yağlı veya yağsız peynirleri tercih etmek, doymuş yağ tüketimini azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak bu durum, tam yağlı peynirlerden tamamen uzak durmanızı gerektirmiyor. Günlük doymuş yağ tüketiminizi takip ederek ve beslenme düzeninizde yapacağınız değişiklikleri doktorunuzla değerlendirerek kolesterol seviyenizi kontrol altında tutarken peynir tüketmeye devam edebilirsiniz.

Piyasada çok sayıda peynir çeşidi bulunuyor. Peynirlerin tamamı iyi birer kalsiyum kaynağı olsa da doymuş yağ içerikleri birbirinden farklılık gösteriyor.

Örneğin, yaklaşık 28 gramlık peynir porsiyonundaki doymuş yağ miktarı şöyle:

Çedar peyniri: 5,29 gram

Mozzarella peyniri: 3,94 gram

İsviçre peyniri: 5,16 gram

Mavi küflü peynir: 5,3 gram

2021 yılında gerçekleştirilen bir araştırmada, bazı peynir çeşitlerinin tüketilmesinin kötü kolesterol (LDL) seviyesindeki artışla ilişkili olmadığı sonucuna ulaşıldı. Ancak bu bulguların doğrulanması için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

Kolesterol seviyenizi takip ederken nasıl peynir tüketmelisiniz?

Peynir tüketiminde aşırıya kaçmamak önemli olsa da bu, besini beslenme düzeninizden tamamen çıkarmanız gerekmiyor. Peynir seçerken ve tüketirken aşağıdaki önerileri dikkate alabilirsiniz:

Porsiyon miktarına dikkat edin

Birçok peynir çeşidi için önerilen tek porsiyon miktarı yaklaşık 28 gramdır. Ancak peynirler genellikle büyük kalıplar halinde satıldığı için tüketilen miktarı doğru belirlemek zor olabilir.

Önceden belirlenmiş porsiyonlarda paketlenen peynir çubukları, miktarı kontrol altında tutmak açısından pratik bir seçenek olabilir. Favori peyniriniz tek porsiyonluk paketlerde satılmıyorsa 28 gramlık miktarın üst üste dizilmiş yaklaşık üç zar büyüklüğünde olduğunu göz önünde bulundurabilirsiniz.

Porsiyon miktarını daha kolay ve doğru şekilde belirlemek için mutfak tartısından da yararlanabilirsiniz.

Tükettiklerinizi not edin

Günlük ne kadar doymuş yağ tükettiğinizi takip etmekte zorlanıyorsanız besin takibi uygulamalarından yararlanabilirsiniz. Bunun yanı sıra telefonunuzdaki notlar uygulamasını kullanabilir veya yediklerinizi kalem ve kâğıt yardımıyla kaydedebilirsiniz.

Her lokmanın tadını çıkarın

Tam yağlı peynir tüketmeyi tercih ediyorsanız porsiyon miktarını küçük tutmaya ve her lokmanın tadını çıkarmaya özen gösterin. Bu yaklaşım, daha az miktarda peynir tüketmenize rağmen kendinizi daha fazla tatmin olmuş hissetmenize yardımcı olabilir.


Bağırsak bakterileri ve kanser... Kapsamlı araştırma dikkat çekici bağlantıları ortaya koydu

Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.
Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.
TT

Bağırsak bakterileri ve kanser... Kapsamlı araştırma dikkat çekici bağlantıları ortaya koydu

Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.
Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.

Bağırsaklarımızda yaşayan bakteriler, kişinin yakalandığı kanser türü, hastalığın ortaya çıktığı yaş ve hatta hastanın kemoterapiyi ne ölçüde tolere edebildiği konusunda ipuçları taşıyor olabilir mi? İlk bakışta şaşırtıcı görünen bu soru, son yıllarda tıp araştırmalarının önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Bilim insanlarının bağırsak mikroplarına ve bunların sindirim, metabolizma ve bağışıklık sistemi üzerindeki geleneksel etkilerine yönelik ilgisi, kanser başta olmak üzere karmaşık hastalıklarla ilişkilerinin araştırılmasına kadar genişledi.

