عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler

Afganistan hükümetinin kadınların eğitimini yasaklamasını eleştiren bakan yardımcısı kaçtı

Hükümetin kız çocuklarına yükseköğretimi yasaklama kararını eleştirmişti

Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhammed Abbas Stanekzai, Afganistan'dan ayrılmadan önce (Getty Images)
Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhammed Abbas Stanekzai, Afganistan'dan ayrılmadan önce (Getty Images)
TT
TT

Afganistan hükümetinin kadınların eğitimini yasaklamasını eleştiren bakan yardımcısı kaçtı

Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhammed Abbas Stanekzai, Afganistan'dan ayrılmadan önce (Getty Images)
Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhammed Abbas Stanekzai, Afganistan'dan ayrılmadan önce (Getty Images)

İngiliz ve Afgan basınında yer alan haberlere göre, Taliban'ın üst düzey yetkililerinden Afganistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhammed Abbas Stanekzai, rejimin kadınların eğitimini yasaklamasına açıkça karşı çıkmasının ardından Afganistan'ı terk etti.

zxscdfrg
Taliban hükümetinin Dışişleri Bakan Yardımcısı Muhammed Abbas Stanekzai, Afganistan'da kız çocuklarının eğitiminin yasaklanmasını eleştirdi. (Sosyal medya)

İngiliz kaynaklarına göre Stanekzai, hükümetin kız çocuklarının yüksek öğrenim görmesini yasaklama kararını eleştirdikten sonra ülkeden kaçmak zorunda kaldı.

Ocak ayında Afganistan'ın Host vilayetinde düzenlenen bir mezuniyet töreninde konuşan Stanekzai, hükümete ‘bilginin kapılarını açma’ çağrısında bulunmuştu.

scdfrgt
‘Kitap Bilginin Güzelliğidir’ başlıklı üç günlük kitap fuarı, Afganistan Enformasyon ve Kültür Bakanlığı tarafından düzenlendi. (EPA)

Stanekzai, Hz. Muhammed zamanında kadın ve erkeklerin eşit şekilde eğitim almalarına izin verildiğini belirterek, “Tarihimizde öncü kadınlar var… Onların katkılarını anlatmaya kalksam uzun zaman alır” ifadelerini kullandı.

Stanekzai, X platformundaki resmi hesabından yayınlanan bir videoda, “Taliban liderliğini bir kez daha eğitimin kapılarını açmaya çağırıyoruz” dedi.

Stanekzai, kadınların eğitiminin yasaklanmasının İslam'a aykırı olduğunu belirterek bir hadis-i şerife atıfta bulundu: “Kimin iki ya da üç karısı olur ve aralarında adaletli davranmazsa, kıyamet günü vücudunun yarısı eğilmiş olarak diriltilecektir.”

İngiliz kaynaklarına göre Taliban'ın en üst düzey lideri Hibetullah Ahundzade, Stanekzai'nin tutuklanması emrini verdi ve konuşmanın ardından kendisine seyahat yasağı getirdi.

Stanekzai yerel medyaya Dubai'de olduğunu doğruladı, ancak ayrılışının sağlık nedenleriyle olduğunu iddia etti.

zxscdfrgt
Çar Burçak bölgesindeki Kemal Han Barajı Hidroelektrik Santrali’nin açılış töreni sırasında nöbet tutan Taliban güvenlik personeli, 5 Şubat 2025. (AFP)

Stanekzai, “40 milyon insandan 20 milyonuna karşı adaletsiz bir eylemde bulunuyoruz ve onları tüm haklarından mahrum bırakıyoruz. Bu İslam'ın bir özelliği değil, bizim kişisel tercihimiz” şeklinde konuştu.

Stanekzai daha önce yabancı askerlerin Afganistan'dan tamamen çekilmesini sağlayan görüşmeler sırasında Taliban ekibine liderlik etmişti.

Stanekzai daha önce, ABD birliklerinin 2021 yılında Afganistan'dan çekilmesinden önce Taliban'ın Doha'daki siyasi ofisinde bir müzakereci ekibine liderlik etmişti.

xscdfgrthy
Afganistan'ın Kandahar kentinde bir kitap fuarını ziyaret eden kadınlar, 3 Şubat 2025. (EPA)

Yerel bir televizyon kanalı, Stanekzai'nin “İslam Emirliği liderlerinden eğitimin kapılarını açmalarını istiyoruz” dediğini aktardı.

