Meyve temelli beslenmenin faydaları ve zararları nelerdir?

Meyve temelli beslenmenin faydaları ve zararları nelerdir?
TT

Meyve temelli beslenmenin faydaları ve zararları nelerdir?

Meyve temelli beslenmenin faydaları ve zararları nelerdir?

Vejetaryen yaşam tarzının bir uzantısı olan meyve diyeti, öncelikli olarak meyve tüketmeye bağlı olmasıyla dikkat çekiyor.

Diyetin savunucuları potansiyel sağlık yararlarını öne sürerken, eleştirenler ise besin yeterliliği ve potansiyel riskleri konusunda endişelerini dile getiriyor.

Şarku’l Avsat’ın onlymyhealth’ten aktardığı habere göre Sharda Tıp Bilimleri ve Araştırma Fakültesinden Toksikoloji Bölümü Başkanı Profesör Dr. Pooja Rastogi, meyve diyetini, bunun sağlık açısından yararları ve zararlarına dair çarpıcı açıklamalarda bulundu.

Meyve bazlı beslenme nedir?

Meyve diyeti olarak bilinen bu diyet, çiğ meyve tüketimini vurgulayan oldukça kısıtlayıcı bir veganlık biçimi olarak karşımıza çıkıyor. Bu diyeti uygulayanlar, süt ürünleri de dahil olmak üzere hiçbir hayvansal ürünü tüketmiyor ve beslenme ihtiyaçları için ağırlıklı olarak meyve tüketiyor.

Sebzeler, kurutulmuş meyveler, kabuklu yemişler ve tohumlar da ölçülü olarak diyete dahil edilebilirken, tahıllar, baklagiller ve köklü ürünlerden genellikle kaçınılır veya sınırlı oranda tüketiliyor. Meyve diyetinin temel prensibi, günlük kalorinin önemli bir kısmını çiğ meyvelerden elde edilen gıdaları doğal halleriyle tüketmeye dayanıyor.

Meyve diyetinin sağlığa faydaları:

1-Besin açısından zengin.

Meyveler genel sağlık ve refah için hayati önem taşıyan temel vitaminleri, mineralleri, antioksidanları ve bitkisel besinleri yoğun olarak içeriyor.

2-Yüksek lif

Mükemmel bir diyet lifi kaynağı olan meyveler, sindirim sağlığını desteliyor, bağırsak hareketlerini düzenliyor ve tokluğu teşvik ederek kilo yönetimine yardımcı oluyor.

3-Hidrasyon

Pek çok meyve yüksek oranda su içerir ve bu da vücuttaki genel hidrasyon seviyelerine katkıda bulunuyor. Yeterince sıvı alımı, vücut sıcaklığının düzenlenmesi ve besin unsurların vücut içinde taşınması da dahil olmak üzere çeşitli vücut fonksiyonları için fayda sağlıyor.

Meyve diyetiyle ilişkili riskler ise şöyle:

1-Beslenme eksiklikleri

Meyveler çeşitli besin maddeleri sunarken, beslenmek için sadece meyve tüketmek, protein, kalsiyum, demir, B12 vitamini ve omega-3 yağ asitleri gibi maddelerde eksikliklere yol açabilir.

2-Yeterli protein tüketilmemesi

Meyveler, baklagiller ve tahıllar gibi diğer besin gruplarına kıyasla protein bakımından nispeten düşük olduğundan, yetersiz protein alımı kasların durumuna, bağışıklık fonksiyonuna ve genel sağlığa zarar verebilir.

3-Kan şekeri düzeylerinin dengesiz olması

Özellikle doğal şeker oranı yüksek olan meyvelerin çok miktarda tüketilmesi kan şekeri seviyelerinde dalgalanmalara neden olabilir, bu da insülin direncini kötüleştirebilir ve diyabet riskini artırabilir.

4-Diş sağlığı endişeleri

Meyvelerde bulunan doğal şekerler, uygun ağız hijyeni uygulamaları sağlanmadığı takdirde diş erozyonuna ve diş çürümesine katkıda bulunabilir.

5-Sindirim sistemi sorunları

Bazı kişiler, bu diyeti uygulamaya başladıktan sonra yüksek lif içeriği ve meyve tüketiminin hızla artması nedeniyle meyve bazlı beslenmeye geçerken şişkinlik, gaz veya ishal gibi sindirim rahatsızlıkları yaşayabilir.

Meyve diyetine dikkatli yaklaşılması, besin kaynaklarının dikkatli planlanması ve çeşitlendirilmesi yoluyla beslenme ihtiyaçlarının karşılanması gerekiyor.