Bu kapsamda ABD'deki Mayo Clinic araştırmacıları tarafından yürütülen ve Eylül 2026'da Cell dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bağırsak mikrobiyomu ile bazı kanser türleri ve bu hastalıkların tedavi sonuçları arasında dikkat çekici bağlantılar ortaya koydu. Şarku’l Avsat’ın Cell dergisinden aktardığı araştırmaya göre, bağırsak bakterilerindeki farklılıklar kanserin türü, teşhis yaşı, hastaların yaşam süresi ve kemoterapinin bazı yan etkileriyle ilişkili olabilir.

Araştırmada 1364 kanser hastasından alınan örnekler, kanser hastası olmayan 287 kişinin örnekleriyle karşılaştırıldı. Elde edilen bulgular, bağırsak mikrobiyomundaki farklılıkların erken yaşta ortaya çıkan kanser, yaşam süresi ve kemoterapinin bazı yan etkileriyle ilişkili olabileceğini gösterdi.

Bununla birlikte araştırmanın sonuçları, bağırsak bakterilerinin kansere neden olduğunu veya hastalığın seyrini öngörmek için şu anda kullanılabileceğini kanıtlamıyor. Söz konusu bulgular, daha kapsamlı araştırmalarla doğrulanması gereken bilimsel ilişkiler niteliği taşıyor.

Bağırsak mikropları ve kanser

Bağırsak mikroplarının kanserle ilişkisi nedir?

Sindirim sistemi; bakteriler, virüsler, mantarlar ve diğer mikroorganizmalardan oluşan geniş bir topluluğa ev sahipliği yapıyor. Bağırsak mikrobiyomu (Gut Microbiome) olarak adlandırılan bu topluluk, besinlerin sindirilmesi, besin öğelerinin metabolizması, bağışıklık tepkilerinin düzenlenmesi ve vücudun işleyişini etkileyen kimyasal bileşiklerin üretilmesi gibi önemli görevler üstleniyor.

cdvfgb
Dr. Purna Kashyap

Son yıllarda yapılan çok sayıda araştırma, bağırsak mikrobiyomunun bileşimindeki ve işlevlerindeki farklılıkların vücuttaki iltihaplanma ve bağışıklık ortamıyla, bazı tümör özellikleriyle ve hastaların tedaviye verdiği yanıtla ilişkili olabileceğine işaret ediyor.

Ancak bilimsel açıdan en önemli sorun, mikrobiyal değişimlerin hastalığın gelişimine katkıda bulunup bulunmadığını ya da kanserin kendisi veya hastalığa eşlik eden diğer faktörler nedeniyle mi ortaya çıktığını belirlemek.

Mayo Clinic araştırması da mikrobiyom analizlerini kanser türü, teşhis yaşı ve tedavi sonuçları gibi klinik verilerle ilişkilendirmesi bakımından önem taşıyor.

Kanser türlerine göre farklı mikrobiyal izler

Araştırma, bağırsak mikropları ile kanser arasındaki ilişkinin tümörün türüne göre değiştiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, eşlik eden sağlık sorunlarının ve diğer faktörlerin etkisini dikkate aldıktan sonra beş kanser grubuyla ilişkili 341 mikrobiyal tür belirledi.

Bulgulara göre bazı tümör türlerinde normalde sağlıklı bağırsaklarda bulunan bakteri türlerinin azaldığı, bazılarında ise belirli bakteri türlerinin arttığı görüldü.

Nöroendokrin tümörlerde bağırsak sağlığıyla ilişkili bakterilerde yaygın bir azalma tespit edildi. Karaciğer ve intrahepatik safra yolu kanserlerinde Enterococcus faecalis bakterisinin seviyeleri daha yüksek bulundu. Yemek borusu kanseri ise aralarında Streptococcus cinsine ait türlerin de bulunduğu altı bakteri türündeki artışla ilişkilendirildi.

