Uzmanlar uyardı: Hastaların yaşam desteği erken kesiliyor

"Doktorlar büyük baskı altında"

Bazı uzmanlar uzun süre beklemenin, doktorların hastalığın gidişatını daha iyi öngörmesini sağlayacağı düşüncesinde (Reuters)
Bazı uzmanlar uzun süre beklemenin, doktorların hastalığın gidişatını daha iyi öngörmesini sağlayacağı düşüncesinde (Reuters)
TT

Uzmanlar uyardı: Hastaların yaşam desteği erken kesiliyor

Bazı uzmanlar uzun süre beklemenin, doktorların hastalığın gidişatını daha iyi öngörmesini sağlayacağı düşüncesinde (Reuters)
Bazı uzmanlar uzun süre beklemenin, doktorların hastalığın gidişatını daha iyi öngörmesini sağlayacağı düşüncesinde (Reuters)

Bilim insanları beyin ölümü gerçekleşmeyen hastaların yaşam desteği kesilmeden önce daha uzun süre beklenmesini öneriyor. Yeni çalışmaya göre bazı hastalar sağlığına kısmen de olsa kavuşabilir. 

Ağır derecede travmatik beyin hasarı (TBI) geçiren hastalar bilinçsiz ve solunum cihazına bağlı şekilde yatarken, genellikle bir müddet sonra yaşam desteklerinin kesilmesine karar veriliyor. 

Pek çok vakada doktorlar hastanın yaşamayacağını veya ciddi engellerle hayatını sürdüreceğini tahmin ederken, aileler doktorların öngörüsüne göre bu kararı alıyor.

Hasta yakınlarının kararı, genellikle beyin hasarının gerçekleşmesinden sonraki 72 saat içinde vermesinin beklendiğini tespit eden yeni bir araştırmaya göre bu süre daha uzun tutulmalı. 

Journal of Neurotrauma adlı hakemli dergide pazartesi günü yayımlanan çalışmada ABD'deki 18 travma merkezinde yatmış 1392 TBI hastasının verisi incelendi. 

Araştırmacılar yaşam desteğinin kesilmesiyle hayatını kaybeden 80 hastayla, benzer şekilde ağır durumda olan fakat desteği kesilmeyen 80 hastayı karşılaştırdı. Bu kişilerin hiçbirinin beyin ölümü gerçekleşmemişti.

Analiz sonucunda, yaşam desteği devam eden hastaların çoğunun 6 gün içinde hayatını kaybettiği saptandı. Öte yandan bu hastaların yüzde 42'sinin sağlığına bir dereceye kadar kavuştuğu, birkaçının da eski hayatına geri döndüğü tespit edildi. 

Araştırmanın sorumlu yazarı Yelena Bodien, "Bulgularımız, yaşam desteğinin çekilmesine ilişkin erken alınan kararlarda daha temkinli bir yaklaşım benimsenmesini destekliyor" ifadelerini kullanıyor:

Kronik bir rahatsızlık olan travmatik beyin hasarında, hastanın akıbetini anlamak için uzun süreli takipler gerekiyor. Yaşam desteğine ilişkin kararların geciktirilmesi, durumu iyileşebilecek hastaların daha iyi tespit edilmesi açısından yerinde bir hareket olabilir.

Araştırmaya veri sağlayan ekipten Dr. Claude Hemphill, 72 saat uygulamasının bilimsel bir temeli olmadığını belirtiyor. Dr. Hemphill, travmatik beyin hasarı geçiren kişiler hastaneye çok ağır bir durumda geldiğinden doktorların erken karar almaya meylettiği görüşünde.

Bodien ise "Doktorlar son derece zor bir durumda. Hastalar son derece ağır yaralanmalarla ölüm ya da yaşamın eşiğinde" diyerek şöyle ekliyor: 

Doktorlar kesin bir teşhis koyup ailelere bunu sunma açısından büyük baskı altında.

Çalışmanın yazarlarına göre doktorların hastalığın gidişatına dair olumsuz öngörüleri, yaşam desteğinin çekilmesine ve olumsuz öngörü oranının artmasına yol açıyor. Doktorlar da öngörülerini bu veriye dayanarak yapıyor.

