Mısır-Türkiye ilişkileri yeni bir dönüm noktasına doğru yaklaşıyor. Türkiye'nin Kahire Maslahatgüzarı Büyükelçi Salih Mutlu Şen, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Mısır Cumhurbaşkanı ABdulfettah es-Sisi'yi Türkiye'ye davet ettiğini açıkladı.
Şen, Erdoğan-Sisi zirvesinin nerede yapılmasının planladığını ise belirtmedi. Şen, Ankara ya da Kahire'de yapılması beklenen görüşmenin yerini iki liderin belirleyeceğini söyledi. Zirve, yapılması halinde Erdoğan ve Sisi arasında geçtiğimiz kasım ayında Katar'ın başkenti Doha'da FIFA Dünya Kupası'nın açılış törenindeki görüşmelerinin ardından ikinci doğrudan görüşme olacak. Türkiye-Mısır ilişkileri, Arap Baharı olarak bilinen olayın ardından 2011'den bu yana birçok Arap ülkesinde Müslüman Kardeşler'i (İhvan-ı Müslimin) güçlendirme projesinin benimsenmesi çerçevesinde Türkiye'nin güçlü bir şekilde desteklediği Mısır'ın eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin devrilmesinden sonra 2013 yılında bozulmuştu.
Diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi
Mısır Cumhurbaşkanı Sisi, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı geçtiğimiz ayın sonlarında arayarak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turundaki başarısından ötürü tebrik etmişti. İki lider görüşmede ayrıca ülkeleri arasındaki diplomatik ilişkileri bir an önce iyileştirme ve karşılıklı olarak büyükelçi atama kararı aldılar. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cumhurbaşkanı Sisi'nin ‘bu nazik jestini takdir ettiğini’ ifade etti.
Kahire Üniversitesi Siyaset Bilimi öğretim üyesi Doktor Tarık Fehmi, son dönemde Ankara ile Kahire arasındaki bazı temaslara dikkati çekerek, Erdoğan-Sisi zirvesi için zeminin ‘artık hazır olduğu’ değerlendirmesinde bulundu.
Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, zirvenin yapılmadan başarılı olduğunu söyleyen Dr. Fehmi, bu zirvenin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bölgeye yönelik politikalarının yeni yönünü ve Kahire'nin bu yeni yönlere tepkisini teyit etmek istediği yeni bir dönemin başlangıcında yapılmasının ‘acil bir gereklilik’ olarak görülmesini gerektiren birtakım faktörler olduğuna işaret etti.
Ciddi uzlaşılar
Son dönemde iki ülke arasındaki meselelerde ‘ciddi’ olarak nitelendirdiği uzlaşılara varıldığına işaret eden Dr. Fehmi, iki taraf arasında art arda gerçekleştirilen ziyaretler ve karşılıklı temasların yanı sıra taraflar arasında artık ‘ihtilafların’ kalmadığına işaret etti. Zirvenin hem Mısır hem de Türkiye için ‘önemli’ olduğunu belirten Dr. Fehmi, zirvenin ‘oluşmakta olan olumlu atmosferi okumak ve pratik adımlara dönüştürmek için bir fırsat’ olacağını vurguladı.
Zirve ister Kahire'de ister Ankara'da yapılırsa, öncelikle ikili meselelere odaklanacağını ve ardından bölgesel dosyalara yöneleceğini değerlendiren Dr. Fehmi, zirvenin Kahire’nin ve Ankara'nın aktif rol oynadığı bölgesel dosyalar üzerinde ‘olumlu yansımaları’ olacağına inandığını ifade etti.
Yeni Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçtiğimiz hafta, Mısırlı mevkidaşı Samih Şukri ile Mısır-Türkiye ilişkilerini normalleştirmenin yollarını görüştü. Görüşmede, iş birliği dosyaları ve çeşitli düzeylerde yapılması planlanan karşılıklı ziyaretler ele alındı. Dışişleri Bakanı Fidan, daha önce Milli İstihbarat Teşkilatı’nın (MİT) başında olmasından ötürü Mısır ile ilişkiler dosyasına uzak olmayan bir isim ve bu yüzden son iki yılda iki ülke ilişkilerinin seyrinin tanık olduğu gelişmeleri yakından takip etme fırsatı buldu.