Ayrıca lenfositik lösemi ve multipl miyelom gibi bazı kan kanserlerinde de kendilerine özgü mikrobiyal bağlantılar saptandı.

Bu sonuçlar, Mayo Clinic Mikrobiyom Araştırma Programı Direktörü ve Mayo Clinic Kişiselleştirilmiş Tıp Merkezi Mikrobiyom Bilimleri Programı Başkanı, araştırmanın başlıca yürütücülerinden Dr. Purna Kashyap'ın değerlendirmeleri ışığında da önem taşıyor.

Araştırma, çok sayıda kanser hastasında bağırsak mikroplarının incelenmesinin, tümör türlerine göre farklılık gösteren mikrobiyal örüntülerin belirlenmesine ve bunların hastalığın özellikleri ile tedavi sonuçlarıyla ilişkilendirilmesine imkân sağladığını ortaya koyuyor.

Bu yaklaşımın önemi, yalnızca belirli bakterileri araştırmakla sınırlı kalmaması, bağırsak mikrobiyomu ile kanser arasındaki ilişkinin daha geniş bir çerçevede anlaşılmasını hedeflemesinden kaynaklanıyor.

Elde edilecek bilgiler gelecekte hastaların değerlendirilmesinde kullanılabilecek yeni biyolojik göstergelerin belirlenmesine yardımcı olabilir. Ayrıca mikrobiyomdan kanser hastalarının bakımında daha hassas tedavi stratejileri geliştirmek amacıyla yararlanılmasına yönelik araştırmaların önünü açabilir.

Kanserin tespiti ve tedavi başarısı

Erken yaşta ortaya çıkan kanserlerde farklı mikrobiyal izler

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, erken yaşta kanser teşhisi konulan hastalar ile hastalığın daha ileri yaşlarda ortaya çıktığı kişiler arasında bağırsak mikropları bakımından farklılıklar bulunması oldu.

Araştırmacılar, kolon, rektum ve meme kanserlerine odaklanarak 50 yaşında veya daha önce teşhis konulan hastalarla 50 yaşından sonra teşhis konulan hastaları karşılaştırdı.

Erken başlangıçlı kolorektal kanserde, Veillonella parvula bakterisinin seviyelerinin ileri yaşta teşhis konulan hastalara kıyasla daha yüksek olduğu belirlendi.

Vücuttaki metabolik süreçler sonucunda ortaya çıkan laktat maddesini kullanabilme özelliğine sahip bu bakterinin görüldüğü hastaların dışkı örneklerinde de daha yüksek laktat seviyeleri tespit edildi. Bu bulgu, erken yaşta ortaya çıkan tümörlere eşlik eden metabolik değişikliklerle bağırsakların mikrobiyal ortamı arasında olası bir ilişkiye işaret ediyor.

Erken başlangıçlı meme kanserinde ise bağırsak mikroplarının çeşitliliği ve bileşiminde daha kapsamlı değişiklikler gözlendi. Bu değişiklikler arasında Collinsella cinsine ait bazı bakteri türlerinin artması ve diğer bazı türlerin azalması yer aldı.

Ayrıca karaciğer tarafından üretilen, yağların sindirilmesine yardımcı olan ve bağırsak bakterilerinin farklı bileşiklere dönüştürülmesine katkıda bulunduğu safra asitlerinin metabolizmasıyla ilişkili mikrobiyal süreçlerde de değişiklikler saptandı.

Bu farklılıklar, erken yaşta ortaya çıkan kanserlerle mikrobiyal bağlantıların etkilenen organa göre değişebildiğini ve tümörlerin tamamında aynı örüntünün görülmediğini ortaya koyuyor.