Ayrıca, özellikle mevcut tıbbi rahatsızlıkları veya beslenmeyle ilgili endişeleri olan kişilerin, herhangi bir kısıtlayıcı diyete başlamadan önce bir sağlık uzmanına veya diyetisyene danışmaları öneriliyor.

Meyve diyeti, besin açısından zengin gıdalar ve sıvı alımı gibi sağlık açısından yararlı etkiler sunarken, aynı zamanda sağlık sorunlarına da neden oluyor. Bu nedenle, söz konusu diyeti uygulayanların yeterli besin alımına öncelik vermeleri, sağlıklarını yakından takip etmeleri ve potansiyel riskleri azaltmak için profesyonel rehberlik almaları gerekiyor.

Herhangi bir diyette olduğu gibi, denge, ölçülülük ve bireysel özelliklerin, genel sağlık ve refahı geliştirmenin anahtarı olduğunu da hatırlamak gerekiyor.



Et yiyenler mi vejetaryenler mi? Yüz yaşına ulaşma olasılığı kimlerde daha yüksek?

Bir araştırmaya göre, et tüketmeyenlerin yüz yaşına ulaşma oranı diğerlerine kıyasla daha düşük çıktı (Pixabay)
Bir araştırmaya göre, et tüketmeyenlerin yüz yaşına ulaşma oranı diğerlerine kıyasla daha düşük çıktı (Pixabay)
TT

Et yiyenler mi vejetaryenler mi? Yüz yaşına ulaşma olasılığı kimlerde daha yüksek?

Bir araştırmaya göre, et tüketmeyenlerin yüz yaşına ulaşma oranı diğerlerine kıyasla daha düşük çıktı (Pixabay)
Bir araştırmaya göre, et tüketmeyenlerin yüz yaşına ulaşma oranı diğerlerine kıyasla daha düşük çıktı (Pixabay)

Son dönemde yayımlanan bir araştırma, et tüketmeyen ileri yaştaki bireylerin yüz yaşına ulaşma ihtimalinin, et yiyenlere kıyasla daha düşük olabileceğini ortaya koydu. Ancak araştırmacılar, bu bulgunun vejetaryen diyetlerin sağlık üzerindeki uzun vadeli olumlu etkilerini sorgulamak için tek başına yeterli olmadığını belirtiyor.

Araştırma, Çin’de 80 yaşını aşmış 5 binden fazla kişinin uzun vadeli sağlık ve uzun ömür üzerine yürütülen ulusal bir takip çalışmasına dayanıyor. 2018 yılına gelindiğinde, et tüketmeyenlerin yüz yaşına ulaşma oranlarının diğerlerine kıyasla daha düşük olduğu tespit edildi. Ancak bu sonuç, özellikle daha genç yetişkinlerde kalp hastalıkları, diyabet ve obezite riskini azalttığı bilimsel olarak ortaya konmuş olan bitki temelli beslenme modellerinin faydalarını geçersiz kılmıyor. Şarku’l Avsat’ın  Independent’ten aktardığı habere göre söz konusu diyetlerin sağlık üzerindeki olumlu etkileri uzun süredir kabul görüyor.

Uzmanlara göre temel mesele, yaş ilerledikçe vücudun ihtiyaçlarının değişmesi. 80 yaş sonrasında iştah azalıyor, kas kütlesi ve kemik yoğunluğu düşüyor; kırılganlık ve yetersiz beslenme riski artıyor. Bu dönemde kilo ve kas kütlesinin korunması, uzun vadeli kronik hastalıklardan korunmaktan daha öncelikli hâle geliyor. Protein alımıyla birlikte B12 vitamini, kalsiyum ve D vitamini bu süreçte kritik önem taşıyor.

frty6
Araştırmaya göre, et tüketmeyenlerde yüz yaşına ulaşma ihtimalindeki düşüş sadece düşük kilolularla sınırlı kaldı (Pixabay).

Veriler, et tüketmeyen bireylerde yüz yaşına ulaşma olasılığının azalmasının kilo faktörüyle doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koydu. Buna göre, sağlıklı kilodaki kişilerde böyle bir ilişki görülmezken, beslenme düzenine balık, yumurta veya süt ürünlerini dahil edenlerin yaşam süresinin et tüketenlerden daha kısa olmadığı belirlendi.

Uzmanlar, sağlıklı beslenmenin yaşamın farklı evrelerine göre uyarlanması gerektiği görüşünde. Elli yaşında uygun olan bir diyetin, doksan yaşında değiştirilmesi gerekebileceğine dikkat çekiliyor. Vejetaryen beslenme hâlâ sağlıklı bir seçenek olarak görülse de, ileri yaşlarda yetersiz beslenmeyi önlemek ve yaşam kalitesini korumak için dikkatli planlama ve gerekirse besin takviyeleriyle desteklenmesi öneriliyor.