Taliban'ın 2021'de iktidarı ele geçirmesinden bu yana kadın hakları sistematik olarak kısıtlandı.

scdfrgthyu
Afganistan'ın başkentinde Kabil Grand Hotel olarak yeniden adlandırılan Serena Kabil Hotel'in giriş kapısında duran Afgan güvenlik personeli, 5 Şubat 2025. (AFP)

Stanekzai yerel medyaya Dubai'ye gittiğini doğruladı, ancak bunun sağlık nedenleriyle olduğunu iddia etti. Taliban hükümetiyle yorum için iletişime geçildiğinde herhangi bir yanıt alınamadı.

xsadfrgty
Kandahar'da bir kitap fuarını ziyaret eden Taliban güvenlik yetkilisi, 3 Şubat 2025. (EPA)

Taliban, şeriat ve Afgan kültürüne uygun olarak kadın haklarına saygı duyduğunu söylüyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Savcısı geçtiğimiz ay, Taliban'ın en üst düzey lideri ve Afganistan Baş Kadısı hakkında tutuklama emri çıkarılmasını talep etmiş ve bu kişileri Afganistan'da kadınlara ve kız çocuklarına zulmetmekle suçlayarak insanlığa karşı suç işlemekle itham etmişti.

Daha fazlasını oku

 
 
TEKNOLOJİ

Elon Musk, 7 bin 500 yeni Starlink uydusu için izin aldı

Starlink uydularının güzergahları (NASA Bilimsel Görselleştirme Stüdyosu)
Starlink uydularının güzergahları (NASA Bilimsel Görselleştirme Stüdyosu)
TT
TT

Elon Musk, 7 bin 500 yeni Starlink uydusu için izin aldı

Starlink uydularının güzergahları (NASA Bilimsel Görselleştirme Stüdyosu)
Starlink uydularının güzergahları (NASA Bilimsel Görselleştirme Stüdyosu)

Elon Musk'ın SpaceX şirketi, uzay tabanlı internet ağını genişletmek için 7 bin 500 adet daha Starlink uydusu fırlatma izni aldı.

ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) ayrıca, şirketin geniş bant ve mobil hizmetlerini dünyanın daha fazla bölgesine yaymasına imkan sağlayacak Gen2 uydularına yönelik yükseltmeleri de onayladı.

ABD düzenleyici kurumu yaptığı açıklamada, "Bu izin kapsamında SpaceX, toplam uydu sayısını dünya çapında 15 bine çıkaracak şekilde 7 bin 500 adet daha Gen2 Starlink uydusu inşa etme, konuşlandırma ve işletme yetkisine sahip oldu" dedi.

Bu genişleme, SpaceX'in gelişmiş mobil ve uzaydan ek kapsama alanı da dahil yüksek hızlı, düşük gecikmeli internet hizmetini küresel olarak sunmasını sağlayacak.

Dünyanın en zengin insanı, halihazırda alçak Dünya yörüngesinde 9 binden fazla Starlink uydusundan oluşan bir ağ ile tüm aktif uyduların üçte ikisinden fazlasını kontrol ediyor.

Bu son onay, 2022'de 7 bin 500 Starlink uydusuna izin veren ve toplam yetkilendirilmiş uydu sayısını 2031'e kadar 15 bine çıkaran kararın ardından geldi.

Musk, onay beklemek koşuluyla Starlink ağını nihayetinde 34 bin 400 uyduya genişletmeyi umuyor.

Görsel kaldırıldı.

En son karar, SpaceX'in hem Sabit Uydu Hizmeti (FSS) hem de Mobil Uydu Hizmeti (MSS) genelinde kapsama alanını daha da artırmak için daha fazla frekansta faaliyet göstermesine olanak tanıyacak.

Rakip uydu şirketleri, SpaceX'in kapsama alanını genişletme başvurusuna karşı çıkmış, Viasat ve GlobalStar geçen hafta başvuruyu engellemek için FCC'ye dilekçe vermişti.

Viasat'ın dilekçesinde, "SpaceX'in işletme yetkisinin bu önerilen genişlemesi, diğer operatörlerin sınırlı yörünge ve spektrum kaynaklarına rekabetçi bir şekilde erişmesini ve kullanmasını engelleme konusunda ona daha da büyük bir kabiliyet ve teşvik verecektir" denmişti.

Aynı zamanda, önerilen operasyonlar diğer spektrum kullanıcıları ve hizmet verdikleri müşteriler için aşılması mümkün olmayan parazit ve sinyal karışması riskleri yaratacak, diğer operatörlerin kıt spektral ve yörünge kaynaklarına adil bir şekilde erişmesini ve kullanmasını engelleyecek, rekabeti ve yeniliği baltalayacak ve engelleyecek ve kamuya başka şekillerde zarar verecektir.