Uzmanlar ayrıca hekimlerin, hastanın yaşamını ciddi bir engelle sürdürme ihtimali konusunda da aileleri düzgün ve etraflıca bilgilendirmesi gerektiğini vurguluyor. 

Independent Türkçe, New York Times, Science Daily, Journal of Neurotrauma



Demans ve gün ışığı arasındaki ilişki keşfedildi

Demans, ABD'de en sık görülen nörodejeneratif hastalık. Çinli araştırmacılara göre tek bir alışkanlık bu riski azaltabilir (AFP)
Demans, ABD'de en sık görülen nörodejeneratif hastalık. Çinli araştırmacılara göre tek bir alışkanlık bu riski azaltabilir (AFP)
TT

Demans ve gün ışığı arasındaki ilişki keşfedildi

Demans, ABD'de en sık görülen nörodejeneratif hastalık. Çinli araştırmacılara göre tek bir alışkanlık bu riski azaltabilir (AFP)
Demans, ABD'de en sık görülen nörodejeneratif hastalık. Çinli araştırmacılara göre tek bir alışkanlık bu riski azaltabilir (AFP)

Julia Musto Bilim ve İklim Muhabiri

Kış yaklaşırken günler kısalıp kararıyor. Bu durum aralık ayı boyunca hem ruhsal hem de fiziksel sağlığımız üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor.

Ancak daha fazla gün ışığına maruz kalmak, demans riskini azaltmak da dahil bu olumsuz etkilerle mücadele etmeye yardımcı olabilir. Birleşik Krallık'ta 90 bin kişi üzerinde yapılan ve ivmeölçer verilerine dayanan bir çalışma, bu bulguyu ortaya koydu.

Çinli araştırmacılar, haziranda yaptıkları açıklamada, bulutlu günlerde bulutların arasından sızan ışığa bile sıkça maruz kalmanın, bu nörodejeneratif hastalığa yakalanma riskinin yüzde 16 daha düşük olmasıyla ilişkilendirildiğini belirtti.

Sekiz yıl süren çalışmanın yayımlandığı General Psychiatry adlı akademik dergisinin yayıncısı Wiley, bulgulara ilişkin detaylı açıklamasında, "günde 0,7 saatten daha az parlak gün ışığına maruz kalmanın", obezite, alkol tüketimi ve beyin hasarı gibi demans riskini artırdığı bilinen 6 temel faktörden bile daha güçlü bir gösterge olduğunu vurguladı.

Gözlemsel nitelikteki bu çalışma gün ışığının demansı durdurduğunu veya tamamen önlediğini kanıtlamasa da araştırmacılar bu bağlantının olası nedenlerine dair açıklamalarda bulundu.

Örneğin gün ışığına maruz kalmak, bozulmuş uyku-uyanıklık döngülerini düzeltebilir. Daha önceki araştırmalar da benzer uyku bozukluklarının demansla ilişkili olduğunu göstermişti.

Gün ışığı, beynin güneş temelli bir biyolojik saate uyum sağlamasına yardımcı oluyor ve uyku vakti geldiğinde vücudun uyku hormonu melatonini üretmesini destekliyor.

Uyku düzeninin bozulması ve başkalarından farklı bir uyku-uyanıklık döngüsüne sahip olmanın, kan damarlarına zarar vererek demans riskini artırdığı daha önce gösterilmişti.

Çalışmada gün ışığına maruz kalmanın beyinde daha az küçülmeyle ilişkili olduğu da belirtildi. Beyindeki küçülme de demansla ilişkilendirilen bir diğer belirti. Alzheimer Derneği'ne göre bu durum "beyin atrofisi" diye adlandırılıyor.

Araştırmacılar, "Bununla birlikte bu araştırmada ortaya çıkan bağlantıların gelecekteki çalışmalarla doğrulanması gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Ayrıca gün ışığına maruz kalmak, demansın gelişim sürecini olumlu yönde etkileyebilir. Işık tedavisinin beyindeki iltihaplanmayı, sinaptik iletim düzensizliklerini ve mitokondriyal işlev bozukluklarını hafiflettiği tespit edildi.