Bağırsak mikropları ve yaşam süresi

Araştırmada bağırsak mikrobiyomu ile hastaların yaşam süresi arasındaki ilişki de incelendi. Toplam 1345 hastanın takip verilerine ulaşıldı. Hastaların ortalama takip süresi yaklaşık 45 ay oldu.

Analizler, bazı mikrobiyal özelliklerin yaşam süresindeki farklılıklarla ilişkili olduğunu, ancak sonuçların kanser türüne göre değiştiğini gösterdi.

Karaciğer ve intrahepatik safra yolu kanserlerinde Bifidobacterium longum bakterisinin yüksek seviyeleri daha uzun yaşam süresiyle ilişkilendirilirken, Blautia massiliensis bakterisi daha olumsuz sonuçlarla bağlantılı bulundu.

Bu farklılık, aynı kanser grubunda bile çeşitli bakteri türlerinin farklı sonuçlarla ilişkili olabileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar başka bir analizde, bağırsak mikrobiyomunun özelliklerine dayanan ve TOPOSCORE olarak adlandırılan bir gösterge kullandı.

Analiz sonucunda, daha sağlıklı bir mikrobiyal örüntüye sahip hastaların, çeşitli klinik faktörler dikkate alındıktan sonra diğer gruba kıyasla ölüm riskinin yüzde 32 daha düşük olduğu belirlendi.

Bu ilişki, immünoterapi gören hastaların analizden çıkarılmasının ardından da devam etti. Bu durum, söz konusu göstergenin öneminin yalnızca immünoterapiyle sınırlı olmayabileceğine işaret ediyor.

Burada ölüm riskinin azalması ile iyileşme olasılığının artması arasındaki farkı doğru değerlendirmek gerekiyor. Söz konusu yüzde 32'lik oran, takip süresi boyunca ölüm riskindeki göreceli azalmayı ifade ediyor. Bu oran, hastaların yüzde 32'sinin kanserden kurtulduğu veya belirli bir mikrobiyal örüntünün yaşam süresinin uzamasına doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor.

Bulgular, hastalığın seyrini etkileyebilecek faktörlerin anlaşılmasına yardımcı olabilecek istatistiksel bir ilişkiye işaret ediyor.

Araştırma sonuçları, bağırsak mikrobiyomunun analiz edilmesinin gelecekte kanserin seyrini değerlendirmede kullanılan göstergelere eklenmesi ihtimalini de gündeme getiriyor.

Bağırsak mikropları ve kemoterapinin yan etkileri

Araştırmanın uygulama açısından önem taşıyan bulgularından biri de bazı bağırsak bakterileri ile kemoterapiye bağlı ishal arasındaki ilişki oldu.

Kemoterapi sırasında ortaya çıkabilen ishal, hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen ve tedaviyi tolere etme kapasitesini azaltabilen yan etkiler arasında yer alıyor.

Yazar: Toplum Hekimliği Uzmanı

Bağırsak mikrobiyomunun bileşimindeki ve işlevlerindeki farklılıklar, vücudun iltihaplanma ve bağışıklık ortamıyla ve bazı tümör özellikleriyle ilişkili olabili


Kan şekerini dengelemek için sabah yürüyüşü mü, akşam yürüyüşü mü daha etkili?

Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)
Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)
TT

Kan şekerini dengelemek için sabah yürüyüşü mü, akşam yürüyüşü mü daha etkili?

Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)
Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)

Günlük rutine yürüyüşü dahil etmek, kan şekeri seviyelerinin düşürülmesine, diyabetin önlenmesine ve hastalığın kontrol altında tutulmasına önemli katkı sağlayabiliyor. Şarku’l Avsat’ın Sağlık ve beslenme alanında yayın yapan Health sitesinden aktardığı habere göre günün her saatinde yürüyüş yapmanın faydaları bulunmakla birlikte araştırmalar, akşam yürüyüşünün kan şekeri seviyeleri üzerinde sabah yürüyüşüne kıyasla daha etkili olabileceğine işaret ediyor. Bunun başlıca nedeni, akşam yürüyüşünün özellikle yemek sonrasında kan şekerinde meydana gelen yükselişi hedef alması.