FCC'nin 7 bin 500 Starlink uydusu için verdiği onay, uydu imhası ve çarpışma önlemeyle ilgili raporlama yükümlülüklerini de içeriyor.

Geçen ay SpaceX, yörüngede arıza yaşayan Starlink uydularından birinin kontrolünü kaybettiğini açıklamıştı.

Özel uzay şirketi ayrıca, bir başka Starlink uydusunun Çinli bir rakibin uydu fırlatmasıyla çarpışmaya 200 metre kadar yaklaştığını da bildirmişti.

Independent Türkçe

TEKNOLOJİ

Yapay zeka çağının faturası: En az 3 trilyon dolar akacak

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters
TT
TT

Yapay zeka çağının faturası: En az 3 trilyon dolar akacak

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters

Moody's Ratings'in yeni raporuna göre, veri merkezleri gelecek 4 yılda en az 3 trilyon dolarlık yatırım çekecek ve bunun büyük bir kısmı alacaklılardan gelmek zorunda kalacak.

Bloomberg'e göre, veri merkezlerini çalıştırmak için gereken sunucular, bilgisayar ekipmanları, tesis inşaatı ve bakımıyla bulut hizmetleri devasa bir yatırım gerektirecek.

Yeni veri merkezleri için paranın çoğu, çeşitli ürünleri (özellikle yapay zeka geliştirme) ve depolama ihtiyaçları için depo büyüklüğündeki tesislere bel bağlayan büyük teknoloji şirketlerinden gelecek.

Moody's raporuna göre, Microsoft, Amazon, Alphabet, Oracle, Meta ve CoreWeave, bu yıl bekleyen 500 milyar dolarlık veri merkezi yatırımını temsil ediyor.

Ancak yeni tesislere para pompalayanlar sadece onlar olmayacak. Rapora göre, bankaların projelere finansman sağlamada "önemli bir rol" oynaması gerekecek. Moody's ayrıca, veri merkezi inşaatı için gereken devasa sermaye miktarı nedeniyle diğer kurumsal yatırımcılara olan bağımlılığın giderek daha yaygın hale geleceğini belirtti.

ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI ve SoftBank, veri merkezi geliştirme alanında faaliyet gösteren altyapı şirketi SB Energy'ye 1 milyar dolarlık yatırım yapmak üzere güçlerini birleştirdi. Financial Times'a göre OpenAI, 500 milyar dolarlık Stargate projesi kapsamında Teksas'ta bir veri merkezi inşa etmesi için SB Energy'yle anlaştı.

Arkansas'da ise pazartesi günü 6 milyar dolarlık yeni bir veri merkezi duyuruldu. ABC 7'ye göre proje, eyalet tarihinin tek seferdeki en büyük iş yatırımı. Ağırlıklı olarak AVAIO Digital ve veri merkezini depolamayla işlem gücü için kullanacak teknoloji müşterileri tarafından finanse edilecek.

Teknoloji milyarderlerinin öne sürdüğü yapay zeka geleceğini gerçekleştirmek için gereken altyapı giderek artan bir şekilde borçla inşa ediliyor ve bu da sektör etrafında trilyonlarca dolarlık bir balonun oluştuğu korkusuna yol açıyor.

Bu korkulara rağmen yeni merkezlere olan talep hâlâ artıyor. Moody's raporu, tesislerin inşası yarışının hâlâ "erken aşamalarında" olduğunu ve gelecek bir ila bir buçuk yıl içinde hızlanacağını öngörüyor.

Veri merkezleri onlarca yıldır var olmasına rağmen, patlayıcı büyümeleri gözden kaçmadı. Yükselen enerji ve su fiyatlarının yanı sıra gürültü kirliliği ve mahalle düzeninin bozulması konusunda endişe duyan sakinlerden ve bölgesel yasa koyuculardan gelen tepkiler, bazı topluluklarda potansiyel veri merkezi geliştirmelerini durdurdu veya tamamen engelledi.

Bu eğilim, veri merkezlerinin kalbindeki sunucuları ve bilgisayar ekipmanlarını barındıran penceresiz, monolitik tesisler için giderek daha fazla arazi kapışıldıkça muhtemelen devam edecek.