Çalışmaya katılanlar, bir hafta boyunca bileklerinde ivmeölçer cihazları taşıdı.

Araştırmacılar katılımcılardan hangilerine daha sonra demans tanısı konduğunu belirlemek için tıbbi kayıtları, hastane bilgilerini ve ölüm sicili verilerini de inceledi.

Wiley, "8,1 yıllık ortanca takip süresi boyunca 741 katılımcıda demans gelişti" dedi.

Demans, ABD'deki en yaygın nörodejeneratif hastalık. Alzheimer Derneği, demansın en sık görülen türü olan Alzheimer'la yaşayan 7,4 milyon hasta olduğunu tahmin ediyor. Alzheimer hastalarının çoğu 65 yaşın üzerinde.

Demans veya Alzheimer'ın kesin bir tedavisi yok ancak durumu iyileştirebilecek tedaviler ve sağlıklı bireylerin riski azaltmak için atabileceği adımlar var.

Bunlardan bazıları epey basit. Örneğin her gün en az 20 dakika egzersiz yapmak ve meyve, balık ve sebze ağırlıklı Akdeniz diyeti gibi işlenmemiş gıdalarca zengin bir beslenme düzeni benimsemek.

Derneğe göre her ikisi de kalp sağlığını iyileştirerek beyne fayda sağlıyor, bu da kan ve oksijen akışını artırıyor.

Independent Türkçe,independent.co.uk/life-style/health-and-families


Kahvenin bağırsaklar üzerindeki uzun vadeli etkileri bulundu

Çalışmanın yazarları, kahvenin sindirim üzerindeki etkisinin anlaşılmasının, kabızlık tedavilerinin iyileştirilmesine yol açabileceğini umuyor (Pexels)
Çalışmanın yazarları, kahvenin sindirim üzerindeki etkisinin anlaşılmasının, kabızlık tedavilerinin iyileştirilmesine yol açabileceğini umuyor (Pexels)
TT

Kahvenin bağırsaklar üzerindeki uzun vadeli etkileri bulundu

Çalışmanın yazarları, kahvenin sindirim üzerindeki etkisinin anlaşılmasının, kabızlık tedavilerinin iyileştirilmesine yol açabileceğini umuyor (Pexels)
Çalışmanın yazarları, kahvenin sindirim üzerindeki etkisinin anlaşılmasının, kabızlık tedavilerinin iyileştirilmesine yol açabileceğini umuyor (Pexels)

Julia Musto Bilim ve İklim Muhabiri

Salı günü yayımlanan bir araştırmaya göre Amerikalıların üçte ikisi gibi her gün kahve içmek, sadece bağırsak bakterilerini değil bağırsağın işlevini de iyileştirebilir.

Kopenhag Üniversitesi'nden araştırmacılar, haftada üç günden fazla günde 1-5 fincan kahve tüketen kişilerin incebağırsaklarında daha yüksek asitlik seviyeleri ve kalınbağırsakta sindirim sağlığını etkileyebilecek daha fazla kasılma gözlemlediklerini açıkladı.

Üniversiteden doktora öğrencisi ve araştırmanın yazarı Francesca Bucci yaptığı açıklamada, "Bağırsak kasılmaları sağlıklı sindirimi destekleyebilir, kabızlığı önlemeye yardımcı olabilir ve bağırsak kaslarını iyi durumda tutabilir" diyor.

Bucci ve diğer araştırmacılar, yüksek asitlik seviyelerinin yararlı mı yoksa zararlı mı olduğundan henüz emin değil. Ancak incebağırsaktaki asitlik seviyesinin, yani "pH" değerinin, vücudun yiyecekleri nasıl parçaladığı üzerinde önemli bir rol oynadığını söylüyorlar.