Kimyonun 5 faydası

Kimyonun, onu beslenme düzeninde değerli kılan şaşırtıcı sağlık faydaları bulunuyor (Pixabay)
Kimyonun, onu beslenme düzeninde değerli kılan şaşırtıcı sağlık faydaları bulunuyor (Pixabay)
TT

Kimyonun 5 faydası

Kimyonun, onu beslenme düzeninde değerli kılan şaşırtıcı sağlık faydaları bulunuyor (Pixabay)
Kimyonun, onu beslenme düzeninde değerli kılan şaşırtıcı sağlık faydaları bulunuyor (Pixabay)

Yemeklere karakteristik tadını veren kimyon, aynı zamanda güçlü sağlık faydalarıyla öne çıkıyor. Zengin antioksidan, vitamin ve mineral içeriği sayesinde sindirimi kolaylaştıran kimyon, bağışıklık sistemini destekliyor ve kalp-damar sağlığına katkı sağlıyor.

Şarku’l Avsat’ın İngiliz The Telegraph gazetesinden aktardığı habere göre kimyonun öne çıkan 5 faydası şunlardır:

Sindirimi iyileştiriyor

Beslenme uzmanı Charlotte Firth Green, “Kimyon gaz giderici özelliklere sahip bir baharattır; bu da sindirimi iyileştirdiği anlamına gelir” diyor.

Araştırmalar, kimyonun özellikle irritabl (Huzursuz) bağırsak sendromu (IBS) olan kişiler için faydalı olabileceğini ve özellikle kabızlığın baskın olduğu vakalarda belirtileri belirgin biçimde hafifletebileceğini gösteriyor. Bu etkinin, kimyonda bulunan timol ve kumin aldehit bileşiklerinden kaynaklandığı düşünülüyor. Bu maddelerin sindirim enzimleri, asitler ve safra salgılayan bezleri uyararak yağların parçalanmasını, besin emilimini artırdığı; şişkinlik, hazımsızlık ve gaz oluşumunu azalttığı belirtiliyor.

Kolesterol düzeylerini iyileştiriyor

Beslenme uzmanı Nicola Ludlam-Raine, bazı araştırmaların kimyon özütünün kötü kolesterolü (LDL) düşürüp iyi kolesterolü (HDL) artırarak kolesterol seviyelerini iyileştirmeye yardımcı olabileceğini gösterdiğini söylüyor.

Bir çalışmada, 45 gün boyunca günde üç kez 3-5 damla kimyon özütü alan kişilerde LDL kolesterolün yüzde 10 oranında azaldığı tespit edildi.

Kan şekerini dengeliyor

Araştırmalar, kimyonun yemeklerde düzenli kullanılmasının diyabet hastalarında kan şekeri kontrolüne yardımcı olabileceğini ortaya koyarken, kimyon takviyelerinin daha belirgin faydalar sağladığına işaret ediyor.

Bir çalışmada, günlük kimyon takviyesinin metabolik sağlığı, kilo verme ilacı orlistat kadar etkili biçimde iyileştirdiği bulundu. Başka bir araştırma ise kimyondaki bileşiklerin; göz, böbrek, sinir ve damar hasarı gibi diyabet komplikasyonlarının riskini azaltabileceğini gösteriyor.

Kilo vermeyi destekliyor

Sağlıklı bir beslenme düzeni ve egzersizle birlikte kullanıldığında kimyon, metabolizmayı hızlandırıyor, iştahı ve aşırı yeme isteğini kontrol etmeye yardımcı oluyor ve vücut yağını azaltıyor.

Bir çalışmada, yoğurda günde 3 gram (yaklaşık bir çay kaşığı) kimyon tozu ekleyen katılımcıların üç ay içinde kilo, vücut kitle indeksi, bel çevresi ve yağ kütlesinde düşüş yaşadığı belirlendi.

Bir başka çalışmada ise sekiz hafta boyunca limonla birlikte yüksek doz kimyon takviyesi alanlarda iştahın azaldığı ve kilo kaybının desteklendiği görüldü.

Bilişsel sağlığı güçlendiriyor

Kimyon; flavonoidler ve fenoller gibi güçlü antioksidan etkiye sahip bitkisel bileşikler içeriyor. Bu maddeler, vücutta iltihap karşıtı güçlü etkiler gösteriyor ve Alzheimer hastalığı da dâhil olmak üzere pek çok hastalıkla ilişkili kronik iltihabı azaltmaya yardımcı oluyor.