Independent Türkçe

DÜNYA

Venezuela’da olan biteni kutlayan kimse yok, muhalefette bile

İşçi Ağı Koordinatörü olarak, Venezuela'ya karşı yürütülen ekonomik savaşla ilgili çalışmalarda da bulunan Rivas, "Bu ne salt hukuki ne de yalnızca ekonomik bir meseledir. Bu, ABD Güney Komutanlığı'nın stratejisinin bir parçasıdır" diyor (El Salto)
İşçi Ağı Koordinatörü olarak, Venezuela'ya karşı yürütülen ekonomik savaşla ilgili çalışmalarda da bulunan Rivas, "Bu ne salt hukuki ne de yalnızca ekonomik bir meseledir. Bu, ABD Güney Komutanlığı'nın stratejisinin bir parçasıdır" diyor (El Salto)
TT
TT

Venezuela’da olan biteni kutlayan kimse yok, muhalefette bile

İşçi Ağı Koordinatörü olarak, Venezuela'ya karşı yürütülen ekonomik savaşla ilgili çalışmalarda da bulunan Rivas, "Bu ne salt hukuki ne de yalnızca ekonomik bir meseledir. Bu, ABD Güney Komutanlığı'nın stratejisinin bir parçasıdır" diyor (El Salto)
İşçi Ağı Koordinatörü olarak, Venezuela'ya karşı yürütülen ekonomik savaşla ilgili çalışmalarda da bulunan Rivas, "Bu ne salt hukuki ne de yalnızca ekonomik bir meseledir. Bu, ABD Güney Komutanlığı'nın stratejisinin bir parçasıdır" diyor (El Salto)

Venezuela halkı teslim olmadı ve olmayacak. Amerikalılar Venezuela’yı bir daha asla yönetemeyecek.

İktidardaki Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi'nin (PSUV) başkent milletvekili ve Biz Venezuela’yız Hareketi İşçi Ağı Koordinatörü Oliver Rivas, ABD’nin uluslararası hukuku ihlal ederek Venezuela’ya yönelik tek taraflı ve yasadışı hava saldırıları düzenlemesinden ve ülkenin Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu kaçırmasından 16 saat sonra, Karakas merkezinde insanların kendiliğinden toplandığı mitingde bu sözleri haykırdı.

"Burayı ABD’nin yönetmesi gibi bir ihtimal yok" diyen Rivas, Donald Trump’ın açıklamalarını yalanladı ve ekledi: 

Venezuela halkı Bolivarcı Devrim’i savunmaya devam ediyor ve Venezuelalıların zafer formülü var. Bu, birliktir. Ülkenin halkı egemenliğini koruyacak. Burada yönetecek bir şeyleri yok çünkü Venezuela’yı Venezuelalılar yönetir.

Venezuela’daki mevcut durumu değerlendiren Rivas, Independent Türkçe’ye, "Başkan kaçırılmış olsa da devletin temel güçleri ve halk iktidarı tutarlılığını koruyor ve Anayasa’nın verdiği yetkiyle çalışmaya devam ediyor" dedi. Bununla birlikte ülkenin hâlâ "şok, hayal kırıklığı ve kolektif öfke içinde" olduğunu da kabul etti.

"Ülkede yaşananları kutlayan kimse yok, sağcı kesimler ve muhalefet dahil" diyen Rivas "ABD’nin yaptığı, bütün bir ulusa yönelik bir hakaret ve uluslararası hukuka açık bir saygısızlıktır" diye de ekledi.

Buna rağmen, "suç niteliğindeki saldırıya" karşın, yurttaşların "normal biçimde işlerine dönmeye başladığını" söyledi:

Toplu taşıma 6 Ocak sabahı saat 11.00 itibarıyla yeniden çalışmaya başladı. Ulaşım ve işletmeler artık normal şekilde işliyor, ülkede hayat tamamen normale döndü. Elektrik arzı da, ABD saldırılarından etkilenen yerleşim bölgeleri dahil, neredeyse tamamen yeniden sağlandı. Çünkü operasyonun sorumlusu bizzat kendisi açıkladı: Bu saldırıyı gerçekleştirebilmek için halkın elektriğini kestiler ve bunun sonucunda vatanımızı savunan 82 kişi hayatını kaybetti.

Saldırıların, ülkenin en büyük askeri üssü Forte Tiuna’daki askeri tesislere, Miraflores Sarayı ve çevresine, ayrıca başkente yakın La Guaira eyaletinin kıyısındaki bazı stratejik noktalara yönelik olduğunu anlatan Rivas, şöyle devam etti:

Savunma sistemini devre dışı bırakmayı ve radarları susturmayı başardılar, ardından helikopter ve drone'lar göndererek tesisleri bombaladılar ve hava katliamları yaptılar. Ta ki inip Devlet Başkanı’nı ve  Venezuela’da 'İlk Savaşçı/First Fighter' dediğimiz First Lady Cilia Flores’i kaçırıp yasadışı şekilde alıkoyana kadar.

Rivas, Nicolas Maduro’yu uyuşturucu ticaretiyle ilişkilendiren tek bir kanıt olmadığını vurguladı. 