Akşam yürüyüşü neden daha etkili?

Günün her saatinde yapılan yürüyüş kan şekeri kontrolüne yardımcı olsa da akşam saatlerinde fiziksel aktivitenin bazı ek faydaları bulunuyor.

Kan şekeri seviyelerini daha iyi dengeliyor: Orta ve yüksek yoğunluktaki fiziksel aktiviteler, aşırı kilolu veya obezite sorunu yaşayan ve insülin direnci riski taşıyan kişilerde kan şekeri seviyelerinin dengelenmesine yardımcı oluyor. Bir araştırmada, akşam saatlerinde yapılan egzersizin sabah egzersizine kıyasla gece ve ertesi gün kan şekeri seviyelerinin daha düşük olmasıyla ilişkili olduğu belirlendi.

İnsülin duyarlılığını ve açlık kan şekerini iyileştiriyor: 2020 yılında diyabet hastası veya diyabet riski taşıyan erkekler üzerinde gerçekleştirilen bir araştırma, saat 15.00 ile 18.00 arasında egzersiz yapan katılımcıların, sabah egzersiz yapanlara kıyasla daha iyi insülin duyarlılığına ve açlık kan şekeri değerlerine sahip olma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Biyolojik saatin düzenlenmesine yardımcı oluyor: Diyabet gibi metabolik hastalıklarda biyolojik saatin işleyişi bozulabiliyor. Günün ilerleyen saatlerinde yapılan egzersiz, bu ritmin yeniden düzenlenmesine katkı sağlayabiliyor. Bu durum özellikle yüksek yoğunluklu aralıklı antrenman yapan kişilerde daha belirgin görülüyor.

Bir araştırmada, yüksek yoğunluklu aralıklı antrenmanları öğleden sonra veya akşam yapan kişilerin 24 saat boyunca kan şekeri seviyelerinin daha düşük olduğu, sabah egzersiz yapanlarda ise bu seviyelerin daha yüksek seyrettiği belirlendi.

Akşam yürüyüşü için en uygun saat hangisi?

Sabah ve akşam yürüyüşlerini karşılaştıran araştırmaların önemli bir bölümü, akşam saatlerini değerlendirirken öğleden sonra geç saatleri de kapsıyor. Bu nedenle saat 15.00'te veya 19.00'da yapılan yürüyüşlerin benzer faydalar sağlayabileceği belirtiliyor.

Bununla birlikte akşam yemeğinden sonra yürüyüş yapmak ek avantajlar sunuyor. Araştırmalar, yemek sonrasında hemen yürüyüşe çıkmanın, öğünlerin ardından kan şekerinde meydana gelen yükselişi azaltabildiğini gösteriyor. Yemek sonrası kan şekeri yükselmesi, öğünlerin ardından kandaki glikoz seviyesinin normalin üzerine çıkması olarak tanımlanıyor.

Ne kadar süre yürümek gerekiyor?

Yemek sonrasında yapılacak yürüyüşün süresi de kan şekeri kontrolü açısından önem taşıyor. Araştırmalar, 30 ila 60 dakika arasındaki yürüyüşlerin kan şekeri seviyelerinin düzenlenmesinde etkili olabileceğini ortaya koyuyor. Yaklaşık 45 dakikalık yürüyüş ise yemek sonrasında yükselen kan şekerini kontrol altına almak için uygun bir süre olarak değerlendiriliyor.

Ancak her akşam 45 dakika yürümek mümkün değilse yürüyüşten tamamen vazgeçmek gerekmiyor. Yemekten hemen sonra yapılacak 10 dakikalık bir yürüyüş bile kan şekerinin aşırı yükselmesini önlemeye yardımcı olabiliyor.

Başka bir ifadeyle, kısa süreli yürüyüş bile hiç yürümemekten daha faydalı.