Sonsuz kimyasalları emen filtre geliştirildi

ABD Çevre Koruma Ajansı laboratuvarında, PFAS diye bilinen kalıcı kimyasalların örneklerini içeren şişeler tepside (AP)
ABD Çevre Koruma Ajansı laboratuvarında, PFAS diye bilinen kalıcı kimyasalların örneklerini içeren şişeler tepside (AP)
TT

Sonsuz kimyasalları emen filtre geliştirildi

ABD Çevre Koruma Ajansı laboratuvarında, PFAS diye bilinen kalıcı kimyasalların örneklerini içeren şişeler tepside (AP)
ABD Çevre Koruma Ajansı laboratuvarında, PFAS diye bilinen kalıcı kimyasalların örneklerini içeren şişeler tepside (AP)

"Sonsuz kimyasallar"ı (PFAS) "ultra hızlı" oranda emebilen yeni filtreleme teknolojileri geliştirildi.

Araştırmacılar, bulgularının kirlilik kontrolünü büyük ölçüde iyileştirebileceğini söylese de teknolojinin geniş ölçekte uygulanabilmesi için birçok zorlukla karşı karşıyalar.

Bilim insanları yeni bir makalede, bakır ve alüminyumdan yapılmış katmanlı çift hidroksit (LDH) malzemenin uzun zincirli PFAS'ı nasıl "ultra hızlı" bir şekilde emebileceğini açıklıyor.

Raporlara göre bu, mevcut filtreleme sistemlerinin hızının 100 katına kadar çıkabilir.

"Sonsuz kimyasallar" (bozunmadıkları için bu şekilde adlandırılıyorlar) 1950'lerden beri çeşitli tüketici ürünleri ve ticari uygulamalarda kullanılıyor. Su ve yağı itebiliyor, yüksek sıcaklıklara dayanabiliyor ve farklı sıvı türlerinin karışmasına yardımcı olarak "yüzey aktif madde" görevi görüyorlar.

Yaklaşık 15 bin farklı PFAS kimyasalının her birinin kimyasal bileşimi biraz farklı ancak hepsinde en az iki karbon-flor bağı bulunuyor. Bu son derece güçlü bağlar, PFAS'ın kolayca parçalanmadığı anlamına geliyor. Dolayısıyla PFA'lara benzersiz özelliklerinden bazılarını kazandıran bağ, aynı zamanda bunların vücudumuzda ve çevrede onlarca yıl birikmesine ve kalıcı olmasına da yol açıyor.

Birçok PFAS'ın toksik olduğu biliniyor; bazıları karaciğer ve tiroid fonksiyonlarında değişiklikler ve çeşitli kanserlerle ilişkilendiriliyor.

Granüler aktif karbon, ters ozmoz ve iyon değişimi, halihazırda kullanılan filtreleme teknolojilerinden bazıları ve bunlar, sudaki PFAS'ı emerek çalışıyor. Bununla birlikte filtrede yakalanan kimyasalların tehlikeli atık tesislerinde depolanması veya yüksek ısı kullanılarak termal bir işlemle imha edilmesi gerekiyor. Bu da toksik yan ürünler üretiyor veya PFA'ları daha küçük PFA'lara parçalıyor.

Bu yeni teknolojileri geliştiren, PFAS araştırma merkezi olan Rice Üniversitesi Su Enstitüsü'nün direktörü Michael Wong'a göre yeni işlem, PFAS'ı yüksek seviyelerde emerek ve yoğunlaştırarak çalışıyor. Yani kimyasallar yüksek sıcaklıklar kullanılmadan imha edilebildiği için bu, termal olmayan bir işlem.

Wong, LDH malzemesinin daha önce kullanılanlara benzediğini ancak bazı alüminyum atomlarının yerini bakır atomlarının aldığını, bu nedenle pozitif yüklü malzemenin çok çeşitli negatif yüklü PFAS'ı çekip emdiğini söyledi.

Wong, The Guardian'a, "Diğer malzemelere göre yaklaşık 100 kat daha hızlı emiyor" diye konuştu.

PFAS, karbon ve florür atomları arasındaki bağlar nedeniyle neredeyse yok edilemez olarak görülüyordu ancak ekip, malzemeyi nispeten düşük bir sıcaklık olan 400 ila 500 santigrat dereceye ısıtmanın bağları kırdığını ve güvenli, atılabilir bir yan ürün bıraktığını buldu.

Ayrıca, PFAS'ı ortadan kaldırmaya yönelik yeni sistemler genellikle büyük ölçekte çalışmıyor ancak araştırmacılar LDH malzemesinin güçlü bir emme oranına sahip olduğunu ve mevcut altyapıyla tekrar tekrar kullanılabileceğini, bunun da büyük bir maliyet engelini ortadan kaldırdığını söylüyor.

Wong, "Bu materyal, genel olarak PFAS'ın yok edilmesiyle ilgili araştırmaların yönü açısından önemli olacak" diye ekledi.

Independent Türkçe