Araştırmacılar, kahve içenlerde gözlemledikleri değişikliklerin yalnızca kahveden kaynaklandığından da emin değil ancak Doçent Henrik Munch Roager, geçmişteki araştırmaların bu sonucu desteklediğini ifade ediyor.

Roager, "Örneğin kahvenin midede asit salgısı da dahil sindirim sistemindeki bir dizi süreci etkileyebileceğini diğer çalışmalardan zaten biliyoruz. Dolayısıyla gözlemlerimizin tesadüften ibaret olmadığına inanmak için geçerli nedenler var" diye ekliyor.

Yeni çalışmanın sonuçları, Texas Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin 2024 tarihli bir araştırmasının bulgularını da doğruladı. Bu araştırmada kahvenin, bağırsak bakterilerinin dengesini olumlu yönde etkileyerek sağlıklı bir tür çeşitliliğine yol açtığı bulunmuştu. Louisiana Eyalet Üniversitesi'nden uzmanlar, mikroorganizma çeşitliliği yüksek bağırsakların daha esnek olduğunu ve farklı patojenlerle mücadele edebileceğini belirtiyor.

Akıllı hap

9 gün süren çalışmaya 60'tan fazla yetişkin katıldı ve bunlardan 50'si "SmartPill" (Akıllı Hap) diye bilinen bir sensör yuttu. Bu kablosuz kapsül vücut içindeyken asitlik, sıcaklık, basınç, geçiş süresi ve bağırsak kasılmalarına ilişkin ölçümleri araştırmacılara iletti.

Katılımcılar ayrıca 8 gün boyunca yiyip içtikleri her şeyi bildirdi ve araştırmacıların bağırsak bakterilerinin bileşimini ve vücuttaki kafein metabolitleri gibi kahveye bağlı belirteçlerin düzeylerini analiz edebilmesi için günlük dışkı ve idrar örnekleri verdi.

Kafein muamması

Yüksek kahve tüketilen dönemlerle kahve içilmeyen zamanlar arasında bağırsak fonksiyonlarında neler olduğunu anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Çalışmanın yazarları, bulgularının kabızlık için daha iyi tedavilerin önünü açmasını umuyor. ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü'ne göre bu sindirim rahatsızlığı, yetişkinlerin yüzde 16'sını ve 60 yaş ve üstü kişilerin üçte birini etkiliyor.

Roager, "Çok sayıda insan kabızlık ve düzensiz bağırsak hareketleriyle mücadele ediyor. Kahvenin sindirimi ve bağırsak kasılmalarını nasıl etkilediğini anlayabilirsek, bu bilgiyi bağırsak hareketliliğini doğal bir şekilde uyarmak için kullanmak mümkün olabilir" diyor.

Bu son derece değerli bir adım olurdu.

Independent Türkçe,independent.co.uk/life-style


Doğrudan beyne uygulanan gen tedavisi, epilepsi nöbetlerini yüzde 90 azalttı

Genetiği değiştirilen virüs, nöbet aktivitesini tetikleyen beyin bölgesini hedef alıyor (AFP)
Genetiği değiştirilen virüs, nöbet aktivitesini tetikleyen beyin bölgesini hedef alıyor (AFP)
TT

Doğrudan beyne uygulanan gen tedavisi, epilepsi nöbetlerini yüzde 90 azalttı

Genetiği değiştirilen virüs, nöbet aktivitesini tetikleyen beyin bölgesini hedef alıyor (AFP)
Genetiği değiştirilen virüs, nöbet aktivitesini tetikleyen beyin bölgesini hedef alıyor (AFP)

Suha Kidwai

İnsan beynine doğrudan uygulanan deneysel bir gen tedavisinin, ilaca dirençli epilepsi hastalarında aylık nöbet sayısını yüzde 90'dan fazla azalttığı tespit edildi.

The New England Journal of Medicine'da yayımlanan çığır açıcı klinik çalışma, standart ilaçlara yanıt vermeyen nörolojik bozuklukların tedavisinde önemli bir ilerlemeye işaret ediyor.