Doğrudan görüşmeler
Mısır Dışişleri Bakanı Şukri, 6 haftadan kısa bir süre zarfında Türkiye’yi iki kez ziyaret etti. Son aylarda iki ülkenin dışişleri bakanları arasında doğrudan görüşmeler yapıldı. Bu görüşmelerden ilki, 6 Şubat depreminin ardından gerçekleşti. Şukri, ülkesinin Türkiye’nin yanında olduğunu göstermek amacıyla ziyarette bulunurken ziyaret, Türk yetkililer tarafından takdirle karşılandı. Mısır ayrıca depremzedelere insani yardımlar da bulundu.
Buna karşılık önceki Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu geçtiğimiz mart ayında Kahire'yi ziyaret etti. Çavuşoğlu, Mısır Dışişleri Bakanlığı binasında düzenlenen basın toplantısında, Erdoğan ve Sisi arasındaki zirve ile ilgili görüşmeler yaptıklarını belirtmişti.
Türkiye uzmanı Kerem Said, son iki yılda iki ülkenin ilişkilerindeki gidişatta ‘doruk noktası’ olacak Mısır-Türkiye zirvesine giden adımlar atılmasından dolayı zirvenin yakında düzenlenmesinin ‘şaşırtıcı olmayacağı’ değerlendirmesinde bulundu.
Şarku’l Avsat’a konuşan Said, Cumhurbaşkanı Sisi’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki zaferinin ardından tebrik etmek için telefonla aramasının iki liderin de ülkeleri arasındaki ilişkilerin düzeyini yükseltmeye ve işi iki ülkenin bakanları ya da yetkilileri arasındaki görüşmelere bırakma niyetinde olmadıklarının bir göstergesi olduğunu ve meseleleri en üst düzeyde çözme arzunu yansıttığını söyledi.
Hassasiyetler giderildi
Said, Türkiye seçimleri sırasında gündeme gelen ve muhalefetteki partiler tarafından daha erken bir aşamada politikaları ve tutumları Mısır ile ilişkilerin bozulmasına neden olan Erdoğan’ı eleştirmek için kullanılan ‘hesaplar ve siyasi hassasiyetler’ giderildiği için zirvenin gerçekten ‘yakında’ olabileceğine inandığını belirtti.
Mısır-Türkiye zirvesinin yansıttığı bir başka noktaya değinen Said, bunun Mısır devletinin politikalarının, özellikle 2011 yılında patlak veren Arap devrimleri sonrası Müslüman Kardeşler’i destekleyen ülkelerle dış ilişkilerini yönetmedeki başarısının teyidi olduğunu ifade etti.
Sisi'nin Müslüman Kardeşler’in en büyük destekçisi olan Erdoğan'la görüşmesinin, siyasal İslamcılara verilen, ‘yanlış hesap yaptıkları ve ülkeler arasındaki ilişkilerin gidişatını doğru okuyamadıklarına ilişkin anlamlı bir mesaj’ olacağına işaret eden Said, ayrıca Mısır-Türkiye zirvesinin, şu anda İstanbul ve Londra cepheleri başta olmak üzere birçok cephede bölünmelere tanık olan Müslüman Kardeşler içindeki kriz durumunu şiddetlendireceğini düşündüğünü belirtti.
Müslüman Kardeşler
Türk yetkililer son iki yıldır, Müslüman Kardeşler üyelerine ve Türkiye’den yayına yapan medya platformlarına karşı bir katı önlemler aldılar. Mısırlı yetkililere karşı yapılan eleştirileri ve provokasyonları dizginlemek amacıyla bazı düzenlemeler getirildi. Tüm bu adımlar, Ankara’nın Kahire ile yaşanan gerginliği sona erdirme konusundaki ciddiyetini teyit eden sinyaller olarak görüldü.
Kerem Said, Müslüman Kardeşler kartının ‘Türkiye'nin Mısır ile ilişkiler dosyasında artık bir değeri ya da faydası olmadığına’ inansa da Erdoğan-Sisi zirvesinin Kahire’de yapılmasının ve yıllardır Mısır devletini ve iktidarını sert biçimde eleştiren Erdoğan'ın Kahire’de ağırlanmasının siyasal İslamcılara verilen güçlü bir mesaj olacağının altını çizdi. Said’e göre Erdoğan’ın Kahire’ye gitmesi, daha önceki sert eleştiriler için ‘üstü kapalı bir özür’ niteliğinde olabileceğini de sözlerine ekledi.
Mısır Dışişleri Bakanı Şukri’nin 6 Şubat’ta yaşanan deprem felaketinin ardından Türkiye’yi ziyaret etmesinden ötürü iki ülke arasındaki ziyaretleri protokol gereği Mısır Dışişleri Bakanı başlatmış oldu.