Birleşmiş Milletler’in uzman kuruluşlarının (Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi) 2025’ten bu yana yayımladığı raporlar, ABD’ye giren uyuşturucuların doğrudan Kolombiya, Ekvador ve Panama gibi ülkelerden geldiğini, Venezuela’nın bu işin içinde olmadığını ve yasadışı uyuşturucu ekimi ve üretiminden arınmış bir ülke olarak tanındığını gösteriyor. Buna karşılık ABD’deki yaygın fentanil bağımlılığı, ilaç endüstrisinin bizzat kendisi tarafından kasıtlı olarak yürütülen opioid deregülasyonunun sonucudur ve bu konuda iyi belgelenmiş raporlar ve makaleler vardır. Dolayısıyla Venezuela’nın suçlulaştırılması, Trump ve Marco Rubio’nun Venezuela’nın petrolünü istediklerini ve bunu toprak ve madenlerle birlikte kendilerine ait saydıklarını açıkça kabul etmeleriyle çöken ikiyüzlü bir politikadır. Bu, sömürgeci bir anlayışın ifadesidir ve kamuoyunun malumudur, bunu kanıtlamak için fazla çaba harcamama gerek yok.

Rivas’a göre Devlet Başkanı Nicolas Maduro, "uluslararası adaleti ihlal eden sınır ötesi gerekçelerle yargılanan bir savaş esiri olarak bugün dünya için ahlaki bir pusuladır." Bolivarcı Devrim’in fikirlerine bağlılığını sürdüren Rivas, "Teslim olmadı, diz çökmedi ve bunun bedelini özgürlüğüyle ödüyor. Bu yüzden Venezuela halkı dimdik ayakta çünkü başka seçenek yok. Hugo Chavez’in, Nicolas Maduro’nun ve Cilia Flores’in gösterdiği örnek budur" dedi.

Oliver Rivas, ABD operasyonunun ardından Maduro ve Flores'in özgürlüğünü isteyen mitingdeki konuşmacılar arasındaydı.

Geçen cuma günü Ulusal Meclis, Anayasa’nın öngördüğü şekilde, muhalefet temsilcileri de dahil (Capriles, Henri Falcón, Stalin Gonzalez ve diğerleri) seçilmiş üyeleriyle toplandı. Devlet Başkan Yardımcısı Delcy Rodríguez, geçici devlet başkanı olarak yemin etti. Rivas kendisiyle yazılı görüşmemizde, "her zaman güvensizlik tohumları ekmeye ve hükümeti zayıflatmaya çalışan tüm komplo iddialarını" kesin bir dille reddetti. 

Delcy Rodríguez, Chavez öncesi dönemde hükümet tarafından işkenceyle öldürülen ve yoldaşlarını ele vermeyi reddeden bir şehidin kızıdır. Tamamen sadık bir kişidir ve ülke de bunu bilir, devrimin kolektif liderliği de. Bu yüzden Trump entrikalarla çalışıyor ve influencer'lar onun ihanet ya da benzeri alçakça eylemlerle ilişkili olduğunu ima ediyor. Buna karşılık yurtseverlerin duruşu, yekpare Bolivarcı birliktir. Bu nedenle ve sadece bu nedenle ABD, María Corina Machado ve Edmundo González’i desteklemiyor, nihayetinde onları da reddediyor.

Rivas, Maduro liderliğindeki Venezuela yönetiminin "ABD ablukasını aşmayı başardığını ve Latin Amerika Ülkeleri Ekonomik Komisyonu'na (ECLAC) göre 2025’te bölgenin ekonomik büyümesine liderlik etmesinin öngörüldüğünü" söyledi. 

Aynı yönelim, ülke genelinde 260 bin sokakta örgütlü halk yapılarıyla da güvence altına alınmıştır. Buralarda Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi, Büyük Vatansever Kutup Simón Bolívar ve ulusun genel özyönetimi ve bütünleşik savunması için örgütlenmiş 6 binden fazla komün ya da topluluk bölgesi vardır.

"Bu saldırıdan galip çıkacağımıza dair güçlü umutlarım var" diyen Oliver Rivas sözlerini şöyle sonlandırdı:

Venezuela halkının direnci sayesinde bu saldırı emperyalizmi, onun saldırganlığını ve küstahlığını ifşa etti; Washington’a bağımlı sözde muhalefet liderlerini saf dışı bıraktı ve tüm dünyayı Trump’a karşı harekete geçirerek Nicolas Maduro, Cilia Flores ve Venezuela’yla dayanışma yarattı. Hedefimiz, küresel üstünlük diktasına karşı mücadeleyi sürdürmektir.

Independent Türkçe