Üç yetişkin hasta üzerinde denenen bu tedavi, genetiği değiştirilmiş bir virüs kullanarak beyin dokusunun tam da kasılmaları tetikleyen bölgesini hedef alıyor ve bu bölgenin aktivitesini azaltıyor.

Araştırma odaklı hayır kurumu Epilepsy Society'ye göre Birleşik Krallık'ta yaklaşık 600 bin kişi epilepsiyle yaşıyor ve bu hastaların yaklaşık üçte biri, standart antiepileptik ilaçlarla kontrol altına alınamayan, ilaca dirençli epilepsi türlerinden muzdarip.

Bu kişilerde beyindeki kontrolsüz elektriksel fırtınalar ciddi yaralanmalara, bilişsel gerilemeye ve erken ölüm riskinde kayda değer derecede artışa yol açabilir.

Üç katılımcının hepsi, hipokampal skleroz nedeniyle 10 ila 25 yıldır epilepsiyle yaşıyor ve çok sayıda antiepileptik ilaç denemelerine rağmen hâlâ düzenli nöbet geçiriyordu.

Tedaviyi uygulamak için cerrahlar, genetiği değiştirilmiş bir virüsü zarar görmüş beyin dokusuna doğrudan enjekte etti.

Virüs, belirli bir geni uyarıcı nöronlara (nöbet aktivitesini tetikleyen beyin hücreleri) özel olarak yerleştirecek şekilde programlanmıştı.

Gen, beyin içine girdikten sonra çevredeki nöronların klozapine bağlanmasını sağlıyor. Halihazırda kullanılan bir ilaç olan klozapin, nöbetlere yol açan  aşırı aktif hücrelerin elektriksel ateşlenme hızını azaltıyor.

İki ayın ardından iki katılımcının aylık nöbet sayısı 4,5'ten 0,5'e, üçüncü katılımcının ise 4'ten sıfıra düştü.

Katılımcılardan biri yanlışlıkla ilacı almayı bıraktığında iki nöbet geçirdi ancak ilacı tekrar kullanmaya başlar başlamaz nöbetler durdu.

Standart gen tedavileri bir kez uygulandıktan sonra kolayca durdurulamadığı veya geri alınamadığı için kemogenetik diye bilinen bu ikili yaklaşım, hekimlerin ilaç dozunu değiştirerek tedavinin şiddetini ayarlamasına imkan tanıyor.

Kaliforniya Üniversitesi San Diego kampüsünden nörolog Olivia Kim-McManus, ilaca dirençli şiddetli epilepsi için mevcut tedavi seçeneklerinin invaziv olduğunu ve genellikle beynin hasarlı bölgesinin kesilmesini veya dokunun lazerle yok edilmesini içerdiğini belirtiyor.

Dr. Kim-McManus, yeni tekniğin de ameliyat gerektirdiğini ancak tek bir müdahaleyle cerrahi hassasiyet ve gen terapisini birleştirerek hastanın beyin dokusunu koruduğunu söylüyor.

Diğer bağımsız uzmanlar da bulguları benzer şekilde olumlu karşıladı.

University College London'dan, araştırmaya katılmayan nörolog Matthew Walker şöyle diyor:

Bu kadar çarpıcı bir etki olması ve çok az yan etki görülmesi heyecan verici.

Ancak Prof. Walker, örneklem grubunun son derece az kişiyi içerdiğini belirterek klozapinin uzun süreli kullanımına dair endişelerini dile getiriyor.

Antipsikotik ilacın yüksek dozda kullanımı, kardiyovasküler yan etkiler ve diğer önemli komplikasyonlarla ilişkilendiriliyor.

Prof. Walker, "Umarım gelecekte [bunun için] daha iyi ilaçlar geliştirilir" diye ekliyor.

Araştırmacılar halihazırda üç hastayı uzun vadede gözlemlemeyi ve bu tekniğin tedavi edilemeyen epilepsiyle yaşayan daha fazla kişiye güvenli şekilde yardımcı olup olamayacağını değerlendirmek üzere daha büyük ölçekli deneyler hazırlamayı planlıyor.

 Independent Türkçe,independent.co.uk/news